جوگیر شدن در چالش سطل یخ

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از زنان خبر؛ از نگاه رفتارشناسی جو زدگی یعنی یک حالت هیجانی و جوگیر شدن همان چیزی است که در زبان شناسی اجتماعی به آن نفوذ اجتماعی گویند یعنی یک فرد یا گروه تحت تاثیر شرایط و محیط  قرار گیرند. در این فرآیند رفتاری، فرد در فضایی قرار می گیرد که نمی تواند در برابرش مقاومت کند. در روانشناسی به جای جوزدگی از واژه “هیسترویونیک ” یعنی خود نمایش استفاده می شود.

می‌گویند آن قدیم‌ها که بازار توزیع کوپن و ارزاق دولتی و امثالهم در کشور داغ بود، گاهی تب تشکیل صفوف مختلف در کوی و برزن چنان بالا می‌گرفت که خیلی‌ها به محض مشاهده هر صفی، پیش از آنکه فلسفه تشکیلش را بدانند، برای خود و حتی نزدیکانشان در انتهای آن نوبت می‌گرفتند.امروزه پس از گذشت سال‌ها، اگرچه بساط کوپن از جامعه ایرانی برچیده شده اما همراهی غیرمنطقی با پدیده‌های هیجانی جمعی یا همان «جوزدگی»، هنوز هم بخش قابل توجهی از تجربیات روزمره ما را تشکیل می‎دهد.

حتما به یاد می‌آوریم مواردی را که بی هیچ استدلال، صرفاً به پیروی از جمعی خاص، مرتکب کنشی خاص شده‌ایم. تعدد مصادیق و فراگیری آنها حاکی از این است که جوزدگی تا مغز استخوان جامعه ایرانی نفوذ کرده، در حدی که رواج اپیدمیک آن را هیچ کس نمی‌تواند انکار کند. از نمونه‌های ساده و پیش پا افتاده همچون بوق‌‌زنی دسته‌جمعی پشت چراغ قرمز بگیرید تا سطوح رفتاری کلان‌تر از جمله کنش‌های جمعی سیاسی و اجتماعی، همه و همه موید درستی همین گزاره هستند.

واکنش‌های فیس‌بوکی ایرانیان به واقعه درگذشت بنیانگذار شرکت کامپیوتری اپل نیز، نمونه‌ تمام‌عیار دیگری از جوزدگی مجازی ایرانی بود. در آن روزها نقل قولی به مطایبه، دهان به دهان می‌گشت که« طرف فرق آیفون در خانه‌اش را با Iphone نمی‌داند اما عکس پروفایل خود را به عکس استیو جابز تغییر داده است»، این شوخی به اعتبار شوخی بودنش، رگه‌هایی از اغراق هم با خود داشت اما کیست که نداند، اندوه مجازی ایرانی‌ها برای مرگ استیو جابز، تنها در گفتمان جوزدگی ایرانی بود که می‌توانست قابل تعریف و تفسیر باشد.  

 برشمردن تک تک مصادیق این مسئله در رفتار ایرانیان، به مثنوی هفتاد منی ختم می‌شود که نه گفتنش در توان نگارنده هست و نه شنیدنش در حوصله مخاطب. مرگ فلان نویسنده، توهین فلان خواننده، پوشش فلان بازیگر، رای دادن فلان سیاست‌مدار، خاطره گویی از فلان رخداد سیاسی وغیره، همه و همه مصادیق همین فرایند رفتاری آزاردهنده هستند.حدیث جوزدگی ایرانی در عرصه مجازی و خصوصاً فیس‌بوک بسی بغرنج‌تر از عرصه واقعیت است و این شاید در مسئولیت‌گریزی ذاتی که وب برای اهالی هزاره سوم به ارمغان آورده،‌ ریشه داشته باشد. 

و اکنون موج دیگری در جامعه راه افتاده که از غرب به کشورمان نفوذ کرده و باز هم چهره های سرشناس و بزرگان فارغ از غم دنیا و که رفتارشان بیشتر به بازی و شوخی شبیه است تا به همدردی با عده ای از بیماران ای ال  اس که در جهان در حال شیوع است البته به ابراز همدردی ها نباید خرده گرفت اما وقتی هم جامعه جهانی به ویژه کشورما درگیر معضلاتی از قبیل کمبود آب است و هم درد زنان و کودکان مسلمان در جنگ ها و خونریزی های نابرابر کمتر از بیماری ای ال اس نیست پس بد نیست به طور خودجوش در جامعه فرهیخته ایرانی داعیه دار حمایت از کشتار و آوارگی هزاران زن و مردو کودک مسلمان باشیم.

آیا بهتر نیست برای یک بار هم که شده ما داعیه دار کاری نیک برای مردم مظلوم جهان از جمله عراق، غزه، سوریه و…باشیم و کمتر در پی تقلید از افکار و کارهای بیگانگان باشیم؟ منظور از نقد چالش آب یخ این نیست که بیماری به وجود آمده که حتما در مورد آن اینروزها بسیار شنیده اید، نادیده گرفته شود و یا هنرمندان و فرهیختگان این مرزو بوم به باد انتقاد گرفته شوند بلکه موضوعات پرداخته شده بر آن است تا بگوییم  گاهی نه تنها وجه حماقت‌بار برخی کنش‌ها نادیده انگاشته می‌شود، که در کمال ناباوری آن کار واجد ارزش‌ تلقی می‌شود، به طوری که شخصِ “به‌ جَو نپیوسته” چنان مغبون و مطرود می‌شود که انگار از مهم‌ترین قافله روشنفکری عالم جا مانده است!

 اینگونه است که در بزنگاه‌های مهم، افکار عمومی به ساده‌ترین شکل ممکن منحرف می‌شود و در این میان بیش از کسی که آدرس غلط می‌دهد، جامعه‌ای که مترصد دریافت آدرس غلط است اهمیت دارد. اینک جنون سطل آب یخ شبکه های ارتباط اجتماعی و بازیگران و ورزشی ها را فرا گرفته است که تا کجا ادامه خواهد داشت و این ضررهای به ظاهر کوچک که در یک نگاه سطلی آب است اما اندک اندک جمع شود کی و کجا تمام می شود! ومانند بقیه جوزدگی ها به تاریخ می پیوندد که امیدواریم این رفتارهای مسخره و مضحک هر چه زودتر به پایان برسد وگرنه “تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.” 

انتهای پیام/ش