معایب طرح استانی شدن انتخابات

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از درگزخبر، انتخابات یک نظرسنجی فراگیر و ملی از تمام شهروندان است و میزان مشارکت انتخاباتی مردم می تواند میزان مشروعیت، کارآمدی نظام سیاسی، سیاست ها و کارگزاران حکومتی را نشان دهد.مشارکت فعال و گسترده جامعه در انتخابات به منزله پشتوانه ملی در سطح داخلی و اعتبار در سطح منطقه ای و بین المللی برای یک نظام سیاسی است؛ هفته گذشته کلیات طرح استانی شدن انتخابات مجلس تصویب شد و مقرر شد این طرح برای بررسی و رفع اشکالات به کمیسیون شوراها ارجاع شود و در نهایت به صورت دو شوری در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.

تشریح طرح انتخابات استانی

طبق این طرح حوزه های انتخابیه شهرستانی تبدیل به حوزه های استانی می شود، یعنی  به جای اینکه یک فرد نماینده شهر خاصی شود، نماینده استان می شود. به طور مثال درگز دیگر نماینده ی منحصر به خود را ندارد و کل استان تعداد محدودی نماینده خواهد داشت.

مجلس فعلی علی رغم همه ایرادات به دلیل وجود نمایندگان از دورافتاده ترین نقاط کشور مهمترین عامل حفظ وحدت ملی در کشور است. بسیاری از شهرهایی که اسم آنها سالی یک بار هم به گوش مردم پایتخت نمی خورد و اصلا از وجود آنها خبر ندارند در مجلس نماینده دارند.

اینکه نمایندگان شهرهای کوچک درگیر مسائل منطقه ای هستند به این دلیل است که توده های مردم با مشکلات معیشتی و روزمره فراوان روبه رو هستند و تنها کسی که صدای آنها را می تواند در سطح ملی انعکاس دهد نماینده آنهاست. باید مشکلات مردم را حل کرد نه اینکه صورت مساله را پاک کرد و مردم مناطق محروم را از داشتن نماینده در مجلس محروم کرد.

معایب طرح انتخابات استانی

کاهش امکان رای آگاهانه رای دهندگان

در هر انتخابات، یک معیار اساسی، انتخاب آگاهانه هر رای دهنده است. در بحث استانی شدن انتخابات، اولین مشکل، کاهش امکان رای آگاهانه رای دهندگان است. آیا اگر خوزستان ۲۰ کرسی نمایندگی دارد و برای هر کرسی، ۱۰ کاندیدا وجود داشته باشد، این امکان وجود دارد که مردم در مدت حدود ۸ روز فرصت تبلیغاتی با افکار و شخصیت ۲۰۰ کاندیدا آشنا شوند؟ آیا این امکان وجود دارد که مردم روستاها و شهرهای خوزستان با شناخت، کاندیداهای مورد نظر را برای دیگر شهرها تعیین کنند؟ به نظر پاسخ این سئوال منفی است.

از بین رفتن نظارت در انتخابات

یکی از مهم ترین نکات دیگر، حق قانونی کاندیداها برای نظارت بر انتخابات در تمامی حوزه هایی است که در شمارش آراء آن ها مهم است. عملا با استانی شدن انتخابات، امکان نظارت برای کاندیداها بر همه حوزه ها وجود ندارد و این حق از کاندیداها گرفته می شود. هنگامی که امکان نظارت بر انتخابات در تمامی حوزه ها وجود ندارد، خصوصا در انتخابات مجلس که رنگ و بوی منطقه ای هم دارد، احتمال تشکیک در نتایج انتخابات و مشکلات پس از انتخابات، به راحتی قابل تصور است.

چند برابر شدن هزینه انتخابات

پیشنهاد کنندگان طرح، کمتر شدن هزینه های تبلیغاتی را به عنوان یکی از دلایل برمی شمرند، این در حالی است که این امکان وجود دارد که بعضی از کاندیداها حتی به صورت مستقل و به پشتیبانی منابع مالی، حوزه تبلیغات انتخابات خود را در سطح تمام استان قرار دهند و به راحتی هزینه های تبلیغاتی چند برابر خواهد شد. ضمنا هزینه برگزاری انتخابات قطعا افزایش پیدا خواهد کرد. زیرا در سیستم قبلی، شمارش آراء در یک حوزه و در مدت چند ساعت صورت می گرفت ولی در استانی شدن انتخابات، با شمارش آراء برای حدود ۲۰۰ کاندیدا در حتی یک حوزه اخذ رای، انتخابات پایان نیافته است و لاجرم هزینه برگزاری انتخابات برای مجریان، ناظران و بازرسان انتخابات به صورت قابل ملاحظه ای افزایش خواهد یافت.

تجربه سایر کشورها

بر خلاف استانی شدن انتخابات، باید گفت که در انگلیس که از سابقه پارلمانی چند صد ساله برخوردار است، همین الان نمایندگان یک شهر در حقیقت انتخاب یک منطقه از شهر هستند نه حتی انتخاب تمام مردم یک شهر. احزاب و گروه ها برای هر منطقه کاندیدا معرفی می کنند. با این سیستم است که به راحتی در پارلمان انگلیس، نمایندگان مسلمان پاکستانی تبار انتخاب می شوند.

 عدم رسیدگی نمایندگان به شهرهای کوچک

اکنون شهرهای بزرگ از جمله مرکز استان ها ، چند نماینده دارند در حالی که شهرهای کوچک، تنها یک نماینده دارد بنابراین آن چند نماینده با هم متحد می شوند و سعی می کنند بیشتر امکانات و اشتغال را در شهرهای حوزه انتخابیه خود ایجاد کنند.

کاهش  رقابت و  مشارکت مردمی در انتخابات

با استانی شدن انتخابات مجلس و حذف حوزه های انتخاباتی شهرستانی میزان مشارکت مردمی در سطح استان کاهش پیدا میکند. بدین صورت که تاثیر شهرستان های پر جمعیت استان در انتخاب نمایندگان (کاندیداها) بیشتر است و مردم سایر شهرستان ها دچار بی تفاوتی میشوند زیرا که رأی آنها تأثیر چندانی در نتیجه ی انتخابات نخواهد داشت، که این خود باعث کمرنگ کردن حضور مردم و از بین رفتن شور مردمی خواهد شد.

افزایش اختلافات اجتماعی و به خطر افتادن وفاق ملی

با توجه به وضعیت قومی ،زبانی و مذهبی ایران ،استانی شدن انتخابات مجلس میتواند وفاق ملی را تهدید و تجزیه طلبی ها را متجلی کند. همچنین برگزاری انتخابات مجلس به صورت استانی میتواند با تبدیل کردن جریان انتخابات به رقابت های قومی، قبیله ای، زبانی و مذهبی انسجام ملی را متزلزل کند و حقوق اقلیت های مذهبی استانی تضییع شود. بدین صورت استان هایی که اکثریت جمعیت مردم  تشیع یا تسنن هستند، عملا اقلیت تشیع یا تسنن آن استان نمیتوانند نماینده ای منحصر به خود داشته باشند که این موضوع باعث اختلاف و درگیری آنان با یکدیگر می شود. از طرف دیگر نمایندگان برای این که در دوره های بعد هم صاحب کرسی شوند، بیشتر، مطالبات مراکز و شهرستان های بزرگ استان را پیگیری میکنند که باز هم این عامل باعث ایجاد تنش بین مردمان شهرستان های استان و نارضایتی مردمان مناطق کم جمعیت می گردد.

بی پاسخ ماندن خواسته های مردم

یکی از دلایلی که جنبه مشارکت در انتخابات مجلس را بالا میبرد، این است که مردم احساس میکنند نمایندگان شهر خود، میتوانند مطالبات و مشکلات آنان را به اطلاع مسئولین ذیربط و کشوری برسانند و از حقوق آنان دفاع کنند.حال آنکه با استانی شدن انتخابات مجلس ارتباط نمایندگان با مردم شهر های مختلف استان بسیار کم خواهد شد و تمرکز نگاه ایشان به سمت مراکز استان خواهد رفت و خواسته های عده کثیری از مردم بی پاسخ می ماند و نقش نمایندگان که در حقیقت حل مشکلات مردم است ،مورد غفلت قرار می گیرد.

موافقان استانی شدن انتخابات معتقدند که این طرح باعث می شود نمایندگان نگاه کلی به مسائل کلان کشور داشته باشند و از مسائل سطحی و جزئی به دور بمانند و باعث می شود نمایندگان  تمرکز بیشتری روی بحث قانون گذاری داشته باشند. همچنین عقیده آنان براین است که  شوراهای محلی جایگزین مناسبی برای ایفای نقش نمایندگان در جهت بهبود و حل مشکلات مردم است. در پاسخ به این مطلب باید گفت با توجه به اختیارات شوراهای محلی –چه از نظر حقوقی و چه از نظر عملی- و همچنین با توجه به موقعیت اجتماعی اعضای شوراهای محلی –که قابل قیاس با نمایندگان نیست- حداقل در برهه ی کنونی ،شوراهای محلی فاقد برطرف کردن خواسته های مردم می باشند.

زیر سئوال رفتن جایگاه نماینده

در این جا، سه گروه امکان رقابت خواهند داشت یا کسانی که با پشتیبانی گروه های سیاسی، تبلیغات انتخابات را پیش می برند و یا کسانی که با پشتیبانی با گروه های قومی، امکان تبلیغ را پیدا می کنند و گروه سوم کسانی که با پشتیبانی مال و منال که ممکن است از بعضی پشتیبانانان مالی احتمالا مقابل تعهداتی تامین گردد، می توانند در انتخابات حضور داشته باشند.

نکته دیگر این است که اگر نمایندگی را وکالت در نظر بگیریم و نماینده یک شهر را وکیل مردم یک شهر در مجلس بدانیم، حال سئوال این است که آیا مردم دیگر شهرها می توانند برای مردم یک شهر، وکیل انتخاب کنند؟

 مجهولات سئوال برانگیز این طرح

متاسفانه در این طرح، نحوه برگزاری انتخابات میاندوره ای در صورت ضرورت بیان نشده است.آیا انتخابات میاندوره ای به صورت استانی برگزار می شود یا فقط در حوزه اصلی برگزار می شود؟

در طرح پیشنهادی انتخابات استانی، بر اساس چه معیاری کف رای کاندیدا ۱۵% در حوزه اصلی تعیین شده است؟ در تقدم و تاخر ارزشی رای کاندیدا در حوزه اصلی و در استان، کدام آراء دارای ارزش است؟ یعنی اگر کاندیدایی در حوزه اصلی ۱۵% آراء را کسب کرد و مثلا در رتبه سوم قرار گرفت ولی از قضا در شمارش آراء استانی به پشتیبانی تبلیغات ملی، رای بالاتری را بدست آورد، این کاندیدا به عنوان نماینده مردم انتخاب می شود؟

مناطقی چون کردستان و سیستان و خوزستان و گنبد که به دلیل وجود اقلیت های قومی مستعد تنش هستند نمایندگان خود را در مجلس دارند و این خود از عوامل ایجاد ثبات در آنهاست.حذف این نمایندگان از مجلس امنیت ملی و ثبات سیاسی را به خطر می اندازد؟

انتهای پیام/