فرهنگ، باید قید بخورد!

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ چنگیز عبدی در اهروصال نوشت؛ کلمه " فرهنگ " یکی از واژه هایی است که تعاریف بیشمار و گاه متضادی از آن به عمل آمده و هر کس از دیدگاه و ظن خویش تعریفی بر تعاریف فرهنگ افزوده است. و بدین ترتیب فعالیت های فرهنگی نیز دایره و گستره متفاوت و گاه متناقضی یافته است. می توان گفت که نحوه و رویکرد فعالیت های فرهنگی از نوع تعریف فرهنگ و پشتوانه های تئوریکی و تفکرات فرهنگی نشات می گیرد. به عبارت بهتر جهان بینی ها ، ایدئولوژی ها و حتی  پیش فرض های ذهنی افراد در جهت گیری فرهنگی آنها دخیل هستند.

به عنوان مثال تعاریف و اهداف فعالیت های فرهنگی یک فرد موحد و مومن با یک شخصی که منکر خداوند می باشد قطعا تفاوت های بسیار و متضادی خواهد داشت. بر این اساس چون ایدئولوژی ها جهت گیری های متفاوتی دارند بنابراین فرهنگ های منبعث از هر ایده و تفکر نیز سمت و سوی خاص و مشخصی خواهد یافت.

در زبان لاتین از فرهنگ به کالچیر (Calture) یعنی کشتزار تعبیر شده است که تعبیر با مسمی و پرمعنایی می باشد. مبرهن هست که رشد و نمو بذرهای مختلف در محیط کشت های متفاوت، محصولات و برداشت های متنوعی در پی خواهد داشت. نمی توان تفاوت های متضاد فرهنگی که ریشه در نگرش ها، دیدگاه ها و مشرب های مختلف فکری است را نادیده گرفت و همه آنها را یکسان فرض نمود و با یک میزان سنجید.

برخی از نحله های فکری غرب در عرصه تفکر و فرهنگ، مباحث هرمنوتیکی را رواج داده اند که بر آن اساس هیچ کدام از برداشت ها و نظرات معرفتی – فرهنگی بر یکدیگر ارجحیتی ندارد و نمی توان آنها را با معیار خاصی ارزشگذاری کرد. برخی معرفت ها را رد و گروه دیگری از آنها را تایید نمود. این نظریه که در زیر مجموعه مباحث سکولاریستی قرار دارد در داخل کشور نیز در بین مسئولین و برخی افراد طرفدار دارد. وقتی رئیس محترم دولت یازدهم در جمع اهالی فرهنگ می گوید که ما هنر ارزشی و غیر ارزشی نداریم و هر چه هست کلا ارزشی هست مبنا و پایه این سخن و اعتقاد در کدام بستر معرفتی قرار دارد؟ آیا این رویکرد فرهنگی با آموزه های اسلامی سنخیت دارد؟ کلیه برنامه های هنری –  فرهنگی که از این اصل و اساس سرچشمه می گیرد ویژگی ها ومختصاتی خواهد داشت و نتایجی به بار خواهد آورد که قطعا با سایر برنامه های فرهنگی و نتایج آنها متفاوت خواهد بود.

پس بهتر هست قبل از آنکه وارد فعالیت های فرهنگی در سطح جامعه بشویم نوع نگاه و رویکردمان را نسبت به فرهنگ تبیین نموده و قیدی بر فرهنگ مورد نظر خود بزنیم. این قید چیزی جز نشانگر و بیانگر ماهیت فرهنگ مورد نظرمان نیست. فرهنگ اسلامی حتما با فرهنگ غربی تفاوت های معنادار و آشکاری دارد. کلمات اسلام و غرب که بر فرهنگ قید زده می شود همان تعیین کننده ماهیت و رویکرد فرهنگ است. عده ای می خواهند فرهنگی که در جامعه اشاعه داده می شود ماهیتی اسلامی داشته باشد و برخی سعی دارند تا فرهنگی با ماهیت غربی بر جامعه حاکم شود. این امر از تفاوت در سلیقه های جزئی ناشی نمی شود بلکه ریشه در اختلافات مبنایی و عمیق در حوزه ایدئولوژی دارد.

اگر شالوده و ماهیت برنامه های فرهنگی مشخص نشود و به تبع آن اهداف فرهنگی ترسیم نگردد هیچ کدام از آن برنامه ها و تکاپوهای فرهنگی، ما را به سرمنزل مقصود نخواهد رساند.