آیین “چهارشنبه سوری” در کرمان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از "پایگاه اطلاع رسانی بوتیا "؛ چهارشنبه سوری، یک جشن بهاری است که پیش از رسیدن نوروز برگزار می‌شود. مردم در این روز برای رفع شر ، بلا و برآورده شدن آرزوهایشان مراسمی برگزار می‌کنند که ریشه‌اش به قرن‌ها پیش باز می‌گردد.

برای این مراسم ، افراد در گوشه و کنار ،کوی و برزن ،  آتش‌های بزرگ می‌افروزند و از روی آن می‌پرند و ترانه (سرخی تو از من، زردی من از تو) می‌خوانند.

رسوم چهارشنبه سوری در کرمان

مسئول واحد مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان در گفتگو با خبرنگار بوتیا گفت: مراسم چهارشنبه سوری در آخرین شب چهارشنبه سال در بین مردم استان کرمان با آتش افروزی و جمع شدن دور هم انجام می‌شود.

فاطمه رضاپور با بیان اینکه در گذشته اهالی هر محله و کوچه ، خار و خاشاک و هیزم روی هم جمع می‌کردند ، افزود: مردم حدود ۳ الی۷ پشته هیزم به فاصله ۲ الی ۳ متری روی زمین در محله ،کوچه و حیاط روشن می کردند تا از روی آن بپرند و حین پریدن چنین می‌گفتند:
“زردی ما از تو ، سرخی تو از ما
مریضی ما از آتش ، سلامتی آتش از ما”
وی خاطرنشان کرد: مردم از ذغال‌های آتش برداشته و به خانه می بردند ،کندرک و اسفند روی آن می ریختند و اطراف خانه دود می دادند.

رضاپور تصریح کرد: مقداری از آتش را نیز در اجاق و تنور خانه می گذاشتند و بر این باور بودند که اجاق و تنور همیشه گرم می ماند ، سپس آتش که خاموش می شد خاکستر آن را داخل آب روان می ریختند تا نحسی چهارشنبه سوری از بین برود.
“آش چهارشنبه سوری”
مسئول واحد مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان یادآور شد: از دیگر مراسمی که امروزه به طور کم و بیش انجام می‌شود ، پخت “اُماچو” است که به آن “آش ابودردا”  یا “آش چهارشنبه سوری” نیز می‌گویند.

رضاپور بیان داشت: مردم برای پخت آش مقداری نخود برداشته و سوره توحید می خوانند و به نخود ها فوت می‌کنند ، سپس با حبوبات دیگر ( عدس و لوبیا) در آب می‌خیسانند و بعد از آماده کردن آش ، آن را بین همسایگان تقسیم می‌کنند.

“کلید زنی”

وی گفت: از دیگر مراسمی که در شب چهارشنبه سوری و چهارشنبه ی آخر صفر ، زنان برای برآوردن حاجات خود انجام می دهند ، “کلید زنی” یا “قاشق زنی” است.

رضاپور افزود: در این مراسم زنان الک(کمو) و کلید چوبی بر می دارند و با پوشیدن چادر روی صورت خود به طور ناشناس به در خانه اهالی محل می روند.

وی خاطرنشان کرد: سپس فرد ، روی زمین نشسته با کلید چوبی یا قاشق به در خانه یا الک می زنند که صاحب خانه با شنیدن صدا ، بیرون آمده و مقداری غذا و خوراکی به آنها می دهد.

رضاپور تصریح کرد: در گذشته آینه ، سرمه دان و مقداری قند یا نبات داخل الک می گذاشتندکه صاحب خانه برای روشنایی به آینه نگاه می کرد ، از سرمه به چشم می کشید ، برای شیرین کامی از قند یا نبات می خورد ، سپس مقداری خوراکی معمولاً حبوبات داخل الک می گذاشت.

وی یادآور شد: زنان بعد از اینکه داخل محله گشتند به خانه می روند ، در صورتی که حبوبات جمع کرده باشند از آن آش رشته می پزند و خیرات می کنند.

“فال چارشمبو ”
مسئول واحد مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان گفت: “فال دوره‌ای”، “چهل بیتو” ، “چارشمبو” یا “مهره دور انداختن” که به “مهره تاسو” معروف است ، یکی دیگر از مراسمیست که در چهارشنبه سوری انجام می‌شود.

رضاپور افزود: برای اینکار ، دختران جوان و دم بخت ، کوزه ، کاسه چینی یا الکلی بر می دارند و هر کس نیتی می کند ، سپس مهره ، انگشتر، سنجاق و … را به عنوان نشانه داخل ظرف قرار می‌دهند.

وی خاطرنشان کرد: این ظرف را زیر چارقد (نوعی روسری) دختر نابالغ یا زیر بوته گل ، کنار آب روان می‌گذارند ، سپس نیت می‌کنند و یک بیت شعر حافظ یا یکی از اشعار محلی را می‌خوانند و یکی از مهره ها ، توسط دختر نابالغ از ظرف برداشته می‌شود.
رضاپور تصریح کرد: مهره به نام هرکس بود ، بر اساس شعر خوانده شده نیت خود را تعبیر می‌کند که این مراسم امروزه با حضور همه اعضای خانواده ، پدر، مادر، خواهر، بردار و فامیل انجام می شود.
“فال سوزنو”
وی با اشاره به اینکه “فال سوزنو” نیز توسط زنان در شب چهارشنبه سوری انجام می‌شود ، یادآور شد: برای انجام این فال ، زنان دور هم می‌نشینند ، یک سوزن خیاطی در دست گرفته ، روی آن نیت می‌کنند ، سپس سوزن را داخل ظرف آب می‌اندازند.

رضاپور افزود: افراد معتقدند ، اگر سوزن به صورت صاف( عمودی)در ظرف قرار بگیرد حاجت فرد برآورده نمی‌شود ولی اگر ته ظرف قرار بگیرد حاجت شخص برآورده می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: در شب چهارشنبه سوری ، فامیل و اعضای خانواده دور هم جمع می شوند ، عدس پلو با کشمش ، رشته پلو و … درست می‌کنند.

رضاپور تصریح کرد: در این شب ، خوردن تنقلات از جمله آجیل‌های محلی مانند: “دندلو”(هسته زردآلو)، «تُرشاله» (برگ زردآلو و هلو) و انواع تخمه‌ی هندوانه، کدو، آفتاب گردان مرسوم است.

وی یادآور شد: مراسم شب نشینی تا پاسی از شب انجام می‌شود که معمولاً بزرگان قصه و شعر می‌گویند و کوچکتر ها به بازی و تفریح می‌پردازند.

تحریف آیین چهارشنبه سوری

یافته های پژوهشی نشان می دهد ، تمامی آیین ها و یادمان هایی که مردم ایران در زمانهای گوناگون برپا می داشتند بخشی از آنها همچنان در فرهنگ این سرزمین ، پدیدار شده است که با منش ، اخلاق و خرد نیاکان ما در آمیخته بود و در همه ی آنها “اعتقاد به پروردگار” ، “امید به زندگی” و “نبرد با اهریمنان ، بدسگالان و مرگ پرستان” ، در قالب نمادها ، نمایش ها و آیین های گوناگون نمایشی گنجانده شده بود.

رفتار خشونت آمیز و مغایر با عرف و منش جامعه نظیر آنچه که امروزه با عنوان “چهارشنبه سوری” شاهد آن هستیم ، در هیچ کدام از این آیین ها دیده نمی شود ، بهتر است بگوییم کسانی که با منفجر کردن ترقه و پراکندن آتش سلامتی مردم را هدف می گیرند ، با تن دادن به رفتارهای آمیخته به هرج و مرج روحی ، آیین چهارشنبه سوری را تحریف کرده اند.
حضور بیش از ۱۰۰ تیم در طرح ویژه ترافیکی شب چهارشنبه سوری

سرپرست پلیس راهور مرکزاستان کرمان هم در گفتگو با خبرنگار بوتیا از اجرای طرح ویژه ترافیکی توسط پلیس راهنمایی و رانندگی مرکز استان در شب چهارشنبه سوری خبر داد و گفت: در این طرح بیش از ۱۰۰ تیم خودرویی ، موتوری و پیاده در معابر ، میادین و نقاط پر تردد شهر کرمان حضور فعال دارند.

سرهنگ ناصر کریمی با اعلام اینکه در مرحله ی نخست اجرای این طرح ، هیچ محدودیت ترافیکی وجود ندارد ، افزود: بسته به شرایط ، اگر نیاز به محدودیت های ترافیکی و انسداد مسیرها باشد ، این طرح از ساعت ۲۰ به بعد ، با اولویت محدوده هایی چون: میدان کوثر ، خیابان شفا ، خیابان هزارویک شب ، میدان آزادی و مسیر هفت باغ انجام می شود.

وی از همه ی رانندگان وسایل نقلیه خواست: در هنگام اجرای طرح با پلیس راهنمایی و رانندگی همکاری کنند.

سرهنگ کریمی با تأکید بر اینکه وسایل نقلیه نباید از بین جمعیت تردد کنند ، خاطرنشان کرد: شیشه های خودرو باید بالا باشد تا از پرت شدن ترقه توسط افراد ماجراجو به داخل خودرو و ایجاد حادثه جلوگیری شود.

ممنوعیت تردد موتورسیکلت ها در شب چهارشنبه سوری

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه تردد عابران پیاده در محدوده ی میدان کوثر ، آزادی و خیابان شفا زیاد است ، رانندگان وسایل نقلیه باید توجه کافی به جلو داشته باشند تا سبب ایجاد تصادف در این محدوده ها نشوند.

سرهنگ کریمی از راکبان موتورسیکلت ها نیز خواست: در این شب از تردد در معابر شهری خودداری کنند در غیر اینصورت ممکن است طرح توقیف مورتورسیکلت ها در این شب اجرا شود.

و اکنون بیایید بهار را با نشاط و شادی آغاز کنیم ، نه با حسرت ، درد و …

گزارش از : مریم بهادری

انتهای پیام/گ