آموزش نکات حقوقی به مردم از طریق مجموعه نمایشی «آقای قاضی»

به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛  سریال «آقای قاضی» به کارگردانی اسماعیل مهرگان و تهیه کنندگی احمد شفیعی مجموعه‌ای از اپیزود‌های مجزاست که ماجرای پرونده‌های مختلف قضایی را در یک صحنۀ دادگاه نشان می‌دهد. سازنده این اثر؛ هدف از ساخت این مجموعه تلویزیونی را آشنایی مخاطبان با قانون، حق و حقوق شهروندی و مسائلی که معمولا موجب درگیری و شکایت می‌شوند؛ ذکر کرده است.

در فصل اول مجموعه «آقای قاضی» با استفاده از ساختار داستانی برای آموزش مسائل حقوقی با ساختاری اپیزودیک در فضای دادگاه، پرونده‌های مختلف قضایی به شکلی عمومی نشان داده می‌شد و در هر قسمت از این مجموعه با نمایش دو اپیزود بعد از بیان مطالبات فرد یا گروه شاکی و متشاکی عنه که وارد دادگاه می‌شدند و صدور حکم قاضی، یک آموزش حقوقی به مخاطبان داده می‌شد. سرقت، ضرب و شتم، فروش به غیر، خیانت در امانت، آزار کلامی، مزاحمت تلفنی و تهدید، مخدوش کردن پلاک ماشین از جمله موضوعات مطرح شده در فصل اول این مجموعه بود.

سریال «آقای قاضی» ترکیبی از مستند و تله‌تئاتر است. موضوع داستان‌ها پرونده‌های واقعی است، اما فضای داستان و صحنه دادگاه شبیه به واقعیت نیست.

فیلمساز برای باورپذیر کردن داستان‌ها از یکسو با هوشمندی از بازیگران جدید و ناشناخته استفاده کرده است. از سوی دیگر شخصیت آقای قاضی با بازی بهزاد خلج را بسیار ملموس به تصویر کشیده است. قاضی داستان شخصیتی شجاع، قوی، با علم بالا، دلسوز، پیگیر و قاطع  نشان می‌دهد، شوخی می‌کند، عصبانی می‌شود اما عدالت دارد و برای رسیدن به عدل و حکم دادن در چهارچوب قانون، خیلی از اوقات احساساتی که آقای قاضی نشان می‌دهد بعد از دادن حکم است. 

 در واقع فیلمساز برای تفهیم مسائل قضایی به عموم مردم شخصیت قاضی را اینگونه به نمایش در آورده است تا بتواند به جزئیات یک پرونده و بیان قوانین حقوقی بپردازد.

در زمان پخش فصل اول این سریال، نقدهای فراوانی در خصوص عدم تطابق نکات حقوقی مطرح شده در این سریال با علم حقوق و حقیقت جاری در فضای حقوقی و قضایی کشور، از سوی برخی حقوقدانان و وکلا  بر این مجموعه تلویزیونی مطرح شد از جمله نسبت به ساختار بدون مطالعه این سریال انتقاد کردند. همچنین در نقد برخی حقوقدانان نسبت به این مجموعه از عدم شناخت صلاحیت محاکم تا نحوه دادرسی و حتی شیوه گفت‌وگوی اصحاب پرونده با قاضی انتقاد کردند.

به عنوان مثال در نقدی که توسط یکی از وکلای زبده دادگستری در خصوص این سریال مطرح شده، آمده است: «عدم آشنایی با برخی موضوعات بدیهی علم قضا-حقوق به حدی در این مجموعه بسیار دیده می شود، اینکه قاضی محکمه در تقابل با متهم، بدون توجه به حداقل های قانونی از حکم و نظر خویش پرده بر می دارد و مثلا به متهمی که پزشک است و در امر طبابت قصور کرده، می گوید اول که شش ماه تا سه سال زندان داری!! بعد متهم می گوید یعنی الان شما مرا به زندان معرفی می کنی؟ قاضی در پاسخ می گوید:من که حکم نمی دهم ، حکم زندان را دادگاه انقلاب می دهد!! دادگاه انقلاب آن هم برای جرم قصور پزشکی؟؟ یا در اپیزودی دیگر پیرمردی به اتفاق یک جوان بابت مسئله ی اجاره بهاء و هزینه ی انشعابات به همین قاضی مراجعه می کنند و آقای قاضی به پیرمرد می گوید: پدرجان شکایت شما چیست؟ و پیرمرد در پاسخ می گوید: پسرم شکایت لفظ درستی نیست بگو خواسته ام چیست؟! وقس علی هذا. عبارات و رفتارهای عجیب وغریبی است که به قطع ویقین درهیچ محکمه ای و نظام حقوقی جز مجموعه ی آقای قاضی تاکنون سابقه نداشته،اینها نمونه ی کوچکی است از ایرادات مجموعه‌ی مورد اشاره».

اما به گفته سازندگان این سریال، در نگارش فیلمنامه و قصه های مختلف هر اپیزود، 5 وکیل حضور داشتند که همه پرونده‌ها را می‌خواندند و از نظر حقوقی و قضایی بر آن نظارت داشتند، همچنین دو قاضی هم در کنار کار حضور داشتند که از سوی قوه قضائیه معرفی شده بودند و قضات هم بر کار نظارت داشتند.

 کارگردان این اثر در پاسخ به انتقاد ها عنوان کرد: اولویت ما برای انتخاب پرونده‌ها این بود که مشکلات مردم باشند. پیش از شروع ساخت سری اول آقای قاضی، یک کار پژوهشی انجام دادیم و پرونده‌های دارای تکرار بیشتر را استخراج کردیم برای نمونه درباره موجر و مستأجر، چه موضوعاتی ممکن است تکرار بیشتری داشته باشند و از دل آن‌ها، دراماتیک‌ترین پرونده‌ها را انتخاب کردیم مثلاً درباره پرداخت حق شارژ در یک آپارتمان، پرونده‌های مختلفی وجود داشت و سعی کردیم جذاب‌ترین پرونده را انتخاب کنیم.

فصل دوم سریال «آقای قاضی» از هفته جاری، روزهای پنج شنبه و جمعه ساعت 21  به روی آنتن شبکه دو سیما می رود.