وعده‌گاه حج، جایی که همچون خسی به میقات می‌رسیم

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آناج، موسم حج فرا رسیده است و باز میهمانانی از سراسر جهان به طواف خانه‌ی خدا خواهند رفت. در زمزم صفای باطن خواهند شست و در سعی بین صفا و مروه هم پای مادری مضطرب قدم خواهند برداشت. بی‌شک یافتن آمادگی روحی برای این سفر عظیم مستلزم مطالعه و کسب آگاهی‌های متعدد پیش از سفر است. در این شماره از معرفی کتاب بر آن شدیم تا کتاب "خسی در میقات" اثر جلال آل احمد را که سفرنامه‌ای خواندنی در خصوص حج است معرفی نماییم.

آل احمد این اثر را در سفر بیست و سه روزه‌ای که در سال 1343 به مکه و مدینه داشته، نگاشته است. وی در این اثر گزارش لحظه به لحظه از سفر داده و در حین نوشتن گاهی به ناهنجاری‌های مدرنیسم که حتی دامن معنویات را آلوده کرده است، اعتراض می‌کند. از سایه‌ی تاریک استعمار و بهره‌کشی کشورهای قدرتمند صنعتی از جهانی که در تحجر و عقب ماندگی خود دست و پا می‌زنند می‌گوید و با زبانی رسا و شیوا می‌کوشد خواننده را با خود در هر آنچه دیده است، شریک سازد.

خسی در میقات سفرنامه‌ی ساده‌ای نیست که فقط از مسافرت حاجیان به مکه و مناسک حج سخن گفته شده باشد، بلکه سفری جستجوگرانه است که نگارنده در پی کشف نیروی ایمانی و معنوی خویش است، در واقع سفری است درونی و برونی به موازات هم. در دورانی که روشنفکران چنین سفرهایی را مایه‌ی تحجر و عقب ماندگی می‌دانستند و آل احمد که خود نیز جزو روشنفکران زمانِ خود بوده، با رفتن به این سفر و غرق شدن در عظمت معنوی خود را خسی می‌یابد در برابر آنهمه عظمت و شکوه بی‌ریای الهی و این خود شجاعتی غیر قابل وصف است.

کتاب از شروع سفر با طیاره از فرودگاه مهرآباد آغاز می‌گردد و آل احمد صادقانه از اعتقاداتش می‌نویسد و از همان ابتدا در میان واژه‌ها از نیت درونی خود برای رفتن به این سفر می‌گوید. ذکر جزئیات مربوط به حاجیان مختلف که از کشورهای مختلف آمده‌اند و هر یک آداب، رسوم، پوشش و ویژگی‌های خاص خودشان را دارند از جمله ویژگی‌هایی است که سفرنامه را شیرین‌تر کرده است.

خواندن بخش‌هایی از کتاب که در آن به رفتار توهین آمیز سعودی‌ها با ایرانیان پرداخته ناخوداگاه داغ در دل خواننده تازه می‌کند و خوی ددمنشانه‌ی سعودی‌ها در جریان منا را تداعی‌گر می‌شود. البته اون از همان ابتدای سفر به عربستان مشاهدات خود در خصوص عقب ماندگی و زندگی بدوی اعراب اشاره کرده و آثاری از رفتار‌های عوامانه و سطحی آنها را عنوان می‌کند و از عرب‌های بدوی نشین و حکومت نالایق سعودی که امکانات نامناسبی در اختیار زائران قرار داده‌اند گلایه می‌کند.

در واقع خسی در میقات هم اثری ادبی است، هم مذهبی و هم روشنفکرانه که جذاب و خواندنی است و مفرح روح و حاوی نکات نغز و متفکرانه و مهم که در پی کشف حقیقتی ژرف است.

در بخش‌هایی از این کتاب می‌خوانیم:

"روشنفکر جماعت در این ماجراها دماغش را بالا می‌‌‌گیرد.. که سفر « حجّ»؟ مگر جا قحط است. غافل از اینکه این یک سنت است و سالی یک میلیون نفر را به یک جا می‌‌‌‌‌‌خواند و به یک ادب وامی دارد... دیگر اینکه اگر اعتراف است یا اعتراض و زندقه یا هر چه که می پذیری، من در این سفر بیشتر به جستجوی برادرم بودم- و همه‌‌‌ی آن برادران دیگر- تا به جستجوی خدا- که خدا برای آنکه به او معتقد است همه جا هست"

"دسته دسته به هم زنجیر شده‌‌‌‌‌‌‌اند و در حالتی نه چندان دور از مجذوبی می‌‌دوند و چرخ‌‌‌هایی که پیرها را می‌‌‌‌برند و کجاوه‌‌‌هایی که دو نفر از پس و پیش به دوش گرفته‌‌اند و با این گم شدن عظیم فرد در جمع، یعنی آخرین هدف این اجتماع و این سفر؟"

"من شرقی غیر عرب فراوان چون اعراب را خورده‌‌‌‌ام و هنوز هم می‌‌‌خورم. با همه‌‌‌ی باری که از اسالم به دوش من بوده و هنوز هست، ایشان مرا « عجم» می‌‌‌دانند و « رافضی»... بوشهر و بندرعباس من کورشده تا کویت و بصره‌‌ی او بندر آزاد باشد... زایر ایرانی در عتبات عراق و در مکه و مدینه بدرفتاری می‌‌بینند".

انتهای پیام/