فرش بیدگینه ایجرود ظرفیتی که مغفول مانده است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به گزارش نوین خبر، قناری حسودی اش شد و جیغ جیغ اعتراضش فضای اتاق را پر کرد و همزمان با صدای ضربات دست زن روی دار قالی متوقف شد، لبخند پرمعنای زن پاسخ پرنده را داد:”هنوز به زیبایی تو نرسیده است، قناری”.
۲۰ کلاف رنگی از دار قالی آویزان شده و زن بی آنکه چشم به رنگ های زیبایی آنها داشته باشد، دستش را دراز می کند و نخ سرمه ای را می کشد، ۱۰ تا سرمه ای.
دست زن رقیب سرسخت ثانیه های زندگی است، زن نقشه ای برای قالی نمی خواهد، نقشه از پیش طراحی شده و امروز سینه او، آینه تمام نمای طرح و نقشه است، دو تا عنابی.
مرد چشمش که به فرش می افتد، خستگی روز را فراموش می کند و سوار بر دار قالی می شود “تا عروسی چند هفته بیشتر زمان باقی نمانده است”، چهار تا شیری.
زن اردک ها را کنار هم می چیند و رج یک دست فیروزه ای را به آن اضافه می کند، دو ردیف پود روی هم سوار می شوند و با ضربات کوبنده دفه فرش قوام می گیرد.
جوان روستایی می گوید:”شهرت فرش بیدگینه به اصالت همه جانبه آن است، فرش بیدگینه از پشم بومی و رنگ طبیعی جان می گیرد و نقشه رویاهای زنانه نقش نگار آن می شوند”، پنج تا قهوه ای.
جواد محمدی اضافه می کند: فرش بیدگینه با طرح افشار بومی و تیغ ماهی بافته می شود، هر دو ریز بافت و از جنس پشم و رنگ طبیعی، رج ها و گره ها چنان کنار هم می نشینند که هر خانه را ۴۰ گره پر می کند و فرش در نهایت قوامی همچون آهن و نقشی به زیبایی قناری حاصل دست زن می شد.
روستای بیدگینه با برخورداری از ۱۳۴ خانوار، میزبان ۱۷۱ دار قالی است، فرشهایی که هر یک راهی هزاران خانه و شهر و کشوری می شوند که فرهنگ ایرانی، زنجانی و اهالی این روستا را میهمان خود می کنند.
اما این روزها، فرش بیدگینه، همان فرشی نیست که نامش در جهان بر سر زبان ها افتاد و شهره شهر شد، خانه ها دار قالی دارند و فرشهای بی نظیری نیز بافته می شود، اما پیرزن می گوید سالهاست کسی سراغ رنگ رزی و پشم ریسی و تولید نخ نمی رود.
پیرزن روی فرشهای بیدگینه ای که با دست خود بافته و حاصل جوانی اش است، می نشیند و از رنگ هایی که زمانی با دست خود تولید و پشم ها را به آن آغشته کرده است، ‌می گوید.
پیرزن می گوید: این روزها چشم هایم سو ندارد، اما می توانم فرش ببافم، عاشق فرشهایم بودم، فصل درو که می رسید، ساقه گندم ها را جمع می کردم، می جوشاندم و نخ ها را توی آن رنگ می کردم، وقتی برای زمینه فرشهایم رنگ شیری و سفید لازم داشتم.
پیرمرد که رمق جوانی اش را از دست داده و به سختی امورات شخصی اش را انجام می دهد خود را از روی صندلی پایین می کشد و روی فرش هایی که زنش روزی با شوق تمامی می بافت، می نشیند و می گوید: گلها را از دشت می چیدم و پوست گردوها را کنار می گذاشتم، زنم برای رنگ قرمز و خارا قهوه ای به آنها نیاز داشت.
زن که از حرفهای شوهرش سر ذوق آمده است می گوید: هیچ وقت پوست پیازها را دور نمی ریختم، از آنها برای رنگ گلبهی و صورتی استفاده می کردم.
زن مکث می کند و ادامه می دهد: این روزها از این نقش و طرح خبری نیست، پشم ها را می برند شهر، در آنجا می ریسند و همانجا رنگ می کنند، اورک “نقشه” بومی هم بافته نمی شود، همه زنان نقشه تیغ ماهی افشار را از حفظ می دانند و بدون طرح می بافند.
زین العابدین معصومی، دهیار روستای بیدگینه، می گوید: فرش این روستا را روی دار قالی می خرند، مشتری زیاد دارد، روستاییان اصلا تجربه رکود بازار فرش را ندارند.
افتخار دهیار این روستا، به بافت و تمام کردن بیش از ۵۰ تخته فرشی می باشد که در طول عمر ۶۰ ساله خود بافته است.
وی که از معرفی فرش روستایش سر وجد آمده می گوید: از یک سال پیش دولت خیلی به ما کمک کرد، کارشناسان فنی و حرفه ای خودشان به این روستا آمدند و وقتی مهارت فرشبافان دیدند، برای اعطای مدرک و بیمه اقدام کردند.
روزها بود تلاش می کردم، روستای بیدگینه را از نزدیک ببینم و تجربه بافت آن را از نزدیک به سایرین نیز منتقل کنم، تا اینکه امروز کنار همکار عکاسم و کارشناسان اداره فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت استان‌ زنجان موفق شدم به این روستا که در ۱۵ کیلومتری زرین آباد مرکز شهرستان ایجرود واقع شده است، سفر کنم.
با آن شهرتی که فرش بیدگینه در کشور و جهان به هم زده بود، انتظار داشتم روستایی متفاوت و منحصر به فرد را مشاهده کنم و اهالی روستا را سرگرم فراهم کردن مواد اولیه رنگ، پشم و طرح فرش ببینم.
دار قالی فرش تیغ ماهی افشاری که در تمام ۱۳۱ خانه روستای بیدگینه آویزان بود، غافل گیرم کرد.
دهیار و یکی از جوانان روستایی که جواد صدایش می کردند، همراهیمان کردند، بعد از آنکه زیبایی خیره کننده فرش افشار در اندازه ها و رنگ های مختلف چشمانمان را خیره کرد، منتظر شدم سراغ طرح اصلی فرش “حاجی گبه سی” برویم و نقش این فرش زیبا را به تصویر بکشیم.
در کمال تعجب کارشناس فرش، گفت: متاسفانه از این طرح دیگر در این روستا تولید نمی شود، اما همین فرشی که به نظر نقش و طرح آن تکراری و بومی استان زنجان است، کیفیت بی نظیری در سطح کشور دارد.
سید محسن جعفری ادامه داد: این روزها جریان رنگ رزی و پشم ریسی از روستا جمع شده، جوانان که ازدواج می کنند، بالا دست روستا خانه های تازه ای می سازند و رسوم قدیمی کم کم از رونق می افتد.
جواد که به درخواست ما قرار شد، طرحی از فرش “حاجی گبه سی” را پیدا کند، نزدیک گروه شد و با خوشحالی گفت: در خانه حاجی منظر از نسل تمام فرشهای بیدگینه پیدا می شود.
خانه حاجی منظر، هنوز همان بافت قدیمی و سنتی خود را حفظ کرده بود، بوی اجاق سنتی همه فضای خانه را در آغوش گرفته بود و صدای کوبیدن دفه روی تارهای فرش افشار به گوش می رسید.
این خانه اما با وجود آنکه رنگ و بوی تازگی و تجدد به خود گرفته است، هنوز میزبان فرش قدیمی بیدگینه “حاجی گبه سی” است.
طرح ها و رنگ های مختلف فرش بیدگینه غافلگیرمان کرد و چشمانمان که پس از ساعت ها انتظار، به فرش ها افتاد، به حقیقت زیبایی و منحصر به فرد بودن آن پی بردیم و با پیر زن بافنده آنها شنونده سرگذشتشان شدیم، شوهرش از غافله عقب نماند و با سختی خود را کنار ما جا کرد و دو نفری از روزهای رونق این طرح و نقش در این روستا گفتند.
زیبایی فرش “حاجی گبه سی” به بته جقه هایی که روی تمام فرشها نقش می بندند، به گلهای لچک ترنجی که همه فرش بافان نگارنده آن هستند، به گلهای ریز و درشتی که با رنگ های مختلف به خانه ها زیبایی می بخشند، نیست.
تمام زیبایی، ارزشمندی و گرانبهایی فرش حاجی گبه سی یا همان فرش بیدگینه به سادگی، طبیعی و بومی بودن نقش و طرح آن است که بافنده از دل و جان برای آن انرژی می گذارد و فرشی به قوام و استحکام آهن می بافد.
فرشی که گذر سالها از غرور و ابهت آن کم نمی کند و سختی زمان، رنگ پیری و فرتوتی به زیبایی آن نمی نشاند.

انتهای پیام/