به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از صبح توس، بر خلاف آنچه که روشنفکری غربی یا به عبارت دیگر شبه روشنفکری ایرانی مدعی است نهاد اسلام، هم در حوزه منابع و پشتوانه‌های اندیشه‌ای و هم در حوزه مصداقی و اجرایی دارای پیشرفته‌ترین نهادهای اجتماعی بوده و می‌باشد. اسلام بر خلاف بسیاری از ادیان، به زندگی توجه ویژه‌ای نموده و تمام برنامه‌های اجرایی خویش را با نیت اعتلای زندگی دنیوی و اخروی انسان ارائه نموده است. به همین دلیل راهکارها و توجهات و برنامه‌های اجتماعی اسلام نیز بسیار پیش‌رو است. تأکید بر مشارکت اجتماعی، همراهی و پیگیری حقوق و منافع در منابع اسلامی مورد تأکید است. مسجد یکی از نهادهای چند بعدی اسلامی است که با توجه به ابعاد فردی و اجتماعی انسان طرح‌ریزی گردیده است. مسجد مکانی است که در مالکیت شخص خاصی نبوده و تنها با هدف کسب رضایت خداوند و مکانی برای عبادت و مرکز فعالیت‌های اجتماعی مسلمانان فعالیت می‌کند. نهاد مسجد را می‌توان مهم‌ترین نهاد تربیتی و آموزشی در نظام اسلام دانست، آن هم در زمانی که هنوز هیچ ساختار مدرن و امروزی وجود نداشت که مدعی این موارد باشد. آموزش تازه مسلمانان، پیگیری امور مردم، انجام فعالیت‌های تبلیغی همه و همه در نهاد مسجد رخ می‌داده است. مهم‌ترین ویژگی مسجد این است که صدها سال پیش از طرح مباحثی چون جامعه مدنی به تقویت مدنیت در جامعه کمک کرده و خود یکی از پیشروترین نهادهای مدنی جهان به حساب می‌آمده است. به دلیل این‌که گردش و فعالیت امور در مسجد توسط خود مردم صورت می‌گرفته است نه به طور دستوری و ابلاغی و حکومتی.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, به نقل از صبح توس، بر خلاف آنچه که روشنفکری غربی یا به عبارت دیگر شبه روشنفکری ایرانی مدعی است نهاد اسلام، هم در حوزه منابع و پشتوانه‌های اندیشه‌ای و هم در حوزه مصداقی و اجرایی دارای پیشرفته‌ترین نهادهای اجتماعی بوده و می‌باشد. اسلام بر خلاف بسیاری از ادیان، به زندگی توجه ویژه‌ای نموده و تمام برنامه‌های اجرایی خویش را با نیت اعتلای زندگی دنیوی و اخروی انسان ارائه نموده است. به همین دلیل راهکارها و توجهات و برنامه‌های اجتماعی اسلام نیز بسیار پیش‌رو است. تأکید بر مشارکت اجتماعی، همراهی و پیگیری حقوق و منافع در منابع اسلامی مورد تأکید است. مسجد یکی از نهادهای چند بعدی اسلامی است که با توجه به ابعاد فردی و اجتماعی انسان طرح‌ریزی گردیده است. مسجد مکانی است که در مالکیت شخص خاصی نبوده و تنها با هدف کسب رضایت خداوند و مکانی برای عبادت و مرکز فعالیت‌های اجتماعی مسلمانان فعالیت می‌کند. نهاد مسجد را می‌توان مهم‌ترین نهاد تربیتی و آموزشی در نظام اسلام دانست، آن هم در زمانی که هنوز هیچ ساختار مدرن و امروزی وجود نداشت که مدعی این موارد باشد. آموزش تازه مسلمانان، پیگیری امور مردم، انجام فعالیت‌های تبلیغی همه و همه در نهاد مسجد رخ می‌داده است. مهم‌ترین ویژگی مسجد این است که صدها سال پیش از طرح مباحثی چون جامعه مدنی به تقویت مدنیت در جامعه کمک کرده و خود یکی از پیشروترین نهادهای مدنی جهان به حساب می‌آمده است. به دلیل این‌که گردش و فعالیت امور در مسجد توسط خود مردم صورت می‌گرفته است نه به طور دستوری و ابلاغی و حکومتی., صبح توس,
تأسیس مسجد با آن کارکردهای گوناگون و چندگانه که توسط پیامبر عظیم‌الشأن اسلام مورد تأکید و گسترش قرار گرفت چیزی جز اهداف جامعه مدنی را نشان می‌دهد؟ یکی از مهم‌ترین کارکردهای مسجد در اندیشه اسلامی به جز فضای عبادی، محلی برای اخذ رأی، مشورت و تصمیم‌گیری بوده است. اطلاع‌رسانی، آگاهی‌رسانی و آموزش نیز کارکرد دیگر مسجد بوده است. کارکردهای دفاعی و امنیتی و کارکردهای خیریه‌ای و کمک به مستمندان نیز مطرح است. حتی کارکرد عبادی مسجد را نیز می‌توان نوعی نهاد مدنی فرض کرد، آن هم به دلیل منافعی که برای گروه‌های اجتماعی به ارمغان می‌آورد.
می‌توان از منظر خود اندیشمندان غربی نیز به سمئله نگریست. گوستاو لوبون جامعه‌شناس فرانسوی در نوشتاری بر کارکرد مسجد اشاره کرده و می‌گوید: «مهم‌ترین مرکز زندگى واقعى براى اعراب «مسجد» است، زیرا اعراب مسجد را مرکز اجتماع، عبادت، تعلیم و تربیت و گاهى مسکن خویش قرار مى‌دهند و چنان نیست که مانند کلیساهاى نصارا فقط مرکز عبادت باشد.» احمد عیسى معتقد است نخستین بیمارستان در اسلام، همان خیمه‌اى بود که پیامبر به هنگام جنگ خندق براى درمان زخمیان در مسجد مدینه بر پا کرد و زنى به نام «رفیده» را براى رسیدگى به حال مجروحان گماشت.
جمیع این نکات نشان می‌دهد که مسجد یک ظرفیت عظیم و مهم برای تقویت جامعه اسلامی بوده و می‌باشد. اما باید بداین مسجد زمانی کارآ خواهد بود که نگاه ما به آن همان نگاه چند بعدی و جامع باشد، نه نگاهی یک بعدی و محدود.
آفتی که امروز با آن روبه‌رو هستیم نگاه غیرجامع به مساجد است، به گونه‌ای که جامعه امروز صرفاً کارکرد عبادی (آن هم نه به طور جامع و کامل) مسجد را در نظر می‌گیرد. اتفاقاً بر عکس با توجه به توسعه جوامع و گسترش پیچیدگی‌های اجتماعی باید از تمام ظرفیت‌های کارکردی مسجد بهره برد. همان‌طور که اشاره شد برخی از این ظرفیت‌ها به طور خلاصه در عناوینی چون اعتقادی، عبادی، تعلیمی و تربیتی، آگاه‌سازی و تبلیغی، امنیتی، اقتصادی، وحدت‌افزایی و… قرار می‌گیرند. اما برای دست‌یابی به این نگاه جامع به مسجد و کارکردهایش نیاز به برنامه‌ریزی و بازنگری در نگاه مدیریتی نسبت به مساجد داریم. خارج کردن تعریف مسجد از وضعیت تک بعدی و تبدیل آن به مفهومی جامع و چند بعدی نخستین قدم برای تحقق این هدف است. این نگرش در میان برنامه‌ریزان و متولیان باید تبدیل به یک گفتمان گشته و سپس در میان گروه‌های اجتماعی مردمی گسترش یابد. در مرحله بعد با برنامه‌ریزی و مدیریت مسجد مبتنی بر نقشه جامعی که بر اساس کارکردهای ایده‌آل مسجد در نظر گرفته شده می‌توان نتایج خوبی را به دست آورد.
روز جهانی مسجد که با پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و با تأیید سازمان کنفرانس اسلامی و در سالروز جنایت رژیم صهیونیستی در آتش زدن مسجد‌الاقصی در سال ۱۳۴۸ در تقویم قرار گرفته است، فرصتی مناسب برای بازاندیشی به مفهوم مسجد و تلاش برای احیای نگاه جامع به مسجد می‌باشد.
یادداشت: محمد جواد استادی
انتهای پیام/
,
,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه