دانش بنیان کردن کشاورزی، دستیابی به امنیت غذایی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از اروم نیوز، دسترسی کافی به غذای سالم در طول عمر برای داشتن یک زندگی سالم و فعال را، سازمان بین المللی بعنوان تعریف «امنیت غذایی» ارائه داده است. چنان‌که اگر فقر را ناتوانی در برآوردن نیازهای بنیادی انسان بدانیم، تامین غذا و تغذیه به عنوان یکی از نیازهای بنیادی جامعه بشری در مقوله امنیت غذایی نهفته می‌شود. بنابراین تامین امنیت غذایی برای یک جامعه، از اهداف کلان برنامه‌ریزی‌های اقتصادی- اجتماعی به شمار می‌رود.

با این اوصاف، نیاز است تا برای ارتقاء وضع سلامت جامعه، کشاورزی درست به تولید غذا و کیفیت غذایی مناسب انجام گیرد. در واقع، دستیابی به امنیت غذایی کشور از طریق دانش‌بنیان‌کردن کشاورزی، هدف اساسی و از سیاست‌های کلان در بخش کشاورزی است لذا تلاش برای کشاورزی که در آن دانش علمی به مجموعه واحدها و مزارع کشاورزی راه یابد از اولویت های کاری است که سازمان جهاد کشاورزی آن را سرلوحه خود قرار داده است.

از سوی دیگر، امنیت غذایی می‌تواند یک سیاست امنیت ملی محسوب شود. در تاریخ روابط بین کشورها، کشورهای قدرتمند در بیش‌تر موارد از مواد غذایی به عنوان حربه‌ای سیاسی علیه کشورهای جهان سوم بهره گرفته‌اند. تجربه کشورهای کم‌تر توسعه یافته حاکی از این است که وابستگی‌ آن‌ها به واردات مواد غذایی از کشورهای توسعه یافته‌تر باعث ضربه‌پذیری سیاسی‌شان شده و امنیت ملی آن‌ها را مورد تهدید قرار داده است.

در فصل سیزدهم قانون اساسی، اصل یکصد و هفتاد و شش، یک بند مربوط به امنیت ملی و دو بند دیگر مربوط به کشاورزی و امنیت غذایی است. در واقع، این اصول، جایگاه امنیت غذایی را در میان شاخص‌های امنیت ملی نشان می‌دهد. از این رو، دولت به منظور تامین امنیت غذایی، موظف به انجام اقداماتی چون حفظ ظرفیت تولید و نیل به خودکفایی در تولید محصولات اساسی کشاورزی و دامی از جمله گندم، جو، ذرت، برنج، دانه‌های روغنی، چغندرقند و نیشکر، گوشت سفید، گوشت قرمز، شیر و تخم‌مرغ؛ اصلاح الگوی مصرف بر اساس استانداردهای تغذیه، گسترش کشاورزی صنعتی و دانش‌بنیان؛ فراهم نمودن زیرساخت‌های امنیت غذایی و ارتقاء ارزش افزوده بخش کشاورزی بر مبنای ملاحظات توسعه پایدار است.

همچنین دولت مجاز است تا برای دستیابی به هدف تامین امنیت غذایی، اقداماتی چون حمایت مالی از توسعه کشتارگاه‌های صنعتی و بهبود کشتارگاه‌های سنتی و یمه‌صنعتی توسط بخش غیردولتی به منظور ارتقای شاخص بهداشت کشتار انواع دام؛ ارتقای سطح کلی حمایت از کشاورزی به حداقل سی‌و‌پنج درصد ارزش تولید این بخش و حمایت از افزایش تولید پروتئین حیوانی حاصل از انواع دام، طیور و آبزیان را انجام دهد.

چنان‌که در سال‌های پیش، «خوزه گراسیانو داسیلوا»، مدیر کل فائو در دیدار با «محمود حجتی»، وزیر جهاد کشاورزی کشورمان از تلاش‌های جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشورهای مهم تاثیرگذار در ارتقا سطح امنیت غذایی در منطقه قدردانی کرد.

با این حال، مشکلات زیست محیطی چون آلودگی آب از طریق آفت کش‌ها ، نیترات‌ها، از دست رفتن خاک و تلفات دام، صدمه زدن به حیات وحش، اختلال در زیست بوم‌ها و ایجاد مشکلات بهداشتی در آب آشامیدنی و آلودگی مواد غذایی و علوفه دامی با بقایای آفت کش ها ، نیترات‌ها و آنتی بیوتیک‌ها، همه مواردی هستند که منجر به خسارت به مزرعه و منابع طبیعی شده‌اند که استفاده بدون حساب از منابع طبیعی، باعث کاهش آب زیرزمینی و زیان به گیاهان خوراکی وحشی و رستنگاه‌ها و نیز موجب کاهش ظرفیت آن‌ها در جذب مواد زاید می‌شود.

لذا نیاز است تا با استاندارد کردن و تخصصی کردن کشاورزی به این مسائل توجه شود و کشاورزی علمی با روی آوردن به رقم‌های جدید و با کیفیت محصولات، امکان بهره‌برداری مناسب از آن‌ها را ایجاد کند. چنان‌که از دهه 1960، سه تغییر عمده در شیوه های تامین غذای بشر در استفاده از کود شیمیایی، بذراصلاح شده و آبیاری بوجود آمده است. بنابراین برای تامین امنیت غذایی نیاز است تا تکیه بر تولید از منابع داخلی و نیل به خود کفایی در محصولات اساسی شکل بگیرد؛ سطح سلامت مواد غذایی، اصلاح و بهینه کردن الگوی مصرف ارتقاء یابد؛ حمایت موثر از تولید و صادرات با توجه به مزیت‌های نسبی و خلق مزیت‌های جدید انجام گیرد.

ارتقاء ضریب بهره‌وری از آب در تولید محصولات کشاورزی و استفاده‌ی علمی و بهره‌برداری بهینه از سایر نهاده‌های تولید انجام شود؛ از سامان‌دهی فرآیند تولید و اصلاح نظام بازار محصولات کشاورزی با هدف بهبود رابطه‌ی مبادله‌ی بخش با سایر بخش‌ها حمایت شود.

انتهای پیام/