انتقاد سالم رسانه ای منهای تخریب

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از رش بیان روز،ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﺍﺻﻮﻝ ﺍﺧﻼﻗﻰ ﺣﺮﻓﻪ ﺍﻯ ﺭﺳﺎﻧﻪ ﺍﻯ، ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺍﺻﻠﻰ ﺧﺒﺮﻧﮕﺎﺭ ﻭ ﺭﺳﺎﻧﻪ،ﻳﻌﻨﻰ ﺍﻧﻌﻜﺎﺱ ﻣﺴــﺎﺋﻞ ﻭ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎﻯ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ ﻭ ﺗﻼﺵ ﺑﺮﺍﻯ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﺗﻮﺳــﻌﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﺑﺎ ﺩﺭﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻭ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻗﺮﺍﺭﻣﻰ ﺩﻫﺪ.

ارتباط گرای مسلمان متناسب با مصالح و ضروریات توسعه همه جانبه در جامعه اسلامى،علاوه بر حفظ حدود و رعایت اصول اخلاقى، چنانچه کژى و ناهنجارى مشاهده کند، صداى اعتراض خود را بلند مى کند و رسالت حرف هاى خود را در اصلاح عیوب به کار خواهد بست.

امام صادق(ع) بهترین مردم را کسى مى دانند که عیوب ایشان را بازگو کنند:

"احب اخوانی من اهدی الی عیوبی" (1)

شیوه اخلاقى بیان عیوب،شیوه کینه  توزانه و دشمنى و خصومت نیست،بلکه انسان مسلمان عیوب برادر خود را به وىهدیه مى کند. هدیه در گفتمان دوستانه و صمیمانه معنى پیدا مى کند.

همچنین در هدیه،نیت خوشحال ساختن مخاطب مستتر است و نه آزار و اذیت او،

لذا با رعایت این ظرافت ها،ارتباط  گرایمسلمان انتقادات سالم خود را با روش اخلاقى و انسانى مطرح مى کند. البته اگر ازروى روش هاى انسانى بیان و هدیه،انتقاد امکان پذیر نباشد،خبرنگار مسلمان باید صداىخود را نیز به انتقاد بلند کند.

"لا یحب الله الجهر بالسوء من القول الا من ظلم و کان الله سمئعا علیما"

(خداوند دوست نمى دارد که کسى به گفتار زشت،به عیب خلق صدا بلند کند مگر اینکه ظلمى به او رسیده باشد که خدا شنوا و داناى به احوال بندگان است) (2)

دکتر محسنیان راد (جامعه شناس و استاد دانشگاه امام صادق)با این استدلال که اکنون رادیو و تلویزیون در کنار مطبوعات بلندترین صداى طول تاریخ را فراهم ساخته،نتیجه مى گیرد که می توان رسانه ها را ابزاری دانست که می توانند آنچه را در آیه 148 سوره نساء آمده،یعنی بلندی صدا به هنگام ظلم،را عملی سازند.(3)

اگر اخبار و رسانه مسلمان بتوانند صدای خود را به عیب خلق یا عیب حکومت بلند کند و این کار را نکند در فرمایش امام علی (ع)،

زیانکار ترین مردم خواهد بود.

"اخسر الناس من قدر علی ان یقول الحق ولم یقل"(3)

این عیب جویی اگر به معنای نقد باشد که ظاهرا نیز این چنین است،همان است که امام صادق با رویی گشاده،از آن تحت عنوان  "احب اخوانی من اهدی الی عیوبی" استقبال کرده اند.وجود این عیب جویی در  مفهوم نقد در فرهنگ و زبان عرب و در واقع در جامعه اسلامی،به هیچ وجه به این مفهوم نیست که این عیب جویی در حوزه ارزش های منفی قرار می گیرد.

از امام هادی (ع) روایت شده است که خداوند بر بنده ای اراده خیر می کند که اگر او را عتاب و انتقاد کنند،بپذیرد. (محسنیان،1375)

محسنیان راد در پاسخ به این سوال که آیا انتقاد رسانه ها از حکومت در نظام اسلامی جایز است،بدین گونه استدلال می کند:

خداوند در آیه 16 سوره اسرا ء می فرماید:

" و اذا اردنا ان نهلک قریه امرنا مترفیها ففسقوا فیها فحق علیها القول فدمرناها تدمیرا "

(هر وقت خواستیم ملت و مملکتی را منقرض و نابود کنیم،نخست سران آن مردم را به فسق و فجور واداشتیم.آن وقت مستحق هلاک و اضمحلال شدند.)

همچنین مى فرماید:

" ...و ما کنا مهلکی القری الا و اهلها ظالمون" (4)

(...و ما هیچ دیاری را هلاک نکنیم؛مگر اینکه اهلش ظالم و بیدادگر باشد.)

و در سوره هود می فرماید:

" و ما کان ربک لیهلک القری بظلم و اهلها مصلحون"(5)

(خدا هیچ قومی و اهل دیاری را در صورتی که آنها مصلح ونیکوکار باشند،به ظلم هلاک نکند.)

بنابراین با رعایت تمامى اصول اخلاقى یادشده و نیز حفظ مصالح و منافع جامعه، رسانه ها در جاى خود باید از وظیفه نقادى نسبت به فساد در دستگاه هاى مختلف نیز غافل نشوند که اگر این گونه شود، به تعبیر امام على علیه السلام زیان کارترین مردم خواهند بود.

پی نوشت ها:

1.مجلسی،1345،ج74،ص272

2. نساء 148

3. غررالحکم و دررالکلم 434/2

4. قصص،59

5. هود،117

انتهای پیام/ر