عاقبت دردناک مسجد حوض معجردار

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صبح توس، روز گذشته 25 دی‌ماه 96 مسجد حوض معجردار که به مسجد صاحب‌الزمان(عج) معروف بوده و یکی از آثار تاریخی شهر مقدس مشهد است توسط شهرداری منطقه ثامن تخریب شد و تلاش‌های متولیان میراث فرهنگی برای حفظ این مسجد با هویت 200 ساله به نتیجه نرسید.

دعوا بر سر میراث 200 ساله

شهرداری مشهد با شکایت به دیوان عدالت اداری رای اولیه را برای تخریب مسجد معجردار که در وسط تقاطع شارستان قرار گرفته بود، گرفت و طبق گفته مسئولان میراث فرهنگی تخریب این بنا، بدون هیچ اعلامی به میراث فرهنگی انجام شده است.

میراث فرهنگی در نخستین اقدامات خود بعد از آغاز تخریب تلاش کرد تا جلوی کار را بگیرد و حکم دادستانی را مبنی بر تخریب کامل مسجد برگرداند؛ اما موفق نشد.

مسجد حوض معجردار حدود یکصدو هشتاد سال قبل، زمانیکه محمد شاه قاجار عازم تصرف هرات بود وقف شده و قدیمی ترین نشان و رد پای مکتوب این اثر به سال 1300 قمری در کتاب معتبر «مطلع الشمس» مشاهده شده است. این مسجد از ابنیه دوره صفویه شمرده شده و روی آب انباری نزدیک به دروازه پائین خیابان در ضلع جنوبی خیابان صفوی واقع می باشد. این مکان از مراکز اطعام و پشتیبانی و نهایتأ تجمع معترضین قیام گوهرشاد بوده است.

تخریب مسجد معجردار صدای مسئولان میراث را درآورد

مرجان اکبری، سرپرست معاونت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی در گفت‌وگو با صبح توس، اظهار کرد: مسجد حوض معجردار پس از طی تشریفات قانونی لازم در اسفندماه سال 94 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اکبری تصریح کرد: با توجه به مشکلات عدیده طرح تفصیلی طاش در بافت پیرامون حرم و ملغی شدن آن و تصمیم شورای عالی شهرسازی و معماری کشور مبنی بر تهیه طرح مجدد توسط مشاور مهرازان، ایجاد معبر بر روی هر گونه عرصه اثر تاریخی، غیر مجاز بوده و طرح جدید ملاحظات لازم را معمول کرده است از طرفی تاکید و مقرر شده شهرداری از هرگونه تخریب خودداری کند.

وی با بیان اینکه کارشناسان رسمی دادگستری، رشته ابنیه و آثار باستانی، طی گزارشی ارزش تاریخی و فرهنگی اثر را تأیید کرده‌اند، افزود: جامعه دانشگاهیان مشهد، انجمن صنفی معماران، سازمان‌های مردم نهاد و پژوهشکده‌های علمی ضمن قدردانی از ثبت اثر در فهرست آثار ملی ایران خواستار حفظ و حراست از این بنای با ارزش شدند.

سرپرست معاونت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی خاطرنشان کرد: بند22 ماده 55 وظایف شهرداری ها، به طور کامل و با صراحت به حفاظت از ابنیه و آثار باستانی و مساجد اشاره کرده و ماده 102 این قانون نیز شهرداری‌ها را مکلف کرده تا در زمان طرح و اجرای برنامه‌ها در صورت برخورد با آثار فرهنگی- تاریخی در خصوص حفظ، میزان حرایم و مناظر موافقت میراث فرهنگی را جلب کند.

تخریب شبانه مسجد توجیه اصولی ندارد

اکبری تخریب شبانه این مسجد را صرفأ با استناد به رای مقام عالی دادگاه عمومی- حقوقی مشهد مبنی بر حکم به بطلان ثبت اثر را توجیهی غیر اصولی و دور از خردمندی شهری خواند و گفت: انتظار می‌رفت با وجود مسئولان فرهیخته و مدبر شهر مشهد، قوانین ملاک عمل قرار گیرد و مردم شاهد روند پیشین تخریب آثار در بافت پیرامون حرم مطهر نباشند.

وی با تاکید بر اینکه میراث فرهنگی تنها یادگاران ما جهت عبرت آموزی و آیینه تمام نمای گذشتگان ما هستند، بیان کرد: امروزه تمام کشورهای دنیا برای حفظ آثار و بناهای تاریخی- مذهبی خود تلاش می‌کنند و دنبال نام و نشانی از گذشته خود می‌گردند تا با احیای آن، هویت خود را معرفی کرده و به چرخه ی اقتصاد بدون نفت و گاز تکیه زنند .

مسئولان شهری به تخریب آثار باستانی پایان دهند

سرپرست معاونت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی خاطرنشان کرد: متاسفانه این تخریب نخستین تخریبی نیست که توسط شهرداری و آگاهانه صورت می‌گیرد؛ اما امیدواریم آخرین آن باشد، چراکه شهر مشهد به عنوان پایتخت معنوی جهان اسلام، ضروریست به قانون نهایت احترام را گذاشته و قانون به وضوح در وظایف شهرداری ها، بر حفظ آثار تاریخی و حتی ساماندهی و کاربری دادن به آنها اشاره کرده است.

اکبری در پایان یادآور شد: از مسئولان عالی رتبه شهر و استان و مراجع قانونی و دادستان درخواست می کنیم نسبت به تخریب آثار ملی در شهر مشهد که متعلق به آحاد مردم است چاره‌ای اندیشیده و به آن پایان دهند .

پاسخ مسئولان شهری

در همین رابطه عباس مرادیان مقدم، مدیر روابط عمومی شهرداری منطقه ثامن مشهد در گفت‌وگو با صبح توس، اظهار کرد: در بحث مساجد و موقوفات قانونی به نام تبدیل احسن وجود دارد که اذن مقام معظم رهبری را می‌خواهد که در این راستا مسجد حوض معجردار مسیر اوقافی را پیگیری کرده و تبدیل به احسن را نیز گرفته است.

در ازای تخریب، زمینی دیگر به اوقاف دادیم

وی تصریح کرد: شهرداری مشهد زمینی را به متراژ 430 متر حدودا 200 متر بالاتر از همان مسجد در مجاورت شارستان شهید حسنی کارگر تحویل اوقاف داده و تعهد کرده است این زمین را در مدت دو سال بسازد.

مرادیان با بیان اینکه در مساجد و موقوفاتی که در طرح با آن برخورد می‌کنیم این اقدام را انجام می‌دهیم، خاطرنشان کرد: ما تفاهم‌نامه این طرح را با اوقاف انجام دادیم و مشکلی در این زمینه وجود ندارد.

مدیر روابط عمومی سازمان و مجری طرح نوسازی و بهسازی حرم مطهر رضوی به اختلاف نظر شهرداری و اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان اشاره کرد و بیان داشت: در سال 87 و زمان طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی، مدیرکل میراث فرهنگی وقت این طرح را امضا می‌کند و پس از امضای وی این طرح به امضای استاندار و معاون استاندار و شهردار وقت رسیده و این طرح ابلاغ می‌شود.

مسئولان میراث سال 87 کجا بودند؟!

وی با بیان اینکه میراث فرهنگی معتقد است این مسجد، مسجد میراثی است که نباید تخریب شود، عنوان کرد: دوستان ما اگر ادعای میراث می‌کنند و مدعی هستند این مسجد، مسجد میراثی است آیا در سال 87 این مسئله را ندیدند.

مردایان ادامه داد: در آن سال مدیران میراث فرهنگی به هیچ عنوان به شهرداری ابلاغ نکردند که این مسجد میراثی است در حالی که مسیر دسترسی راست گرد شارستان شهید حسنی کارگر از روی این مسجد رد می‌شده که از همان ابتدا مشخص بوده است.

مدیر روابط عمومی شهرداری منطقه ثامن مشهد اضافه کرد: فاصله خانه تاریخی امیری با مسجد صاحب الزمان (عج) تنها 100 متر است؛ در سال 94 میراث فرهنگی به شهرداری ابلاغ می‌کند که شما به خاطر وجود خانه تاریخی امیری باید مسیر شارستان را عوض کنید به خاطر اینکه خانه تاریخی در حاشیه شارستان افتاده و احتمال دارد تخریب شود.

اشتباه میراث فرهنگی، میلیاردها تومان هزینه از جیب بیت‌المال داشت

مدیر روابط عمومی سازمان و مجری طرح نوسازی و بهسازی حرم مطهر رضوی با اشاره به اینکه شهرداری مشهد نه از جیب خود که از جیب بیت‌المال میلیاردها تومان در این راستا هزینه کرد، افزود: اشتباهی که میراث فرهنگی در آن زمان کرد یعنی در سال 87 نگفتند این آثار ثبت ملی است و این مطلب را در سال 94 گفتند میلیاردها تومان هزینه برجای گذاشت که از جیب بیت‌المال بود.

وی عنوان کرد: حتی در سال 94 نیز صحبتی از مسجد به عنوان یک ثبت آثار ملی وجود نداشت؛ اما دوستان میراث بعد از این تغییرات تازه یادشان آمده مسجد معجردار هم ثبت آثار ملی است.

تیرآهن اثر تاریخی نیست

مرادیان با بیان اینکه کسانی که در لحظه تخریب در آنجا حضور داشتند دیدند که ساخت این مسجد از تیرآهن است، گفت: اگر شما به کارشناسان معماری و آثار تاریخی مراجعه کنید به شما خواهند گفت تیرآهن از چه زمان در معماری ما نقش پیدا کرده یا سقف شیروانی با فلز و آهن کجا در معماری ما وجود داشته است؟

حکم دادگاه؛ مسجد حوض معجردار ثبت ملی نیست

مدیر روابط عمومی سازمان و مجری طرح نوسازی و بهسازی حرم مطهر رضوی تاکید کرد: ما از مسیر قانونی و قضایی این پرونده را پیگیری کردیم و در دادگاه حکم بر ابطال ثبت آثار تاریخی داده شد.

وی بیان کرد: وقتی بنایی ثبت آثار ملی نباشد و از لحاظ اوقاف نیز تفاهم نامه وجود داشته باشد مختاریم برای تخریبش اقدام کنیم تا مسیر زائران علی‌بن موسی‌الرضا (ع) بازگشایی شود.

مدیر روابط عمومی شهرداری منطقه ثامن مشهد، اظهار کرد: شهرداری بر خلاف وظیفه ذاتی‌اش که حفظ میراث نیست، خانه تاریخی توکلی را با هزینه میلیاردی بازسازی و به‌سازی کرد و در اختیار میراث قرار داد، همچنین خانه تاریخی غفوری را خریداری کرد و در حال بهسازی و نوسازی آن است؛ میراث فرهنگی بگوید چه کرده است؟ اینکه تنها آثار تاریخی را ثبت کند کفایت نمی‌کند.

فاجعه‌ای نظیر پلاسکو در کمین «سرای عزیزالله‌اف»

مرادیان با اشاره به وضعیت نامناسب سرای عزیزالله اف، عنوان کرد: افرادی که بسیار دغدغه‌مند میراث هستند بگویند چرا خانه عزیز را ثبت کرده و رها کرده اند؛ اگر روزی آتش‌سوزی در آنجا رخ دهد فاجعه‌ای بدتر از پلاسکو رخ می‌دهد.

مدیر روابط عمومی سازمان و مجری طرح نوسازی و بهسازی حرم مطهر رضوی در پایان یادآور شد: فصل الخطاب دعوای شهرداری و میراث فرهنگی قانون است و حکم دستگاه قضایی حکمی است که همه ما باید به آن پایبند باشیم.

گزارش: سارا آویشی

انتهای پیام/