رسیدن به همدلى و هم‌زبانی با پیشرفت و عدالت شهید مطهری

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از پایگاه خبری تحلیلی کریمه، امسال که به شعار «دولت و ملّت، همدلی و هم‌زبانی»، مزین شده است، باید هم دولت و هم ملت، تمام تلاش خود را جهت تحقق این شعار و جامه عمل پوشاندن به فرمایشات رهبری بکنند.

با توجه به اینکه در دهه پیشرفت و عدالت و هفته معلم به سر می‌بریم، چه نیکوست که با نیم‌نگاهی به سخنان گهربار استاد شهید مطهری، به این امر مهم دست‌یابیم.

به اعتقاد اندیشمندان، میان دو مفهوم پیشرفت و عدالت، ارتباط و تعامل متقابل وجود دارد.از منظر شهید مطهری، علت عدم پیشرفت مسلمانان دلایل مختلفی دارد که ازجمله آن‌ها برداشت‌های ناصواب از مفاهیم اعتقادی، استبداد داخلی و استعمار خارجی، دنیاپرستی و اختلافات و... می‌باشد.

 همچنین عدالت شهید مطهری می‌گوید عدالت در اسلام به‌عنوان یک فلسفه اجتماعی موردتوجه می‌باشد وازهر چیز بالاتر بوده و مبنای سیاست‌های اسلامی می‌باشد و به خاطر هیچ منظور و هدفی کوچک‌ترین انحراف از عدالت جایز شمرده نمی‌شود.

اقسام عدالت از دیدگاه شهید مطهری

وی عدالت را به سطوح مختلف کلامی ،فردی و اجتماعی تکوینی، الهی و تشریعی تقسیم‌بندی کرده وی در مورد تقسیم‌بندی عدالت از دیدگاه اسلام می‌گوید.

«اصل عدالت در فرهنگ اسلامی تقسیم می‌شود به عدل الهی و انسانی، عدل الهی خود تقسیم می‌شود به عدل تکوینی وعدل تشریعی، عدل انسانی به‌نوبه خود به فردی و اجتماعی تقسیم‌بندی می‌شود.

بر اساس این تقسیم‌بندی  عدالت فردی زیربنای عدالت اجتماعی الهی را ایمان و پایه عدالت فردی قلمداد  نموده و می‌گوید که بدون شک، عدالت اجتماعی نمی‌تواند مفهومی مغایر با عدالت فردی داشته باشد.»

عدالت اجتماعی

مفهوم عدالت اجتماعی یکی از ابعاد وجودی عدل در نظام هستی است که برگرفته از عدل الهی است لذا عدالت اجتماعی در نظام هستی و حوزه بشری می‌بایست با معیارهای درونی بشر یعنی فطرت سازگاری داشته باشد بر این همین اساس است که اصل عدالت باوجود تفاوت بر دانسته‌ها و سلایق موردقبول بوده و استاد مطهری با اشاره به این نکته:

«عدالت در سلسله علل احکام نه در سلسله معلومات، یعنی نه این است آنچه دین گفته عدل است بلکه آنچه عدل است دین می‌گوید»

از این عبارت این برداشت می‌شود که معیار اسلامی بودن جامعه حاکمیت عدل است و گستره آن ازنظر اسلام محدود به امور عادی نیست بلکه ایجاد توازن و تعادل در اجتماع، تحقق عدالت را در تمام دایره انسانیت و ارزش‌های انسانی است نه محدود به ارزش‌های اقتصادی.

در تعریف عدالت اجتماعی دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد برخی عدالت اجتماعی را اعطاء همه حقوق انسان در همه ابعاد وعدم تمایز افراد ازنظر تفاوت‌هایی مانند نژاد، رنگ،... می‌دانند.

عدالت اقتصادی

استاد مطهری در دوره‌ای زندگی می‌کرد که مکتب‌های لیبرالیستی و سوسیالیسی که هر کدام برداشت خاص خود را از عدالت ارائه می‌نمودند وی با اختلاط دیدگاه‌های دینی و غیردینی مبارزه می‌نمود وی برداشت دیدگاه سوسیالیستی که معتقد به این بود که انسان‌ها در هر وضع و شرایطی که هستند و هر طور که زندگی می‌کنند باید تفاوتی در زندگی نداشته باشند مخالف بود و معتقد بود که در این دیدگاه انگیزه فعالیت از انسان‌ها سلب می‌شود.

لذا معتقد بود که همه افراد باید به‌اندازه استعدادها فعالیت داشته باشند و هر کس متناسب با نیاز و فعالیت اقتصادی خود بتواند از حاصل آن استفاده نماید.( منبع: شاخه بصیرت، شهید مطهری پیشرفت و عدالت)

ازنظر وى عدالت با آزادى نه‌تنها متعارض نیست بلکه متلائم است. از نظر وى، مدنى بالطبع بودن انسان به معناى زندگى اجتماعى غریزى و جبرى او نیست، بلکه منظور زندگى اجتماعى و قراردادى و انتخابى انسان‏ها است که در پرتو آن استعدادها و قابلیت‏هاى افراد با عقلانیت، اختیار و آزادی‌شان فعلیت مى‏یابد.

نکته مهم آن است که نوع خدمت اجتماعى افراد و جایگاه آن‏ها به شکل غریزى و طبیعى و از پیش تعیین شده نیست و بستگى تام به عملکرد و تلاش و اختیار افراد در میدان وسیع عمل و مسابقه اجتماعى دارد تا هر کس متناسب با ذوق و استعداد و لیاقت و فعالیت خویش، مقام، شغل و کارى را جهت فعلیت بخشیدن به استعدادهایش انتخاب کند.( نویسنده: علی جمالی)

بنابراین دولت و ملت می‌توانند با همدلی و هم‌زبانی با یکدیگر، زمینه‌ی پیشرفت و عدالت را همان‌گونه که شهید مطهری فرمودند، فراهم آورند.

حال که در دهه پیشرفت و عدالت به سر می‌بریم اگر شعار همدلى و هم‌زبانی از حد شعار خارج شود و مبناى عمل مسئولان کشور و گروه‌های سیاسى و جناح‌ها و سازمان‌ها و نیز عموم مردم قرار گیرد، امید آن می‌رود که راه رسیدن به عدالت و پیشرفت تسهیل گردد.

انتهای پیام/پ