رمضان؛ ماه تمرین پیامبرگونگی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از مرآت، فرارسیدن ماه مبارک رمضان، در کنار تمام ویژگی‌های منحصربفرد این ماه، این نکته مهم را بار دیگر به مسلمانان گوشزد می‌کند که «رمضان؛ بهار قرآن است»

هرچند که مسلمین جهان در این ماه، قرائت قرآن و تأمل در آیات آن را در زمره عبادات مهم خود می‌گنجانند اما حقیقت آن است نسبت میان رمضان و قرآن بسی بیش‌تر از این قرائت کردن و تأمل کردن‌هاست. توجه به این نکته که چرا مسلمین به روی آوردن هرچه بیش‌تر به قرآن در این ماه آسمانی و بهره‌گرفتن افزون‌تر از این کتاب الهی فراخوانده شده‌اند نکات مهمی را در این باب به دست می‌دهد. در میان ما کسی نیست که نداند مجموعه کتاب آسمانی قرآن، به تصریح خود قرآن در ماه رمضان نازل شده است؛ ماهی که به گفته امام جعفربن‌محمد(ع) ظرف زمانی نزول دیگر کتب آسمانی نیز بوده است. این معنا در تنها آیه قرآن کریم که از واژه «رمضان» در آن یاد شده است مستفاد می‌شود؛ آیه‌ای که وجوب روزه‌داری در آن به تصریح آمده است:«ماه رمضان، همان ماه است که در آن قرآن فروفرستاده شده است؛ کتابی که مردم را راهبر و متضمن دلایل آشکار هدایت و میزان تشخیص حق از باطل است، پس هرکس از شما این ماه را درک کند باید آن را روزه بدارد...بقره/۱۸۵» برادران اهل سنت به سبب همین آیه است که بعثت رسول خدا(ص) را واقع در ماه رمضان می‌دانند؛ اما فارغ از این که بعثت در ماه مبارک رمضان واقع شده باشد یا به عقیده ما شیعیان در بیست و هفتم ماه رجب، نکته مهم آن است که نزول قرآن در ماه رمضان و وزیدن گرفتن نسیم وحی بر پیکره خرد محمدی(ص)، بشارت‌ها و اشارت‌هایی را در خود درپیچیده است.

قرآن در مواضع دیگری نیز بی‌آن‌که از واژه «رمضان» یاد کند به نزول این کتاب آسمانی در ماه رمضان اشاره می‌کند؛ چنان‌که می‌خوانیم:«ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم. و از شب قدر چه آگاهت کرد...قدر/۱ و ۲» نیز در موضع دیگری از قرآن می‌خوانیم:«ما قرآن را در شبی فرخنده نازل کردیم زیرا که ما هشدار دهنده بودیم...دخان/۳» و مفسران بالاتفاق بر این رأی پای می‌فشارند که مقصود از «شب فرخنده» و «شب قدر» که قرآن در آن نزول یافته است، شبی است که در ماه مبارک رمضان واقع شده است.

مکرر گفتن این که قرآن در ماه رمضان نازل شده است مجال تردیدی در این واقعه عظیم باقی نمی‌گذارد اما توضیح چرایی نزول قرآن در این ماه -با گذشت از دلایلی آسمانی که بر ما آدمیان پوشیده است- بر پیشینه و مقدماتی استوار است که این مقدمات را در رفتار پیامبر اکرم(ص) و سبک زندگی ایشان می‌توان جست.

غار حرا؛ پناهگاه رمضان‌های محمد(ص)

رسول خدا (ص) سال‌ها پیش از رسیدن به پیامبری و مدت‌ها قبل از پیچیدن ندای نبوت در گوش جانش و بسیار پیش‌تر از آن‌که خلعت رسالت را بر تن کند و بر منصبی نو تکیه زند، خلوت‌نشینی در غار حرا را به مثابه یکی از رفتارهای عبادی خود برگزیده بود. چنان‌که مورخان نوشته‌اند محمد امین(ص) به طور ویژه ماه‌های رمضان را به تمامت به غار حرا پناه می‌برد و با خداوند به راز و نیاز می‌نشست. در این مدت، خدیجه کبری(س) همسر و هم‌اندیشه محمد(ص) بود که به عنوان شاهدی صادق از احوال محمد(ص) خبر می‌گرفت و به او آب و غذا می‌رساند.

هرچند ما به وثاقت درنمی‌یابیم که پیامبر(ص) در این ماه‌ها و در این خلوت‌نشینی‌ها چه ریاضت‌هایی کشید، چه عبادت‌هایی کرد و چه تأملات و مراقباتی با خود داشت؛ و نیز درنمی‌یابیم که جز حنیف بودن کدامین انگیزه‌ی تا این حد قدرتمندی محمد(ص) را به خلوت‌نشینی کشانده بود؛ اما دست کم در‌می‌یابیم که این خلوت‌نشینی‌ها، گوشه‌گیری و کناره‌گیری‌ها از خلق و به سر بردن در انزوا و انعزال و به مراقبت و تأمل نشستن، جان محمد(ص) را شکوفا می‌کرد. ما همچنین درمی‌یابیم که آن رسول راستین از این شکوفایی جان محظوظ بوده و لذت می‌برده است؛ چرا که بی‌آن‌که جبری و وجوبی در میان باشد، مختارانه و مشتاقانه طالب ادامه این خلوت‌نشینی‌ها و انعزال از خلق بود و برای این امر شتابان؛ آن هم در شرایطی که رنج شرایط بد جغرافیایی عربستان در بسیاری از ایام سال، کام محمد(ص) را تلخ نمی‌کرد و مانع نمی‌شد که او این رویه را فروبگذارد و ترک کند.

تو نمی‌دانستی‌که کتاب و ایمان چیست‌!

کسی وعده نبوت به محمد امین(ص) نداده بود؛ کسی که «پیش از نزول قرآن هیچ نوشته‌ای را نمی‌خواند و با دست خود نمی نوشت/قرآن» و کسی که «پیش از نزول قرآن نمی‌دانست کتاب و ایمان چیست و خداوند آن را نوری قرار داد /قرآن» و «سرگشته‌ای که هدایت یافت/ قرآن» اینک حنیف‌وار در طلب ایمان برآمده است. می‌توان دانست که محمد(ص)، جانش را در کوره این خلوت‌نشینی‌ها به آزمون گذاشت و با این مراقبات و تأملات بود که چراغ جانش افروخته و ضمیر مبارکش آماده پذیرش وحی الهی شده بود. بی‌تردید اگر محمد امین(ص) آمادگی پذیرش وحی را پیدا نمی‌کرد، وحی الهی نه در ماه رمضان و نه در هیچ ماه دیگری محملی برای نزول نمی‌یافت؛ اما تلاش محمد(ص) نتیجه‌بخش بود و در مبارک‌سحری در ماه رمضان بود که بزرگ‌ترین ثمره نبوت را از درخت خلوت‌نشینی چید و شیرین‌کام شد.

آمادگی‌های روحی پیامبر(ص)، طلب و عطشی که در جان محمد(ص) برای قرب به خداوند پدید آمده بود بی‌تردید ثمربخش بود قرآن در این ماه به یکبارگی بر قلب محمد(ص) نازل شد و این حلاوت تا روزگاری که او بر بساط خاک می‌زیست باقی بود.

با این حساب جای شگفتی نیست که تعبیرات بلند پیامبرانه را درباره ماه مبارک رمضان بشنویم؛ چنان که فرمود:«اگر بنده خداوند می‌دانست که در ماه رمضان چه برکتی وجود دارد دوست می‌داشت که تمامی سال رمضان باشد.» این مقدمه طولانی برای آن بود که بگوییم ماه مبارک رمضان، ظرف زمانی معظمی است برای پیامبرگونگی و خداگونگی. اگر طالب آنیم که حقیقت قرآن را دریابیم باید در این ماه پیامبرانه، مشتاق و مختار، با خلوت‌نشینی، تأمل، عبادت، مراقبه و انعزال از خلق به اتصال به خداوند برسیم. رمضان مبارک، فرصت مغتنمی است برای تمرین پاکیزه کردن ضمیر برای دریافت بارقه‌های الهی، برای شکوفا ساختن استعدادهای معنوی روح و برای به آزمون گذاردن جان در کوره ریاضت‌ها.

کوتاه سخن؛ عطشی که از پس آن سیراب شدن روح خواهد آمد در این ماه مبارک زودتر محقق می‌شود و بار درخت نبوت محمدی(ص) در این ماه به دستان بشریت نزدیک‌تر می‌شود؛ ای که دستت می‌رسد کاری بکن/پیش از آن کز تو نیاید هیچ کار...

انتهای پیام/