سحرخوانی، آئینی که در حال فراموشی است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از بام ایران خبر، مردم وردنجان از (توابع شهرستان جدیدالتاسیس بن )که از دیرباز به معنوی بودن شهره عام و خاص هستند، همواره با فرارسیدن شب های رمضان، سحرهای خودرا با نوای گرم چاوشی خوانان و سحرخوانان این خطه آغاز می کردند.

صدای دلنشین سحرخوان معروف این شهر، شوقی دوچندان برای نیتی بزرگ در ماه صیام ایجاد می کرد، شوق برخواستن از خواب و خوردن سحری و سپس راهی شدن به طرف مسجد و حسینیه محل، در سی روز و شب تکرار و مردم، نه تنها از آن خسته نمی شوند ، بلکه روز به روز خود را سربلندتر در امتحان الهی می یافتند.

مضمونی که در اشعار انتخاب آنان می آمد،فیض نصیب شده به مردم در ورود به چنین ماه پر برکتی را می رساند که بسیار جذاب و دلنشین بود اما مهمتر از همه، در شروع این مناجات ها، دعا ها و ذکرها، دعوت مردم به فرستادن صلوات بود.

نکته مهم آن که مومنینی که صدای پیشخوانی رمضان را می شیندند با صدای بلندی به همدلی، صلوات می فرستادند و شنیدن این صدا از خانه های یک محله در آن واحد، در دل شب عظمت و شکوه و همدلی خود را به اثبات می رساند .

غنیمت شمردن سحرهای ماه رمضان هم با اشعاری از این قبیل بر زبان سحرخوان ها مشهود بوده است:

خلاق هر شبم امشب خوشم به حمد الله

که آنچه خواسته ام، گشته مستجاب امشب

عجب نیست که به دورم از شاهد و شراب امشب

مرو ای عمر با شتاب امشب

                                                        
همچنین این سحرخوان ها علاوه بر دعوت مردم به ذکر متفق صلوات این متن ها را در بازگشت یا بدرقه حاجی ها از مکه و زائرین عتبات عالیات و مشهدمقدس می خواندند:

اول به مدینه مصطفی را صلوات    

دوم به نجف شیر خدارا صلوات

بردشمن مرتضی علی لعنت باد

همتای علی  شیر خدا را صلوات

محبوبۀ حق نیست کسی جز زهرا

محبوبۀ ذات کبریا را صلوات

لعنت به کسی که زهرداده به حسن

رخسار امام مجتبی را صلوات

لعنت به معاویه و لعنت به یزید

مظلومی شاه سر جدا را صلوات

لعن ابدی  به اب سعد وبرشمر

برنیزه سر خون خدارا صلوات

برحرمله  وسنان وخولی لعنت

ارواح یکایک شهدا را صلوات

لعنت به کسی که کشت علی اکبررا

اکبر گل گلزار ولارا صلوات

لعن ابدیت به حکیم بن طفیل

عباس ودو دستان جدارا صلوات

بر قاتل زین العابدین نفرین باد

بیمار زمین کربلا را صلوات

بر باقر آل مصطفی باد درود

پنجم ثمر نخل ولا را صلوات

بر صادق و کاظم از همه بادسلام

نور دل اولیا رضارا صلوات

یارب برسان سلام ما را به جواد

آن کوکب دری ولا را صلوات

بر هادی وعسکری تحیت بادا

جان همه ختم الاوصیا را صلوات

بر قاتل فاطمه مداما لعنت

 مهدی امم رهبر مارا صلوات

در گذشته و حال، مردم این خطه از کشور، در موقع افطار پس از شنیدن اذان مغرب دست از کار می کشند و ابتدا با افطاری مختصر مانند خرما و نان تافتون محلی، روزه خود را در فضایی صمیمی می گشایند و با استراحتی کوتاه، خود را برای سحر آماده می کنند.

حضور دسته جمعی نمازگزاران در ماه مبارک رمضان در مساجد و برگزاری نمازهای یومیه به صورت جماعت جلوه دیگری به این مکان ها در مناطق شهری و روستایی وردنجان بخشیده است. نمازگزاران پس از اقامه نماز به تشریح احکام و معارف اسلامی که توسط روحانی بومی یا اعزامی ارائه می شود، گوش فرا می دهند.
 

صدای سوز عاشقی سحرخوانان این دیار که سکوت کوچه های دلنشین را می شکند و مردم را برای سحری بیدار می کند، در گذشته از رونق و محبوبیت خاصی برخوردار بوده است،  سحرخوانی قدمتی بیش از 800 سال دارد یعنی پس از ورود ساکنان اولیه این روستابه این سرزمین مرسوم بوده است.

در آیین سحرخوانی ریش سفیدان و معتمدان روستا پیش از آغاز سحری از خواب بیدار شده و با خواندن اشعار محلی و مذهبی ازفرارسیدن سحر باخبر می کنند .
اما آنچه امروز بیان را قدری کند و سست می کند، رفتن برخی از آئین های معنوی و عرفی بر روی طاقچه های گردالود تاریخ است، کمتر جوانی به خود یاد می دهد که از 30سال قبل به این سو، پیرمردهایی خوش صدا با آوازی دل انگیز مردمان را به بیدار شدن در سحر و عبادت و نماز صبح دعوت می کنند.
 

شاید، تبدیل سنت به مدرنیته یکی از دلایل این موضوع باشد، با وجود وسایل و امکانات ارتباط جمعی، زنگ های هشدار تلفن، دستگاه های هشداردهند و آگاهی بخش دیگر رسم سحرخوانی جای خود را به رسوم نوین سپرده و خود را به دست خاطره ها سپرده است.

گرچه رسم سحری خوانی با رخت بربستن بزرگان و کهنسالان این شهر ، کمتر رنگ و بوی قدیم را دارد و به ندرت در این دیار برگزار می شود، اما وجود موذنانی خوش الحان، جوان و مطرح در کشور،  پا بر جای پای قدیمی ها گذاشته و همچنین با صوت خوش اذان، این شهر چندصد ساله را صفایی دوچندان بخشیده اند.

شاید ثبت ملی این گونه آثار در تاریخ و فرهنگ کشور ما، مسولان را بر آن داشته باشد تا در دفاتر ثبتی میراث فرهنگی هم قلمی از ثبت و ضبط سحرخوانی خورده شود تا این آیین برای بازماندگان و نسل های فردا نامانوس نباشد.

وردنجان، شهری با هفت هزار نفر جمعیت در 13کیلومتری شهرکرد مرکز استان چهارمحال و بختیاری واقع است و مردمان این شهر، به گویش فارسی روان صحبت می نمایند.

سید حمید حسینی وردنجانی

انتهای پیام/ر