به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ طی هفته‌های گذشته یک قطار ۵۰۰ تنی از چین وارد افغانستان شد؛ اما اهمیت این اتفاق فقط در مقصد آن نیست. این قطار بدون آنکه بار خود را در مسیر تخلیه و دوباره بارگیری کند، از شبکه ریلی ایران عبور کرد و از مسیر خواف–هرات به ایستگاه روزنک رسید؛ اتفاقی که می‌تواند آغاز نقش‌آفرینی متفاوت ایران در تجارت میان چین، افغانستان و آسیای مرکزی باشد.راه‌آهن خواف–هرات تاکنون بیشتر به‌عنوان مسیر تجارت ایران و افغانستان شناخته می‌شد، اما تحولات اخیر نشان می‌دهد کارکرد این خط در حال تغییر است. این مسیر اکنون می‌تواند بخشی از شبکه‌ای باشد که کالا را از شرق آسیا وارد افغانستان می‌کند و در آینده، با تکمیل اتصال‌های ریلی، امکان دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی را نیز فراهم خواهد کرد.
آمار عملکرد این خط نیز از ظرفیت قابل توجه آن حکایت دارد. در خردادماه امسال، یک‌هزار و ۳۳۵ واگن از مسیر خواف–هرات عبور کردند و مجموع بار جابه‌جا شده به ۷۷ هزار و ۱۹۰ تن رسید. در نگاه نخست، سهم حدود ۱۲ درصدی این مسیر از مبادلات تناژی ایران و افغانستان ممکن است چندان چشمگیر نباشد، اما نوع کالاهایی که روی ریل جابه‌جا می‌شوند، اهمیت اقتصادی آن را افزایش می‌دهد.سیمان، آهن‌آلات و شمش، فرآورده‌های سوختی، کاشی و سرامیک، چوب، مواد غذایی و کود شیمیایی بخش عمده بار این مسیر را تشکیل می‌دهند. به عبارت دیگر، خواف–هرات عمدتاً در حال انتقال کالاهایی است که مستقیماً با ساخت‌وساز، صنعت، انرژی و تأمین نهاده‌های تولید افغانستان ارتباط دارند.این ویژگی برای ایران نیز اهمیت دارد؛ زیرا انتقال کالاهای سنگین و حجیم از جاده به ریل می‌تواند هزینه حمل را کاهش داده و ظرفیت مرزهای جاده‌ای را برای کالاهای دیگر آزاد کند. در مقابل، افغانستان نیز که به دلیل محصور بودن در خشکی و تنش‌های اخیر با همسایه جنوبی خود، پاکستان، که بنادر گوادر و کراچی متصل به آب‌های آزاد را دارد، هزینه بالایی برای دسترسی به بازارهای خارجی پرداخت می‌کند، از یک مسیر ریلی پایدار برای تأمین کالاهای مورد نیاز خود بهره‌مند می‌شود.اما اتفاق مهم‌تر در حال شکل‌گیری است. اجرای راه‌آهن هرات–مزارشریف می‌تواند شبکه ریلی افغانستان را از یک خط محدود در غرب کشور به شبکه‌ای گسترده‌تر متصل کند. اگر این پروژه و سایر حلقه‌های ریلی تکمیل شوند، مسیر ایران می‌تواند از افغانستان به سمت آسیای مرکزی امتداد پیدا کند و در نهایت به یکی از مسیرهای دسترسی چین به بازارهای غربی تبدیل شود.
در این میان، ظرفیت اسمی خواف–هرات نیز قابل توجه است. این خط توان جابه‌جایی سالانه حدود ۶ میلیون تن کالا و یک میلیون مسافر را دارد؛ ظرفیتی که فاصله زیادی با عملکرد فعلی دارد و نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از ظرفیت این کریدور هنوز مورد استفاده قرار نگرفته است.بنابراین مسئله اصلی دیگر صرفاً افزایش قطارهای خواف–هرات نیست؛ بلکه باید شبکه‌ای از مسیرهای مکمل در دو سوی مرز ایجاد شود. اتصال افغانستان به آسیای مرکزی، توسعه پایانه‌های مرزی، افزایش ظرفیت ناوگان و ایجاد خدمات لجستیکی می‌تواند این خط را از یک مسیر صادراتی ایران به یک کریدور بین‌المللی تبدیل کند.ورود قطار چین به افغانستان از مسیر ایران را می‌توان نخستین نشانه جدی این تغییر دانست؛ تغییری که اگر با تکمیل زیرساخت‌ها و فعال‌سازی ظرفیت‌های موجود با اقدامات نرم‌افزاری حوزه ترانزیت خارجی همراه شود، خواف–هرات را از یک خط ریلی مرزی به یکی از حلقه‌های کلیدی شبکه تجارت شرق به غرب تبدیل خواهد کرد.
منبع: فارس
منبع: فارس
ارسال دیدگاه