از بوق هشدار تا جیغ بحران

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از رهیاب ،حادثه دلخراشی که روز یکشنبه در منطقه منبع آب اهواز اتفاق افتاد موجی از ناراحتی را در بین مردم و مسئولین اهواز به دنبال داشت. این ناراحتی به همراه خود پرسش هایی را نیز مطرح کرد؛ شاید اساسی ترین سوال مطرح شده در خصوص چرایی شکل گیری چنین مناطقی در کلانشهر ثروتمندی مانند اهواز باشد. شهری که به رغم داشتن ثروت فراوان هرگز چهره یک شهر متوسط – چه رسد به ثروتمند – را بر خود نگرفته است.

برای پاسخ به این سوال ابتدا باید توضیحی در خصوص تاریخ و چگونگی شکل گیری منطقه منبع آب ارائه کرد. حاشیه نشینی به مانند زخمی کاری پیکره اهواز را می رنجاند؛ زخمی 50 ساله که هنوز نسبت به علاج آن اقدام جدی انجام نگرفته است.

در پژوهشی که در سال 1385 توسط اداره راه و شهرسازی با همکاری دانشگاه شهید چمران اهواز صورت گرفت 21 نقطه به عنوان محلات حاشیه نشین اهواز معرفی شدند که از جمله آن ها کوی منبع آب می باشد. منبع آب در شرق شهر اهواز و بر روی تپه‌های کارون قرار دارد. در بسیاری از کلانشهر ها آن دسته از مناطق و محلات مسکونی که در دامنه کوه قرار دارند جزو مناطق خوش آب و هوا و مرفه نشین آن شهرها محسوب می شوند، در مورد منبع آب اما استقرار اماکنی بی ضابطه و غیر متعارف باعث شده این تپه ها همچون زگیلی بدشکل بر چهره ی شهر خودنمایی کنند.  پیدایش و رشد منبع آب به حدود 50 تا 55 سال پیش یعنی به سالهای 1340-1345 برمی گردد. هسته اولیه منطقه ی منبع آب وجود مخازن آب و تاسیسات وابسته به آن بوده است که سبب گردید تا عده‌ای از کارگران این سازمان به ساخت و ساز اماکن مسکونی خود در مجاورت محل کارشان مبادرت ورزند. بعدها مهاجران و افراد کم درآمد بطور غیر قانونی زمین‌های این محل را اشغال کردند و در آن به ساخت و ساز پرداختند. بنابراین محله‌ی بدون تاسیسات و تجهیزات شهری پدید آمد. بدون آنکه حتی به نیاز اصلی مردم یعنی تامین مسکن مناسب و راحت توجه شود.
 

این منطقه دارای کمبودهای زیادی بویژه در رابطه با زیر ساختهای شهری است که این کمبودها کاملا در منبع آب به چشم می خورد. خیابان بندی نا منظم و شکل غیر هندسی بعضی بلوکها باعث بروز مشکلات در این منطقه شده است. چنین مناطقی به توجه ویژه ای نیاز دارند تا از گسترش آنها با چنین وضعی جلوگیری شود و محیطی سالم و مطلوب برای زندگی فراهم گردد.
حادثه ای که اخیراً در این منطقه به وقوع پیوسته و موجب فوت دردناک دو کودک گردیده از همان اتفاق هایی است که بارها نسبت به آن ها هشدار داده شده بود. ریزش کوه، ریزش سنگ، آتش سوزی، خطرات ناشی از شبکه برق فشار قوی از جمله خطراتی است که احتمال وقوع آن ها در این منطقه همیشه وجود دارد و مسئولین مختلف شهری اظهار نموده اند نسبت به این پیشامدها به ساکنین منطقه اطلاع رسانی کرده اند. اما در شرایطی که ساکنین این منطقه حاضر به ترک آنجا نمی باشند چاره کار چیست؟

برای حل و ریشه کنی مساله حاشیه نشینی ما نیازمند اقداماتی اساسی و ساختاری هستیم که در حوصله این نوشتار نمی‌گنجد اما جهت رفع مشکل منطقه منبع آب به نظر می رسد بهترین گزینه جابجایی فوری ساکنین این منطقه جهت جلوگیری از حوادث تلخ مشابه می باشد.

طبق گفته سرپرست اداره کل راه و شهرسازی خوزستان هم اکنون 818 خانوار در این منطقه سکونت دارند؛ به نظر می رسد دستگاه های ذیربط از جمله اداره راه و شهرسازی، شهرداری و استانداری خوزستان باید نسبت به تخصیص یک منطقه از شهر و اسکان ساکنین منبع آب در آن منطقه اقدام فوری نمایند و چنانچه مقاومتی از سوی ساکنین جهت ماندن در منبع آب مشاهده شد دستگاه ها می توانند به صورت اجباری آن ها را از آن منطقه کوچ داده به جای امن منتقل نمایند.

بدون تردید هزینه ساخت و ساز منازل مسکونی جدید نمی تواند به عهده ساکنین کم درآمد منبع آب باشد، در این خصوص استانداری خوزستان می تواند جهت تامین بودجه این پروژه با دولت رایزنی های لازم را انجام دهد. استفاده از ظرفیت شرکت های بزرگ استان جهت تامین مالی پروژه نیز موثر می باشد.

پیشنهاد می گردد در صورتی که تامین مالی پروژه به سرعت امکان پذیر نباشد از ظرفیت شهرهای جدید اهواز یعنی رامین و شیرین شهر جهت اسکان ساکنین استفاده گردد. در صورتی که امکان شاغل نمودن سرپرستان این خانوارها در شهرهای جدید فراهم باشد می توان ادعا نمود که مشکل ساکنین منبع آب بصورت بسیار مطلوب حل شده است. این تجربه در کشور مراکش نیز مطرح وعملی گردید.

در پایان باید اشاره کرد که منبع آب تنها یکی از 21 نقطه حاشیه ای اهواز می باشد. از بین این مناطق دو منطقه آل صافی و حصیرآباد نیز در معرض ریزش کوه می باشند و نگارنده در خصوص رخ دادن اتفاقی مشابه در این دو منطقه هشدار می دهد. مجددا تاکید می گردد که جهت حل ریشه ای این معضل باید یک سری راه کارهای اجتماعی و اقتصادی را به صورت توامان در نظر گرفت.

انتهای پیام/