در بوسنی برای شهدای ایرانی یادبود ساخته‌‌اند، اما در باکو نامی از شهدای ایرانی جنگ قره‌‌باغ نیست

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از آناج،پس از اکران فیلم مستند "روز کم آب ارس" ساخته کارگردان ایرانی در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان گفت‌‌وگویی داشتیم با محسن هادی کارگردان این فیلم که در آن موضوعاتی همچون محوریت فیلم و انگیزه ساخت آن، بازتاب فیلم در جمهوری آذربایجان و تاثیر آن بر نوع نگاه‌‌ها نسبت به ایران مورد بحث قرار گرفت. در ادامه متن کامل مصاحبه را می‌‌‌خوانید:

در رابطه با محوریت فیلم، موضوع فیلم و انگیزه خودتان برای کارگردانی فیلم "روز کم آب ارس" توضیح دهید

روزی یکی از دوستانم عکسی نشانم داد از دو مزار در امامزاده چیذر تهران که رویش نوشته شده "شهادت: قره باغ آذربایجان". در هریک از این مزارها مادری همراه فرزند خردسالش دفن شده و تاریخ شهادت مقارن با جنگ قره باغ است. برای او سوال بود برای من هم شد که حکایت این دو خانواده شهید چیست؟

من تا آن روز روایت‌‌‌های مختلفی شنیده بودم درباره شهدای ایرانی قره باغ، برخی می‌‌گفتند مزارشان در مناطق اشغالی است، روایتی می‌‌‌گفت در گلزار شهدای مرند است و روایتی هم نشانی مزارها را در باکو می‌‌داد. کلی گویی‌‌هایی بودند فاقد جزئیات، برخی پردازش حماسی هم داشتند که فلان سد را شبانه از اشغال ارمنستان آزاد کردیم و چه شد و چه شد و شهید دادیم. ولی حالا دو عکس از دو مزار شهید در دستم بود که قربانی جنگ قره باغ شده‌‌‌اند؛ خب برای یک مستند ساز، چه سوژه‌‌‌ای ازاین مهمتر؟ خصوصا که از ده دوازده سالگی داغ مظلومیت مردم آنجا را در دل داشته باشد؟

دست به کار تحقیق شدم برای یافتن سرگذشت شهدای ایرانی قره باغ که حاصل آن جستجو، فیلمی است که داریم درباره اش حرف می زنیم.

 بازتاب فیلم در جمهوری آذربایجان و علی الخصوص در محافل مذهبی چگونه بود؟

حکایت این شهدا در آذربایجان بمب خبری بود؛ من در جستجوهایم، به ژورنالیستی رسیدم که نخستین بار خبر حادثه شهادت آنها را منتشر کرده بود، او حالا سردبیر خبرگزاری "توران" است؛ بی درنگ رفتم باکو؛ جزئیات را برایم توضیح داد و ضبط کردم. جز او کسی در آذربایجان خبری از شهدای ایرانی قره باغ نداشت، از قدیمی‌‌های جنگ می‌‌پرسیدم با تعجب واکنش نشان میدادند!
وقتی آنونس فیلم را منتشر کردم، یک شبکه تلویزیونی گزارش مفصلی درباره‌‌ی من پخش کرد؛ پس از آن موجی از پیام‌‌ها رسید که مستند کی و کجا پخش خواهد شد. شروع امیدوار کننده‌‌‌ای بود؛ تا اینکه حدود یکسال بعد، یعنی همین هفته گذشته، فیلم در باکو اکران شد.

آناج: از تاثیر فیلم بر فضای عمومی جامعه آذربایجان و نوع نگاه‌‌‌ها به ایران پس از اکران فیلم بگویید.

در مسیر بیله سوار تا باکو، راننده تاکسی از ایران گلایه کرد؛ "شیعیان آذربایجان را رها کرده و از سنی‌‌‌های فلسطین حمایت می‌‌کند و گفت ایران آخرین کشوری بود که آذربایجان را به رسمیت شناخت". اطلاعات تاریخی‌‌‌اش درست نبود و این را وقتی فهمید کمی عصبانی شد، خب تغییر یک باور جا افتاده سخت است.

می‌‌دانید که در جمهوری آذربایجان همواره ایران را به حمایت از ارمنستان محکوم کرده‌‌اند؛ و این چنان جا افتاده است که در همین یک ماه گذشته وقتی ارمنستان یک روستا را با خمپاره زد و کودکی دو ساله همراه مادربزرگش شهید شد؛ برخی ایران را متهم می‌‌‌کردند! برخی که می‌‌‌گویم بیشترشان هم ایرانی بودند و در توییتر فارسی می‌‌نوشتند! می‌‌دانید چرا؟ چون نمی‌‌‌دانند! 

متاسفانه تاریخ جنگ قره باغ در کشور ما تدوین نشده و این منشاء سوء تفاهم است. من در این فیلم تلاش کرده‌‌ام بخشی از این کار را انجام دهم، یعنی دقیقا دنبال کنم شهدای ایرانی قره باغ که بودند؟ چرا و چطور شهید شدند؟ قره باغ کجاست؟ چرا جنگ شد و ایران کجای این جنگ قرار داشت؟

پاسخ این سوال‌‌‌ها فیلم را ٧٠ دقیقه طول داده است که با دیدن آن دیگر نمی‌‌‌توان به راحتی ایران را متهم کرد و آنها که دوست دارند یا منافعشان ایجاب می کند همچنان متهم کنند، دست کم باید زحمت کشیده و سندی بر ادعای خود بیابند.

اندکی درباره بعد فنی و تکنیکی فیلم بگویید و اینکه آیا فیلم در تبریز و یا شهرهای دیگر اکران شده است؟ 

"آرازین دایاز گؤنو" یا "روز کم آب ارس" مستند بلندی است که تصویربرداری اش را شایان حامد انجام داده و موسیقی اش را بابک خادمی ساخته است؛ کارگردانی و تدوین هم کار من است. در این فیلم به بهانه سرگذشت شهدای ایرانی، مروری می کنیم بر جنگ قره باغ، فاجعه خوجالی را از زبان یک شاهد زنده می شنویم، آنچه با مسجد آغدام کرده اند را به چشم می بینیم و اشغال زنگیلان و پناه آوردن مردم بی دفاع به ایران را می شنویم. 

سه سردار ایرانی هم روایتگر نقش ایران در آن جنگ هستند. فیلم تا حالا در تبریز و باکو اکران شده است و برای اکران های دیگر دارم تلاش می کنم؛ کی و کجا؟ فعلا که نمی دانم! 

 در پایان اگر مطلبی در مورد فیلم و یا برنامه های بعدی تان دارید بفرمایید.

خادم امام زاده چیذر می گفت، مادر پیر این شهید هر هفته می آمد و از صبح تا عصر می نشست روی مزار، حالا مدتهاست که نمی آید... غربت اینها غم انگیز است؛ آنها قربانی قره باغ شده‌‌اند ولی کسی توجه نکرده است. من راستش انتظار داشتم در باکو با بنای یادبود اینها روبرو شوم نه این فضای تعجب حاصل از ندانستن و نشنیدن! 

ما در بوسنی هم شهید داریم ولی آنجا گرامی داشته شده‌‌‌اند، بنای یادبود دارند و مردم از حکایتشان بی خبر نیست. اما در آذربایجان چرا! خواهش من از دولت جمهوری آذربایجان این است که در گرامیداشت این سی و دو شهید مظلوم کاری کند و قدمی بردارد.

انتهای پیام/