به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛در فرازهایی از صحیفۀ سجادیه (ع) به دعای 24 این کتاب شریف یعنی دعای به والدین اشاره کرد و گفت: در فرازی از این دعا می‌خوانیم «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَلْهِمْنِی عِلْمَ مَا یَجِبُ لَهُمَا عَلَیَّ إِلْهَاماً، وَ اجْمَعْ لِی عِلْمَ ذَلِکَ کُلِّهِ تَمَاماً، ثُمَّ اسْتَعْمِلْنِی بِمَا تُلْهِمُنِی مِنْهُ، وَ وَفِّقْنِی لِلنُّفُوذِ فِیمَا تُبَصِّرُنِی مِنْ عِلْمِهِ حَتَّی لَا یَفُوتَنِی اسْتِعْمَالُ شَیْءٍ عَلَّمْتَنِیه» یعنی بار خدایا، درود بفرست بر محمد و خاندانش و وظیفهام را نسبت به پدر و مادرم به من الهام کن و همه دانش خدمتگزاری به آن دو را به من بیاموز و مرا به ادای آنچه به من الهام کردهای (نسبت به والدین) برگمار و توفیق بده تا آنچه را که از علم به من ارزانی داشتهای به کار بندم تا چیزی از آنچه مرا آموختهای فرو نگذارم.
بر این اساس، معلوم می‌شود اکرام و احترام به والدین اعمال و آدابی دارد و خداوند در قرآن به آن اشاره کرده است. خداوند در قرآن معمولاً به جزئیات نمی‌پردازد، اما درباره والدین به ذکر جزئیات رفتاری می‌پردازد؛ مثلاً می‌فرماید حتی به ایشان اُف نگویید. در بخشی از آیۀ 23 سورۀ اسراء می‌خوانیم ...إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ کِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً کَریما؛ اگر یکی از آن دو یا هر دو، در کنار تو به سالخوردگی رسیدند به آنها [حتی] «اوف» مگو و به آنان پرخاش مکن و با آنها سخنی شایسته بگو. امام صادق(ع) فرمود اگر از کلمه اُف پایین‌تر بود، خداوند آن را می‌آورد.
و در آیۀ بعد می‌فرماید «وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانی صَغیراً؛ و از سر مهربانی و رحمت بال فروتنی بر آنان بگستر و بگو: پروردگارا، آن دو را رحمت کن چنانکه مرا در خُردی پروردند. این تأکید از آن روست که طبق قاعده الهی، اکرام و عاق والدین سرنوشت‌ساز است؛ لذا حضرت درخواست می‌کند وَ اجْمَعْ لِی عِلْمَ ذَلِکَ کُلِّهِ تَمَاماً؛ و همه علم خدمتگزاری به آن دو را به من بیاموز. بعد از آنکه الهام کردی توفیق عمل بده. وَ وَفِّقْنِی لِلنُّفُوذِ فِیمَا تُبَصِّرُنِی مِنْ عِلْمِهِ. گاهی به موضوعی علم داریم، اما توفیق عمل نداریم؛ مثلاً هفته به هفته به آنها سر نمی‌زنیم و یا گرفتاری‌های آنها را رسیدگی نمی‌کنیم.
خداوند در قرآن احسان به والدین را پس از توحید و دعوت به عدم شرک مطرح می‌کند،خداوند می‌فرماید «لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً» (بقره 83) و نیز می‌فرماید «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْسانا» (النساء 36) به این ترتیب کسی که حق والدین را ادا نکند، حق خدا را ادا نکرده است و یا اگر حق ایشان را درست ادا کند، وسیله می‌شود که حق خدا را درست ادا کند.
نباید کسی تصور کند هر اندازه هم که به والدین خدمت کند، حق آنها را ادا کرده است؛ یعنی همیشه خودمان را مقصر بدانیم در اینکه حقشان را ادا نکردیم. با مطالعه در روایاتمان هیچ استثنایی نیافتم که یک موردی خداوند، انبیاء و یا ائمه (ع) جواز بی‌اعتنایی و بی‌احترامی به والدین داده باشند؛ هرچند آنها قاتل، ظالم و یا معاند معصومین باشند. پسر متوکل عباسی، شیعه ناب امام هادی(ع) بود. به حضرت فرمود اجازه می‌دهی پدرم را بکشم؟ چون به امیرالمؤمنین اهانت می‌کند. فرمود نه؛ تو فرزندش هستی، اگر این کار را کنی، عمرت کوتاه می‌شود. یعنی اثر وضعی دارد. باید از هر نوع جسارت و بی‌حرمتی به ایشان پرهیز کنیم؛ یعنی هر رفتاری که در عرف بی‌حرمتی محسوب می‌شود. پس پدر و مادر ظالم هم باشند و حق ما را ادا نکنند، نباید نسبت به ایشان بی‌حرمتی کنیم. پدر و مادر چه در قید حیات باشند و یا نباشند، تفاوتی در نوع برخورد با ایشان نیست. حتی اگر زمانی که در قید حیات نیستند، ایشان را تحقیر کنی و توهین کنی، عاق می‌شوی. امام صادق (ع) فرمود گاهی اوقات که خدمتی به والدین می‌کنی، اگر نزد آنها احساس خستگی کنی، جایز نیست. شاید این خستگی ما طبیعی هم باشد، اما تا این مقدار هم اجازه داده نشده است. یا در روایت دیگر، تند و تیز نگاه کردن به والدین قاعدۀ عاق را در پی دارد.
پیامبر(ص) در روایتی فرمود نگاه همراه با محبت فرزند به پدر و مادر عبادت است یا در دیگر روایت فرمود هرکه با محبت به پدر و مادرش نگاه کند با هر نگاهی خداوند ثواب یک حج مقبول به او می‌دهد. اصحاب وقتی این سخن پیامبر(ص) را شنیدند، تعجب کردند. یکی از اصحاب پرسید یا رسول‌الله اگر کسی در روز 100 بار با محبت به پدر و مادر خود نگاه کند آیا باز هم این ثواب نصیب او می‌شود. حضرت فرمود آن فرد ثواب 100 حج مقبول را کسب می‌کند. پس در صورت کلی کسی فکر نکند حق والدین را می‌تواند ادا کند، والدین کافر، ملحد و یا ظالم هم باشند، نباید تحقیر شوند و باید همواره تکریم شوند.
ارسال دیدگاه