اولین قرآن صدر اسلام بر روی پوست آهو

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا، به نقل از کارمندایرانی؛ فرهنگ و اندیشه هر قومی، ریشه در تاریخ آن ملت دارد.  طبق اصول ثابت و لایتغیّر تاریخ، وقایع تاریخی فقط یکبار و به یک شکل روی می دهند، یا به عبارتی تاریخ به یک شکل تکرارپذیر نیست، اما اتّفاقات تاریخی دارای نقاط مشابهی هستند. هر واقعه تاریخی علت خاصی دارد، تقدم و تأخر علل و حوادث خدشه ناپذیر است، سند و مدرک در تحقیقات تاریخی تعریف خاصِ خود را دارد، در نتیجه مورخ نباید در ثبت وقایع یکسونگر باشد.

روستای نِگِل یا نوگل یا نیل به کُردی : نگڵ ( Ngill ) مرکز دهستانی به همین نام از توابع بخش کَلاتَرزانشهرستان سنندج مرکز استان کردستان است، که در ۵۶ کیلومتری غرب جاده اصلی سنندج به مریوان قرار دارد. طول جغرافیائی آن ۶۵ درجه و ۱۳ دقیقه و عرض جغرافیائی آن ۱۶ درجه و ۳۱ دقیقه و در ارتفاع ۳۱۶۱ متری از سطح دریاهای آزاد قرار دارد. این روستا در دره ای واقع شده است که زمستان های خشک و نسبتاً سردی دارد. روستای نگل علاوه برمکان های طبیعی، وجهه ای زیارتی داردکه به علت وجود قرآن خطی و قدیمی، یکی از جذابترین مکان های دیدنی و معنوی ایران اسلامی در کردستان و شهرستان سنندج به شمار می رود و نزد مردم منطقه ابعاد معنویی این اثر، ارزشی بسیار بالا دارد . خط قرآن، کوفی و دارای نقطه و اعراب گذاری و در قسمت سر سوره ها و شماره های آیات، مُطلا و مُزیَّن به نقوش گیاهی است.

صفحات قرآن ضخیم و به علت تشابهی که با پوست دارد، در بین مردم به پوست آهو شهرت یافته است. قطع قرآن، رحلی بزرگ، جلد آن چرمی و به رنگ قهوه ای تیره است . مردم منطقه پیدا کردن این اثر تاریخی و نفیس را در دوران صفویه و عده ای مربوط به دوهزار سال پیش توسط یکی از چوپان های همین روستا می دانند و می گویند که: چوپانی از کنار کوه روستای فعلی نگل، که در آن زمان خالی از سکنه بوده، به همراه گله اش در حالی که گوسفندان در حال چرا بودند می گذشته، که گل بسیار زیبائی نظرش را جلب میکند. وقتی به گل می رسد مشغول کندن آن از ریشه اش می شود، چون ریشه گل خیلی پایین بوده برای بیرون آوردن آن چوپان زمین را گود می کند تا ریشه گل را بیرون بکشد، که ناگهان زیر پایش فرو می رود و مرد چوپان متوجه چاله ای غیر عادی می شود . گل را به کنار گذاشته و به کاوش می پردازد پس از کندن زمین می بیند که صندوقچه ای در آن چاله قرار دارد. تلاش وی در بیرون آوردن آن بی نتیجه می ماند. به روستا برمی گردد و از اهالی روستا می خواهد که به او کمک کنند تا به صندوقچه برسند، عده ای همراهیش می کنند، صندوقچه از زیر خاک بیرون می آید و مردم شاهد قرآن نفیسی می شوند که گویا، به تصورشان بر پوست آهو کلام الهی نقش بسته است. مردم این اتفاق را به فال نیک می گیرند و در همان محل مسجدی بنا کرده و به برکت این قرآن، محل روستای خود را عوض می کنند و به محل پیدا شدن قرآن هجرت می نمایند. مردم نام این محل جدید را ” نوگل ” نهادند و مسجدی را هم که ساختند به نام ” نوگل” مشهور شد. به مرور زمان نام روستا و مسجد از نوگل به ” نِگِل” تغییر یافت. درمورد پیشینه تاریخی قرآن و روستا با توجه به منابع و مآخذ تاریخی استان اطلاعات دقیقی در دست نیست؛ تنها منبع دوکتاب تاریخی حدیقه ناصریه و تحفه ناصریه می باشد،که مطالبی به این شرح آمده است: … در یکی از دهات این بلوک که نگل اسم دارد. … و در مسیر قدیمی که به مسجد عبدالله عمر یا عبدالله عمران مشهور است، قرآنی در این مسجد هست خیلی بزرگ که به خط کوفی نوشته شده است . بنا به اعتقادات و باورهای مردم به این قرآن، یکی از چهار قرآن خطی است که در زمان خلیفه سوم عثمان بن عَفان و با نظارت حضرت علی (ع)  به رشته تحریر در آمده و به چهار اقلیم دنیا فرستاده شده است که از آن در داخل مسجد روستای نگل، نگهداری میشود . ” شایان توجه است که بنا به قولی اولین اِعراب گذاری قرآن درزمان خلافت حضرت علی (ع) برای جلوگیری از قرائت اشتباه آن صورت گرفته است” . به همین دلیل، مردم اعتقاد زیادی به کلام الهی و این قرآن دارند و قسم دروغ به  آن را گناهی بزرگ و نابخشودنی می دانند . طبق روایات، این قرآن توسط عبدالله بن عُمر(پسر خلیفه دوّم اهل سنت) به ایران و به این محل آورده شده است؛ و این مسجد را، به مسجد عبدالله بن عُمر هم می شناسند. البته تاریخ مُدوّن شدن قرآن با نظارت حضرت علی (ع)  خود روایت و داستانی طولانی دارد.

وضعیت نگهداری از قرآن این قرآن هم اکنون تحت نظارت سازمان اوقاف و امور خیریه بوده و هیئت امنای مسجد روستا (که در چند سال اخیر به طور کامل بازسازی شده و دارای دروازهای با عنوان دروازه قرآن است) از آن نگهداری میکنند . در قرون گذشته جهانگردی در لباس درویش به آن محل رفته و شبانه قصد بردن قرآن را داشته ولی موفق نشد و در سال ۳۱۳۱ به دستور رضا شاه قرآن به مقصد تهران انتقال یافته، ولی مردم روستای نگل در پادگان نظامی سنندج متحصن شدند ومجدد اً قرآن به محل اصلی بازگردانده شد. در دوران بعد از انقلاب، دو بار دیگر این قرآن نفیس به سرقت رفت و خوشبختانه با کشف قرآن و بازگشت آن به محل اصلی برای تمامی مردم دنیا و سارقین از ثابت شد که معجزات قرآن تمام نشدنی است که خودِ الله تعالی حافظ و نگهدارنده کلامش می باشد. این قرآن که طی سالیان گذشته مورد استفاده عموم بوده و چندین بار نیز به سرقت رفته است به همین دلیل آسیب های فیزیکی و شیمیایی زیادی مانند پارگی، لکه های ناشی از اثر انگشت، امضای یابندگان و… دیده است.

با توجه به سرقت های پیاپی، قرآن مذکور هم اکنون در محفظه شیشه ای ضد گلوله بدون شرایط محیطی از نظر دما و رطوبت نگهداری می شود و نیاز مبرمی به انجام امور حفاظتی و تحقیقاتی احساس می شود. قرآن نگل که مرداد ۱۳۱۱  از مسجد روستای نگل به سرقت رفته بود ، اواخر آذر ۱۳۱۱ در جهرم در استان فارس کشف شد. سرقت قبلی در سال ۱۳۱۳ رُخ داده بود. اهالی روستای نگل تمایلی ندارند که قرآن در اختیار میراث فرهنگی باشد و ترجیح میدهند قرآن در محل اصلی خود یعنی مسجد روستای نگل نگهداری شود . البته داستان سرقتها واتفاقاتی که بعد از سرقت برای سارقان افتاده تا دوباره کلام خدا به جایگاه اصلیش بازگردد جالب، جذاب و عبرت آموز است. با توجه به مذاکرات صورت گرفته با اعضاء هیئت امنای مسجد در خصوص حفاظت و مرمت این اثر تاریخی در محل و تقبل هزینه و تأمین مکان مورد نیاز، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی فرهنگی در نظر دارد با اعزام هیأتی جهت ارایه راه کارهای حفاظتی و مرمتی در محل، نسبت به شروع عملیات حفاظت و مرمت قرآن مذکور اقدام نماید . به دلیل اهمیت تاریخی این قرآن و جایگاه بارز آن در اعتقادات مردم و وحدتی که بین شیعه و سنّی در منطقه به وجود آورده است، مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای ” دامت برکاته ” برای محفوظ ماندن این قرآن از دستبردهای احتمالی و حفظ و نگهداری فنی از آن دستور ساخت جایگاهی مطمئن و حفاظت و مرمت آن راصادر فرموده اند.

انتهای پیام/