جای خالی «موزه» در شهر تاریخی کاشمر!

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا،به نقل از کاشمربصیر،اگر به پایگاه اینترنتی اداره کل موزه های سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور مراجعه کنید مشخص می شود که در استان خراسان رضوی ۲۹ موزه مختلف با موضوعاتی نظیر مردم شناسی، مشاغل سنتی، شخصیت، زیارت، بنای تاریخی و… وجود دارد و علاوه بر مشهد، شهرستان هایی همچون گناباد، فریمان، چناران، تایباد، درگز، رشتخوار، خواف، بردسکن و سرخس دارای موزه می باشند اما در این میان نامی از شهرستان تاریخی کاشمر به چشم نمی خورد!

کاشمر با این قدمت و پیشنیه فرهنگی، تاریخی و مذهبی از داشتن موزه محروم است و تنها به همت آستان قدس، موزه ای کوچک مخصوص آثار شهید مدرس(ره) در محل زیارتگاه ایشان راه اندازی شده است.
جالب است بدانید که واژه موزه از لغت یونانی موزین «musein» به معنای محل زندگی موز ها «muses» یعنی الهه های هنر و صنایع در اساطیر یونان اقتباس شده است که در زبان انگلیسی میوزیم«museum» و در زبان فرانسه موزه «musee» تلفظ می شود.
موزه در حقیقت یکی از مکان هایی است که بشر برای حفظ دستاوردهای تاریخی خود از آن استفاده می کند. موزه، مانند بسیاری از پدیده های جدید جهان، در قرن نوزده میلادی وارد فرهنگ ایران شد. نخستین موزه ها در جهان، مجموعه های شخصی بودند که با هدف نمایش برای عموم ایجاد نشده بودند، بلکه صرفا نشان دهنده علاقه افراد به شمار می آمدند. یکی از نخستین موزه ها، موزه «اِشمولین» در آکسفورد انگلستان است که در سال ۱۶۸۳م تأسیس شد.
در سال ۱۲۴۹ شمسی، ناصرالدین شاه پس از سفر به اروپا و دیدار از موزه های کشورهای روسیه، فرانسه، انگلیس، ایتالیا، سوئیس، آلمان و اتریش، به تقلید از آنها دستور داد تا گوشه ای از کاخ گلستان را به شکل موزه درست کنند؛ البته این موزه مختص شاه و اطرافیانش بود. نخستین موزه به شکل امروزی، به دست مرتضی قلی خان ممتاز الممالک و دوستانش در بخش شمالی دارالفنون با ۲۷ شیء باستانی به وجود آمد.(۱)
متأسفانه علی رغم توجه ویژه قرآن کریم به مقوله تاریخ و سرگذشت پیشینیان و نیز توصیه حضرت علی(ع) در نامه ۳۱ نهج البلاغه خطاب به امام حسن مجتبی(ع) مبنی بر ضرورت توجه به تاریخ و درس آموزی از این تجربه گرانقدر بشری، در جامعه ما توجه چندانی به تاریخ و مظاهر آن و اماکنی مانند موزه که برای حفظ این مظاهر ضروری است نمی شود. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای غربی، توجه ویژه ای به علم تاریخ می شود به گونه ای که دانشگاه هایی با محوریت علم تاریخ تأسیس شده و دانشجویان متخصصی در زمینه های مختلف این علم تربیت می شوند.
توجه به تاریخ در کشورهای غربی تا بدان حد است که برای غنی سازی موزه های خود دست به چپاول آثار تاریخی کشورهای دیگر از جمله ایران زده اند. چپاول اشیاء و ذخایر هنری ایران زمین، از نسخه های خطی و تذهیب گرفته تا نفیس ترین ظروف سفالی و با ارزش ترین فرش ها، داستانی نیست که به سادگی از ذهن خود پاک کنیم و نتیجه آن این است که امروز موزه های بزرگ جهان، به لطف این چپاول، صاحب غرفه ها و تالارهای باشکوهی سرشار از دستاوردهای هنر ایران و ایرانی شده اند. رونق بازار عتیقه و تشویق مجموعه داران خارجی به گردآوری اموال فرهنگی و محوریت اقتصاد بر مقوله فرهنگ، از دیگر عوامل چپاول این آثار ارزشمند به شمار می آید.(۲)
به اصل سخن برگردیم و آن اینکه به راستی چرا در کاشمر با این پیشینه تاریخی، هنوز حداقل یک موزه مردم شناسی که به معرفی فرهنگ و تاریخ و گذشته مردمان این دیار بپردازد وجود ندارد؟!
نبود موزه در کاشمر علاوه بر اینکه به معنی نبود مکانی برای معرفی گذشته ترشیز کهن می باشد، ضرر دیگری هم دارد و آن اینکه بسیاری از اشیاء قدیمی و تاریخی که هنوز در برخی خانه ها به خصوص در مناطق روستایی این شهرستان وجود دارد، مکانی برای تجمیع و نگهداری ندارند و به مرور زمان از بین خواهند رفت. از بین رفتن اشیاء قدیمی و تاریخی، خسارتی است جبران ناپذیر چرا که پس از آنکه یک شیء قدیمی از بین رفت دیگر امکان به دست آوردن آن فراهم نخواهد شد.
کاشمر به یمن برخورداری از قدمتی تاریخی که بر اساس برخی برآوردها به چند هزار سال می رسد، نیازی اساسی به داشتن حداقل یک موزه مردم شناسی دارد و در واقع نبود موزه در کاشمر در کنار نبود سینما و نبود یک کتابخانه جامع مرکزی و … یکی از کمبودهای حوزه فرهنگ در این دیار به حساب می آید.
به نمایش گذاشتن اشیاء قدیمی، معرفی مشاغل سنتی، معرفی آداب و رسوم، نمایش لباس های قدیمی، معرفی شخصیت های علمی، مذهبی، سیاسی و آثار ادبی و هنری پدید آمده در این منطقه و … از جمله مواردی است که می تواند در موزه کاشمر برای مردم این دیار و نیز گردشگران و مسافران دومین شهر زیارتی استان به نمایش درآید.
البته چندین سال است که موضوع راه اندازی موزه در کاشمر در دستور کار مسئولان واقع شده و گام هایی هم برای نیل به این هدف برداشته شده است. خریداری خانه تاریخی «دانش احمدی» در حاشیه خیابان حیدری توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان و آغاز به کار نمایندگی این سازمان در همین خانه تاریخی، اساسی ترین گام برای راه اندازی موزه مردم شناسی در کاشمر بود چرا که مقرر شده است این موزه در طبقه تحتانی این خانه قدیمی که البته مکان مناسبی هم هست راه اندازی شود اما هنوز سایر مراحل راه اندازی این موزه چشم به راه اعتبارات و البته همت مسئولان شهرستانی و استانی است.
امید آنکه با ایجاد چنین موزه ای در کاشمر و در خور شأن تاریخ و پیشینه این دیار، شاهد حفظ و حراست از یادگاری های گذشتگان کاشمر برای آیندگان آن باشیم. نرسد روزی که فرزندان ما ندانند پدران و اجداد ما که بودند و چه کردند!

انتهای پیام/ج