به بهانه اکران فیلم «رگ خواب» به کارگردانی حمید نعمت الله

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای اصفهان – حامد گلناری/ بعضی ها صرفا می خواهند یک فیلم سرگرم کننده بسازند؛ همین. یک فیلم سرگرم کننده بسازند و پولی به جیب بزنند. کسب روزی حلال هم که کار بدی نیست و تازه خیلی هم خوب است!

بعضی ها هم صرفا می خواهند یک فیلم آموزنده بسازند؛ فیلمی که مردم بنشینند و بلکه چیزی یاد بگیرند و خب تعلیم و معلمی هم که شغل انبیا است و چه قدر خوب که فیلمی ساخته شود که چیزی یاد ملت بدهد.
قرار نیست بگوییم هیچ کدام از دو دسته بالا کار بدی می کنند؛ بالاخره هر کس دغدغه های خودش را دارد. اما به نظر می رسد که هیچ کدام از دو دسته بالا به هیچ وجه جزء فیلمسازان بزرگ نمی شوند. شاید مردم به برخی از فیلم های آن ها موقتا اقبال نشان دهند اما آن ها به هیچ وجه آثار ماندگاری نخواهند ساخت.

شاید حتی بتوان گفت در کنار اینکه آن ها کار بدی نمی کنند، ولی لطمه های بسیاری به سینمای ایران زده اند و می زنند. سرگرمی سازها، مخاطبان اهل فکر و عاقل را پرانده اند و ناصحین، حوصله مخاطبان معمولی را سر برده اند. این یعنی هر بار ریزش بخشی از مخاطبانی که می توانند به سالن های سینما بیایند و به چرخه اقتصادی سینما کمک کنند.
قصدم بیان این مطلب است که حمید نعمت الله را بفهمیم که جزء هیچ کدام از آن دو دسته نیست، در کنار اینکه فیلم هایش هم سرگرم کننده است و هم آموزنده. ولی نه در سرگرم کردنش به پوچ گفتن رو می آورد و نه در حیطه پیام فیلمش، مخاطب را عاصی و جاهل فرض می کند. حمید نعمت الله از معدود کارگردان هایی است که مزایای هر دو دسته را دارد و از هر دو دسته با فاصله زیادی بالاتر است.

این متن به بهانه اکران فیلم «رگ خواب» نوشته شده است.

فیلم «رگ خواب» درباره چیست؟ درباره یک معضل اجتماعی. درباره یک معضل اخلاقی و در واقع اضمحلال زنی را در زندگی اش به تصویر می‌کشد. اما در طول فیلم به هیچ وجه فکر نمی کنیم که فیلم می خواهد درباره معضلات زیاده گویی کند و در عوض تنها چیزی که متوجه هستیم این است که درحال دیدن یک فیلم جذاب هستیم. این مهارت کمی نیست و نمی توان از این توانایی نعمت الله سرسری بگذریم.

وقتی دیگر آثار نعمت الله را هم بررسی می کنیم با همین ویژگی روبرو می شویم. برای مثال فیلم «بی پولی» زندگی مرد متأهلی است که بیش از اندازه به ظاهر زندگی اش و زرق و برق آن اهمیت می دهد و بیش از هر چیز برایش مهم است که دیگران چه نظری درباره او و زندگی اش دارند و در این راه از هیچ چیز دریغ نمی کند و این اصلی ترین نقطه تمرکزش در زندگی می شود. این صفت او در کنار بی کاری اش زمینه را برای یک سقوط دیدنی فراهم می کند. سقوطی سرگرم کننده. سقوطی که طی آن بیننده با کنجکاوی و اشتیاق تمام دنبال می کند و از آن می آموزد بی آنکه حس کند با یک فیلم آموزنده طرف است. یادمان نرود که این فیلم در بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر به طور مشترک با «درباره الی» بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شد.

یا چه کسی سریال یا فیلمی بهتر از «وضعیت سفید» سراغ دارد که ضمن داشتن جذابیت و شیرینی خاطره انگیز، اینچنین به معضلاتی که باعث دوری و قهر فامیل می شود و راه های علاج پرداخته است.

البته نباید همکاری «هادی مقدم دوست» را فراموش کنیم که یکی از پایه های همیشگی عمده آثار نعمت الله است که یقینا بخش زیادی از این توفیقات مرهون اوست.

با هم داشتن آموزندگی و سرگرم کنندگی از الزام های سینمای تراز انقلاب است. سرگرم کننده باید باشد چون با سینما طرف هستیم و اگر فیلمی سرگرم کننده نباشد مخاطب هم پولی برای دیدنش نمی پردازد و با موضوع فیلم ارتباط برقرار نمی کند. و آموزنده باید باشد چون انقلاب ما یک حرکت سیاسی اجتماعی صرف نیست و حرف های بلندی برای جغرافیا و تاریخ انسان ها دارد که سینما، بلندگوی بسیار مفیدی برای این کار است.
«رگ خواب» درباره خواب بودن و خواب نبودن است؛ درباره هُشیاری و عدم هُشیاری است. درباره این است که بیاییم و چشمانمان را باز کنیم تا واقعیت های اجتماع و واقعیت های انسان ها را درک کنیم. «رگ خواب» خیلی جدی می خواهد بیدار کند. دغدغه مندانه و دلسوزانه هم می خواهد این کار را بکند. هنرمندانه این کار را می کند.
یکی از حرف های منتقدین به جشنواره فجر امسال، بی نصیب ماندن حمید نعمت الله و فیلم خوب «رگ خواب» بود. شاید اگر این فیلم در دوره ای دیگر از جشنواره شرکت می کرد بهتر قدر کارگردانی حرفه ای نعمت الله در این فیلم دانسته می شد.
از وجوه درخشان «رگ خواب» استعاره پردازی های دیدنی این فیلم است. برای مثال یکی از اصلی ترین مکان های فیلم سوییتی در طبقات بالای یک آپارتمان است. آپارتمانی که به گونه ای بی ریخت و تنها انگار وسط شهر رها شده است. برای رسیدن به طبقه مورد نظر هم باید از یک ورودی ترسناک و به هم ریخته گذر کرد و مهم تر از همه باید از پله های پشتی ساختمان و به طور دزدکی به آن طبقه رفت.

پیوند این استعاره با موضوع فیلم که شاید بتوان گفت ازدواج سفید است باعث می شود به آنان که نعمت الله را مستحق سیمرغ می دانسته اند حق بدهیم. یا طوفانی که در میانه فیلم می بینیم و با آشفتگی و شکست و سقوط شخصیت اصلی فیلم همراه می شود. بازی گیری حساب شده که منجر به سیمرغ لیلا حاتمی شد هم دلیل دیگری بر پختگی و تبحر کارگردان است.
حمید نعمت الله استاد است و کارش را بلد است و می داند هم خوب حرف بزند و هم حرف های خوب بزند. بلد است ما را سرگرم کند جوری که حرف هایش بهمان بر نخورد. بعد هم که سرحساب می شویم و می فهمیم چه حرف های دلسوزانه و حکیمانه ای زده است دلمان گرم می شود که خوش به حالمان که چنین فیلمساز شایسته ای داریم.
کاش دیگران هم از او یاد می گرفتند.

انتهای پیام/