عوامل شرح صدر و قساوت قلب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا و به نقل از لرسو؛ شرح صدر معنی گشادگی سینه است تا ظرفیت پذیرش سخن حق را داشته باشد و چون شرح صدر به خاطر اسلام است و اسلام یعنی تسلیم در برابر خدا و آنچه او اراده کرده است و او هم جز حق اراده نمی‌کند در نتیجه شرح صدر برای اسلام به این معنی است که انسان وضعی به خود بگیرد که هر سخن حقی را بپذیرد و آن را رد نکند.

البته معنای این حرف این نیست که انسان هر سخنی را هر چه باشد، کورکورانه بپذیرد، بلکه باید با بصیرت نسبت به حق و شناختن راه رشد، آن را قبول کند.

در مقابل شرح صدر، قساوت قلب است. این حالت در دل‌هایی است که در برابر نور حق و هدایت انعطافی از خود نشان نمی‌دهند و نرم و تسلیم نمی‌شوند و نور هدایت در آنها نفوذ نمی‌کند.

بطور کلی انسان‌ها در پذیرفتن حق یکسان نیستند. بعضی حقیقت را به یک اشاره لطیف یا یک کلام کوتاه به خوبی درک می‌کنند؛ در حالی که گویاترین دلایل و نیرومندترین موعظه‌ها در برخی از انسان‌ها، هیچ اثر نمی‌گذارد. البته هر یک از این دو عواملی دارد. مطالعات پیگیر و مستمر، ارتباط با دانشمندان و علمای صالح، خودسازی و تهذیب نفس، پرهیز از گناه و بویژه غذای حرام و یاد خدا از عوامل مهم شرح صدر هستند.

برعکس، جهل، گناه، لجاجت، بحث، جدال بی‌مورد و همنشینی با بدان و گناهکاران باعث تنگی روح و قساوت قلب می شود. در روایتی می خوانیم که ابن مسعود از تفسیر آیه 22 سوره الزّمر با ترجمه "آیا کسی که خدا سینه‌اش را پذیرای اسلام کرده و در نتیجه همواره با نور الهی پیش می‌رود، چون سنگدلان است؟ پس وای بر سنگدلانی که یاد خدا دلهایشان را نرم نمی کند، آنها در گمراهی آشکارند" سؤال کرد و پرسید: چگونه انسان شرح صدر پیدا می کند؟ پیامبر اکرم(ص) فرمود: هنگامی نور به قلب انسان داخل شود، گسترده و باز می‌گردد. عرض کرد: ای رسول خدا، نشانه آن چیست؟ فرمود: توجه به سرای آخرت و جدا شدن از سرای فریب و آماده شدن برای مرگ پیش از فرود آمدنش.

در روایتی از امام علی(ع) می‌خوانیم: اشکها خشک نمی‌شوند مگر به خاطر سختی دلها؛ و دلها سخت و سنگین نمی‌شوند مگر به خاطر فزونی گناه.

در روایت دیگر آمده است که خداوند به حضرت موسی(ع) وحی فرستاد "ای موسی آرزوهایت را در دنیا دراز مکن که قلبت سخت و انعطاف‌ناپذیر می‌شود و سنگ‌دلان از من دورند."

انتهای پیام/

منبع: شرح آیات منتخب قرآن حکیم-محقق: محمد فقیهی رضایی