رهبر شهید چگونه از تخریب آرامگاه فردوسی محافظت کرد؟

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ مراسم پاسداشت زبان فارسی و حکیم فردوسی با عنوان «شاهنامه و هویت ایرانی» امروز (چهارشنبه، ۲۳ اردیبهشت) در تالار وحدت برگزار شد.

در ابتدای مراسم قطعه «نیایش یزدان» توسط ارکستر سمفونیک تهران به اجرا درآمد.

سپس وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این مراسم در سخنانی با بیان اینکه ایران و ایرانی به جهات مختلف مدیون فردوسی و شاهنامه است، اظهار کرد: ایران سرزمین زبان‌ها، لهجه‌ها و گویش‌های گوناگون بوده و هست اما زبان فارسی، زبان وحدت‌بخش در میان آن‌ها بوده است. فردوسی توانست بعد از اسلام، این نقش را برای زبان فارسی تعریف کند و زبان فارسی را به عنوان زبان ملی برای ما نگهداری کند.

او  با بیان اینکه ما از معدود ملت‌هایی هستیم که متون هزار سال قبل خود را می‌خوانیم می‌فهمیم، افزود: سایر ملت‌ها چنین ارتباطی را با گذشته خود ندارند و نقش فردوسی این است که می توانیم نیاکانمان را درک کنیم و متون خود را بخوانیم که این نقش سترگی است.

او تأکید کرد:  فردوسی به تنهایی در کشف و خلق واژگان‌ یک فرهنگستان بود. او در قرن چهارم پرثمر بود و برا همین هنوز هم ما برخوان فارسی هستیم. او واژگانی کشف و خلق کرد و راه‌هایی گشود که خلاقیت زبان فردوسی است. شاهنامه سرشار از تصویرسازی زبانی است. همچنین شاهنامه یک تصویر خلاق زبانی در جنگ و ارتباطات  دارد. 

صالحی ویژگی دوم فردوسی برای ایران و ایرانی را اینگونه روایت کرد که شاهنامه حافظه تاریخی ایران است و اظهار کرد: شاهنامه شناسنامه تاریخی و فرهنگی است و ما با شاهنامه شجره‌نامه‌دار و شناسنامه دار شدیم. حافظه تاریخی، کم‌ارزش نیست و به همین دلیل است که کسی نمی‌تواند این ملت را از پا درآورد.

او همچنین گفت: فردوسی در شاهنامه راوی و شارح حکمت ایرانی است؛ هم نظریه دارد، هم مفاهیم دینی و دستور اقدامی دارد و این در حالی است که شاهنامه راوی است. از طرفی در نظریه‌های حکمت ایرانی و نمادهای ایرانی و حوزه‌های دیگر می‌شود گفت که چگونه ما در روایت و شرح حکمت ایرانی مدیون فردوسی و شاهنامه هستیم. 

او با بیان اینکه شاهنامه حافظ اسطوره‌های ایرانی است، گفت: می‌دانیم روح جمعی بخش ناخودآگاه دارد  که اساطیر بخش ناخودآگاه را شکل می‌دهند. اسطوره‌ها به طور ناخودآگاه روح جمعی را جهت می‌دهند. اگر فردوسی نبود و شاهنامه را ننوشته بود، روح جمعی ایران به گونه دیگری بود. او اسطوره را روایت و ماندنی کرد.  

وزیر فرهنگ تأکید کرد: شاهنامه معمار روح حماسی ایرانی است. هر سه بخش شاهنامه (بخش اسطوره، پهلوانی و تاریخی) روایت حماسی از تاریخ ایران دارد و این موضوع باعث شده در بزنگاه تاریخی ایران و ایرانی بماند و مقاومت نشان دهد. قطعا روایت حماسی ایرانی به برکت شاهنامه است. 

صالحی در ادامه به نگاه رهبر شهید انقلاب به شاهنامه و جایگاه زبانی آن پرداخت و گفت: در ابتدای انقلاب عده‌ای بی‌اطلاع خواستند، آرامگاه فردوسی را مورد آسیب قرار دهند و رهبر انقلاب مرقومه‌ای نوشتند و فرستادند و با این مرقومه از این آرامگاه صیانت شد. برداشتی که رهبر حکیم از جایگاه فردوسی داشت، این بود که فردوسی قله شعر ایران است. رهبر شهید از چند زاویه دلباخته حکیم فردوسی بود که زاویه جایگاه زبانی یکی از آنها بود. ایشان معتقد بود که فردوسی خدای سخن است. او زبان محکم و استوار دارد و پدر زبان فارسی امروز است.

او با اشاره یه جایگاه حکیم فردوسی در شاهنامه گفت: رهبر شهید نکته‌ای بسیار دقیق و مهم را مطرح می‌کنند؛ آن هم اینکه کمتر شاعری را در تاریخ، حکیم می‌گوییم. این تعبیر نشان می‌دهد که فردوسی در نگاه ایشان صرفاً شاعر نیست بلکه حامل نوعی حکمت تاریخی، فرهنگی و تمدنی است.

وزیر فرهنگ همچنین درباره جایگاه اجتماعی شاهنامه از نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: ایشان  می‌پرسند «در کدام خانه، کدام ده و کدام محله، شاهنامه نبود یا خوانده نمی‌شد؟» شاهنامه برای ایرانیان تنها یک اثر ادبی نبوده؛ کتابی بوده که در متن زندگی مردم حضور داشته است. کتابی بالینی که حافظه مشترک یک ملت است.

صالحی خاطرنشان کرد: نکته آخر، نگاه ایشان به قدرت هنری و تصویرسازی فردوسی است؛ همان خلاقیت زبانی و آفرینش تصویری که شاهنامه را به اثری بی‌همتا تبدیل کرده است. ایشان در دیداری با گروه نمایش صداوسیما در سال ۱۳۷۰، درباره داستان رستم و سهراب تعبیری دارند که بسیار تکان‌دهنده است. می‌گویند که «خدا می‌داند تا به حال بارها این داستان را در شاهنامه نگاه کرده‌ام، ولی نتوانسته‌ام آن را تا آخر بخوانم. حتی نثر آن را هم نتوانسته‌ام تا پایان بخوانم.» این سخن، عمق تأثیرگذاری شاهنامه و قدرت شگفت‌انگیز تصویرسازی فردوسی را نشان می‌دهد؛ اینکه چگونه یک شاعر می‌تواند با کلمات، چنان صحنه‌ای بیافریند که مخاطب تاب ادامه آن را نداشته باشد. این همان مینیاتورگریِ زبان است؛ یعنی نقاشی با واژه‌ها.

او در پایان نیز گفت: رهبر حکیم و شهید انقلاب اسلامی با چنین نگاهی به فردوسی می‌نگریستند؛ نگاهی که فردوسی را نه فقط یک شاعر، بلکه روح تثبیت‌شده ایران می‌دانست. یاد فردوسی را گرامی می‌داریم و امیدواریم نفسی که او در جان ایران دمید، همچنان پایدار و ماندگار بماند.