اهداف سفر اردوغان به کشورهای حاشیه خلیج فارس

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ زیتون در یادداشتی به قلم علی حیدری منور نوشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در شرایطی که کشورش با موضوع تغییر سیستم سیاسی از پارلمانی به ریاستی و حاشیه های آن روبرو است، از مورخه 24 الی 27 بهمن ماه به سه کشور حاشیه خلیج فارس بحرین، عربستان سعودی و قطر سفر نمود. این در حالی است که دکتر روحانی، رئیس جمهور ایران نیز بنا به دعوت رهبران عمان و کویت در مورخه 27 بهمن ماه به این دو کشور سفر کرد. انجام این دو سفر در هفته گذشته باعث تحلیل های مختلف از سوی کارشناسان مسائل سیاسی شده و برخی از این کارشناسان معتقدند که انجام این دو سفر در هفته گذشته تصادفی نیست و ایران و ترکیه به دنبال تشکیل محورهای منطقه ای و یارکشی های سیاسی بوده اند. اما به نظر می رسد انجام این دو سفر ارتباطی به همدیگر ندارد، چرا که روسای جمهور ایران و ترکیه در سفر به کشورهای حاشیه خلیج فارس به دنبال اهداف متفاوتی بودند.

 سیاست خارجی ترکیه بر پایه اقتصاد شکل گرفته است و حضور وزرای اقتصادی دولت ترکیه و نیز تعدادی از تجار و بازرگانان ترک در سفر اردوغان به سه کشور عربستان سعودی، بحرین و قطر به وضوح نشان می دهد که ترکیه در شرایطی که اقتصاد این کشور با چالش روبرو است، به دنبال افزایش صادرات به کشورهای دیگر و جذب سرمایه گذاری های خارجی است. شکل گیری مشکلات امنیتی در ترکیه، بحران سوریه و اختلاف با اتحادیه اروپا باعث شد تا اقتصاد ترکیه با دوران اوج خود فاصله گرفته و مردم ترکیه را با مشکل روبرو سازد. برخی از شاخص های اقتصادی ترکیه همچون نرخ رشد کاهش و حجم بدهی های این کشور افزایش یافته و اقتصاد ترکیه دچار رکود شده است. اردوغان در سفر به سه کشور حاشیه خلیج فارس به دنبال افزایش صادرات به این کشورها و جذب دلارهای نفتی پادشاهان آنها به اقتصاد ترکیه بوده است. از سوی دیگر ترکیه برای خروج از وابستگی به انرژی روسیه به دنبال متنوع سازی منابع انرژی خویش است و عربستان سعودی و قطر در این زمینه برای ترکیه از اهمیت اساسی برخوردارند.

یکی از مشکلات دولت ترکیه با دولت باراک اوباما، رئیس جمهور سابق آمریکا این بود که واشنگتن هیچ وقت با خواسته های آنکارا مبنی بر ورود مستقیم به جنگ سوریه و ایجاد منطقه پرواز ممنوع موافقت نمی کرد و به همین دلیل مقامات ترکیه از حربه آوارگان جنگی سوریه استفاده کردند تا بلکه بتوانند با گسیل آوارگان سوریه به اروپا، آمریکا را وادار به تن دادن به خواسته های آنکارا نمایند که تنها چیزی که نصیب دولت ترکیه شد وعده افزایش مذاکرات برای پیوستن به اتحادیه اروپا و دریافت کمک های مالی از این اتحادیه بود ولی ترک ها موفق به ترغیب غرب برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع در سوریه و یا ورود مستقیم آنها به جنگ سوریه نشدند.

اکنون در واشنگتن دولت باراک اوباما جای خود را به دولت دونالد ترامپ داده و ترامپ اعلام داشته است که در سوریه به دنبال مناطق امن است. ترامپ گفته است که در سوریه مناطق امنی ایجاد خواهد شد تا از فرار مردم از درگیری ها در این کشور جلوگیری شود. مطمئنا ایجاد مناطق امن مقدمه ای برای تقسیم سوریه به دولت ها و مناطق خودگران بر اساس اصول طایفه ای و نژادی خواهد بود و این چیزی است که مورد دلخواه محور ضد مقاومت در سوریه است. در واقع هدف غیر اعلامی این طرح تسلط محور ترکی-عربی-غربی بر مناطق به اصطلاح امن و به حاشیه راندن محور مقاومت است.

آنچه واضح به نظر می رسد این است که هماهنگی هایی میان آمریکا، ترکیه و عربستان سعودی برای ایجاد مناطق امن در سوریه در حال شکل گرفتن است. در همین راستا به گفته برخی منابع خبری و همان طور که ترامپ نیز صراحتا اعلام کرد، عربستان سعودی قرار است هزینه های مالی ایجاد مناطق امن را برعهده گیرد و آمریکا و ترکیه نیز آن را اجرایی می کنند. هدف دیگر اردوغان از سفر به سه کشور حاشیه خلیج فارس رایزنی با رهبران این کشورها در این مورد بوده است. این مسئله به وضوح نشان می دهد که بر خلاف تحلیل ها ترکیه بعد از دادن دست دوستی به روسیه هنوز رویه خود را تغییر نداده است. ترکیه تلاش دارد دور جدیدی از فشارها و عملیات ها را در سوریه کلید بزند.

 اما سومین هدف اردوغان برای سفر به سه کشور حاشیه خلیج فارس بی ارتباط با آزمایش های موشکی اخیر جمهوری اسلامی ایران نیست. علاوه بر افزایش فشار به ایران جهت محدود نمودن فعالیت های منطقه ای این کشور، افزایش فشار منطقه ای به تهران برای محدود نمودن برنامه موشکی ایران نیز از اهداف سفر اردوغان به بحرین، عربستان سعودی و قطر ارزیابی می شود.

 اما سفر دکتر روحانی، رئیس جمهور ایران به دو کشور عمان و کویت فارغ از هر گونه پیش داوری در مورد اهداف این سفر به ویژه مقابله با نفوذ ترکیه و بسط نفوذ و امکان بازیگری بیشتر ایران در منطقه و نیز ارسال پیام به دولت ترامپ در مورد عواقب لغو برجام با توسل به عمان و کویت حاکی از آن است که ایران به دنبال همگرایی و تقویت روابط دو جانبه با کشورهای اسلامی منطقه است و واگرایی را فقط به نفع رژیم صهیونیستی می داند. 

این سفر این پیام را به همسایگان ما در منطقه داد که به جای اتهام زنی های بی مورد بر علیه ایران، به رویکرد اعتمادسازی تهران توجه کرده و با توجه به چالش های امنیتی و فرصت های اقتصادی مشترک، به توسعه روابط در همه زمینه ها بیاندیشند.

 اما نویسنده در خاتمه معتقد است که ایران نمی تواند نسبت به سیاست های جدید اردوغان در مورد سوریه بی تفاوت باشد. مطمئنا بی تفاوتی در مورد مسئله مناطق امن در سوریه عواقب ناخوشایندی برای محور مقاومت خواهد داشت. مطمئنا چالش در روابط دو جانبه ایران و ترکیه در مورد مسائل منطقه ای به ویژه سوریه در آینده ابعاد جدیدی به خود خواهد گرفت.

انتهای پیام/