به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از چشمه سار، هیئت های عزاداری همواره بستری بوده اند برای زنده نگه داشتن قیام عاشورا و بصیرت بخشی به شیعیان در طول تاریخ، بعد از انقلاب اسلامی نیز با گسترش هیئت های عزاداری، این کارکرد بیشتر شد اما دشمنان ما در کمین نشسته و هم با شبهه افکنی و هم با نفوذ، سعی در تخریب کارکردهای این نهاد مقدس دارند. به همین دلیل باید همواره با چشمانی تیز بین، از این نهاد مقدس حراست و پاسداری کنیم. تاریخ نشان داده است که هیئت هایی بوده اند که به دلیل این که آسیب شناسی نشده، موجب ایجاد انحرافات فکری و عقیدتی شده اند.
آسیب های محرم را باید از دو بعد محتوایی و ساختاری بررسی کرد؛ از بعد محتوایی رواج خرافات و امور غیرواقع و مسائلی که در تاریخ عاشورا نبوده و یا بزرگ نمایی هایی که عمدتا از روی جهل است، به عنوان مثال بیان روضه ای درباره ادب حضرت عباس علیه السلام و ارتباط آن با مطلا نشدن گنبد ایشان پیش از حرم حسینی.
با بیان این مسئله متوجه می شویم که ادب به این امور نیست و افراد جاهلی برای گرفتن اشک این را طرح کرده اند و همین عوامل در دراز مدت، ریشه باورها را متزلزل می کند.
واقعه عاشورا آن قدر بزرگ و پر از حوادث عظیم است که نه نیازی به قصه پردازی دارد و نه بیان مسائل خلاف واقع، عمده داستان سازی ها و تحریف حقایق توسط انسان های بی سوادی صورت می گیرد که به هدف اشک گرفتن و تحریک احساسات مردم عزادار این کار را انجام می دادند. اینان کسانی اند که زحمت مطالعه و تحقیق را به خود نمی دهند و با تقلید و کپی برداری از حرف های دیگران، قدری هم خودشان به آن اضافه می کنند و شاخ و برگ جدید به آن می دهند و راست و دروغش هم برایشان مهم نیست. این اقدامات جاهلانه، به مرور باعث خدشه دار شدن این واقعه عظیم می شود و ما وظیفه داریم از بروز این انحرافات جلوگیری کنیم.
از نظر ساختاری نیز باید به روش برگزاری مراسم ها اشاره کرد. آن چیزی که جزء شعائر دین ما است، اقامه عزا برای سید و سالار شهیدان است، اما شکل و روش عزاداری معمولا تابع فرهنگ و رسوم مناطق مختلف بوده و برخی از این رسوم که مخالفتی با سیره اهل بیت علیهم السلام و سیره متشرعه نداشته است، مورد تأیید واقع شده و مخالفت عمده ای با آن نشده است. اما به مرور و در اثر ارتباطات بین ملت ها، برخی از رسم و رسوم عزاداری سایر ملت ها و حتی سایر ادیان و فرق، وارد شیوه عزاداری ما شده است که برخی از آنها نه تنها سنخیتی با فرهنگ دینی ما ندارد، بلکه موجب وهن شده و اصل این شعائر را مورد خدشه قرار می دهد.
به عنوان مثل قمه زنی، زنجیر تیغی، عزای راه رفتن روی خار و شیشه و آتش و رواج موسیقی در برخی هیئت ها دیده می شود. روش های سنتی عزاداری که در مناطق مختلف با توجه به آداب و رسوم وجود دارد شیوه هایی از عزدارای است، اما رقص پا و موسیقی سبک هایی که با اصل عزاداری منافات دارد و یا کف زدن برخی از میاندارها در شب عاشورا که می گویند برای هماهنگی است و باید طبق آن برنامه عزاداری باشد از دیگر آسیب های این ایام است.
هیئت های عزاداری شهر خوانسار به عنوان یک شهر عالم پرور که از دیر زمان عزاداری های آن مشهور بوده است، نباید اجازه دهند که برگزاری مراسم معنوی محرم در هیئت هایشان آلوده به این مسائل شود. شیوه های عزاداری به صورت یک دفعه ای و بدون مقدمه تغییر نکرده اند، بلکه آرام آرام شروع شده و بعضا با مقاومت ها و مخالفت هایی هم روبرو بوده اند، اما کم کم پذیرفته شده اند. به عنوان مثال در تاریخ عزاداری شهر خوانسار، معمولا مراسم منبر و روضه خوانی و سینه زنی مرسوم بوده است، اما کم کم زنجیر زنی و سنج و طبل و در سال های اخیر هم نی و سایر آلات موسیقی وارد این مراسمات شد. برخی از عزاداران قدیمی در شهر خوانسار یادشان است که از چه زمانی زنجیرزنی وارد سنت عزاداری خوانسار شد و کدام هیئت آورد.
در حال حاضر نیز با نی زدن و موسیقی می خواهند احساسات را جریحه دار کنند و یا در برخی از مجالس با رقص نور و تنظیم سیستم های پیشرفته صوتی سعی می کنند مجلس را گرم تر کنند و به این شیوه نشان دهند که هیئت شان شلوغ است.
یکی دیگر از این آسیب ها، وجود چشم و هم چشمی است، رقابت بین هیئت ها و پشت سر هم حرف زدن، شایعه در آوردن و تضعیف کردن دیگر هیئت ها است. اینها از اموری است که کارکرد مجلس عزای حسینی را کم کرده و صرفا به تعظیم شعائر محدود می کند. همین که پرچم عزای امام حسین علیه السلام بالا است تعظیم شعائر است ولی این کارکرد حداقلی هیئت است.
معرفت افزایی، جلب محبت اهل بیت و کارخانه انسان سازی این کشتی نجات، پس کجا دیده می شود؟
یک نمونه بسیار خوب از اتحاد و هماهنگی هیئت های عزاداری، تجمع عظیم عاشورایی مردم شهر زنجان در روز عاشوراست. در روز عاشورا، تمام هیئت ها، فارغ از اسم و رسم خود، همگی زیر یک پرچم در حسینیه اعظم زنجان جمع شده و با اتحادشان، بزرگ ترین هیئت عزاداری امام حسین علیه السلام را تشکیل می دهند که خیرات و برکات فراوانی به همراه دارد، حسینیه اعظم زنجان، پس از منا، دومین قربانگاه جهان است. نذورات مادی عزاداران حسینی در آنجا، مسیر جدید و بسیار مبارکی را رقم زده است و آن هم تأسیس دانشگاه " امام حسین شناسی" است که در طی این چند سال کتاب خانه تخصصی امام حسین علیه السلام هم با بیش از هفت هزار عنوان کتاب تأسیس شده است.
این که دل خوش کنیم که ناممان در فهرست عزاداران حسینی باشد، جهل به حرکت امام علیه السلام و ناقض فلسفه عزاداری است. اینکه فکر کنیم صرفا یک مراسم و علم و کتلی باشد و این مورد رضایت امام علیه السلام است، اشتباه است. هیئت ها باید بستری باشند برای ترویج فرهنگ غنی عاشورا.
از دیگر آسیب ها این است که بین برخی از مداحان و منبری ها و مجلس داران موضوع اشک گرفتن مطرح است در حالی که در سیره اهل بیت علیهم السلام و علما چیزی به عنوان اشک گرفتن از مستمع وجود ندارد. نباید تمام همّ و غم ما در مجلس عزاداری، اشک گرفتن باشد، آن هم به هر قیمتی! اشک زاییده معرفت است، تا معرفت نباشد اشک هم نیست، راهش هم این است که یک خطیب امام شناس، اهداف و سخنان امام حسین علیه السلام را بیان کرده و معرفت افزایی کند.
________________
حجت الاسلام سید ابراهیم افتخاری (دکترای شیعه شناسی )
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
, حجت الاسلام سید ابراهیم افتخاری,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه