«دهم بهمن» آغاز چله کوچک و سرمای زمستان

بهتر و صحیح‌تر آن است که معنای واقعی واژه‌های چله بزرگ و کوچک را از زبان پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها که با قلب مهربان و صاف خود برایمان تعریف کردند را نقل قول کنیم و یاد بگیریم تا به این میراث فرهنگی چیزی جدید افزوده نشود.

یادش به خیر مادربزرگم تعریف می‌کرد که چله بزرگ و کوچک هر کدام 40 قسمت است و می‌گفت که عدد 40 در نزد حضرت حق مقدس است و عدد 40 به این دلیل مقدس است که خداوند برای فرستادن پیام خود به حضرت موسی 40 شبانه روز او را در کوه طور نگه داشت و چله کوچک و چله بزرگ هم هر کدام 40 قسمت است.

مادربزرگم ادامه داد که‌ چله بزرگ 40 قسمت مساوی 24 ساعته که‌ از اول دی شروع و تا دهم بهمن ادامه دارد و چله کوچک 40 قسمت مساوی 12 ساعته که از دهم بهمن آغاز و تا آخر بهمن تمام می‌شود و در مجموع ساعات چله بزرگ دو برابر ساعات چله کوچک است.

وی با اشاره به اینکه چله بزرگ هم بزرگتر و نیز قسمت‌های بزرگتری دارد و چله کوچک کوچکتر و قسمت‌هایش کوچکتر است، ادامه داد: چله بزرگ و چله کوچک دو برادرند و برادر بزرگتر دارای تجربه بیشتری است و در امورات پخته‌تر عمل می‌کند اما چله کوچک یعنی برادر کوچکتر جسور و کم تجربه است و از هفتم تا چهاردهم بهمن‌ماه یعنی در چهار روز آخر چله بزرگ یعنی چهار روز قبل از دهم بهمن‌ماه و چهار روز پس از دهم بهمن‌ماه که‌ مربوط به چله کوچک است و به «چار چار» معروف است این دو برادر بهم می‌رسند، برادر کوچکتر به برادر بزرگتر پرخاش می‌کند و به او می‌گوید تو از اول دی کارت را شروع کردی و حال که آخرین روزهای عمرت را سپری می‌کنی کار شاقی نکردی و انگار که زمستان نیست و مردم برای انجام کارهای خود به راحتی از منزل خارج می‌شوند و به راحتی کارهای خود را انجام می‌دهند و تو چه چله‌ای هستی و این مشاجره موجب اوقات تلخی برادر بزرگتر می‌شود که در این روزها تغییرات نابه‌هنگام جوی اتفاق می‌افتد.

مادربزرگم تعریف می‌کرد: برادر کوچکتر با تندی با این الفاظ ادامه می‌دهد، حالا ببین من که از تو کوچکترم چه کاری می‌کنم و به تو نشان می‌دهم که چله یعنی چه و در حالی که مادربزرگم دمپایی‌های خود را از پایش خارج می‌کرد تا به دستش بگیرد و بتواند در جاده خاکی که به طرف مزرعه‌مان می‌رفت راحتر و سریعتر حرکت کند چون پشتش به خاطر ناملایمات زندگی کمی خمیده بود و گاهی همراه او می‌دویدم تا صدای ضعیف و آرام بخشش را بشنوم و گاهی هم ازش عقب می‌افتادم که دوباره مجبور می‌شدم به خاطر کوتاهی قدم هایم همراه او بدوم‌.

خلاصه برگردیم به چله کوچک یعنی برادر کوچکتر که‌ مادر بزرگ می‌گفت پس از این دعوا و مشاجره و عدم تأثیر پندها و اندرزهای برادر بزرگتر یعنی چله بزرگتر که به هیچ عنوان به گوش چله کوچکتر نرفت به مصداق این ضرب المثل معروف که "نرود میخ آهنین در سنگ" هوا به طور ناگهانی در روزهای پایانی چله بزرگ یعنی هفتم بهمن و شروع چله کوچک یعنی یازده بهمن سرد می‌شود و تا چهاردهم بهمن ادامه دارد.

وی با اشاره به اینکه چله کوچک بحث را با برادر بزرگتر این گونه ادامه می‌دهد که من چنان برف و کولاکی ایجاد می‌کنم که نه تنها از اینکه مردم نتوانند از خانه بیرون بروند، بلکه افرادی را در سرمای بیابان‌ها و صحراها گیر می‌اندازم تا از سرما جان بدهند و اجازه نمی‌دهم که‌ گله‌های گوسفند از برف و کولاک شدید به چرا و صحرا بروند و تعداد زیادی از دام‌ها را تلف می‌کنم تا بفهمند چله یعنی چه.

در پرانتز این را هم بگویم که چون من بچه بودم جذب داستان مادربزرگ شده بودم که فکر می‌کردم در آن موقعیت قرار دارم و کم کم از ترس سرما و اینکه نکند الان هوا سرد بشود و در باران و برف و کولاک گیر کنیم از وحشت به خود لرزیدم، صحبت‌های مادر بزرگ را قطع کردم و از او پرسیدم مادربزرگ جان، برادر کوچکتر کی می‌رود، وی داستان را این گونه ادامه داد که نترس خوشبختانه چله کوچک وقت زیادی ندارد و پیش از اینکه بتواند کار را بر مردم سخت بگیرد ماه اسفند از راه می‌رسد و او را شکست می‌دهد و با آوردن بوی بهار مژده نــوروز و طراوت و شادابی را به مردم می‌دهد که من ناگهان یک نفس عمیق کشیدم و آرام در زیر چادر شبی که روی دوش مادر بزرگم بود مخفی شدم تا اینکه مبادا برادر کوچکتر «چله کوچک» مرا ببیند چون با شنیدن داستان مادر بزرگ دیگر دل خوشی ازش ندارم.

در پایان این را متذکر شویم که چله بزرگ از اول دی که همان شب معروف و به یاد ماندنی "یلدا" یعنی طولانی‌ترین شب سال شروع می‌شود و در دهم بهمن ماه پایان می‌یابد که به مدت 40 شبانه روز یعنی 40 قسمت 24 ساعته است و چله کوچک از روز یازدهم بهمن شروع و در روز سی‌ام بهمن تمام می‌شود که به مدت 20 شبانه روز یعنی 40 قسمت 12 ساعتی ادامه دارد.

امیدوارم با مطالعه این مطالب بر اطلاعاتتان از نظر فرهنگ عامه گذشتگانمان اضافه شده باشد.

 

انتهای پیام/