نگرانی از ورود تحریفات به عزاداری آیینی/ تعزیه هنر دیروز تا امروز تفرش

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از ندای تفرش،  یکی از آیین های سنتی در تفرش، برگزاری تعزیه در حسینیه های این شهرستان به خصوص در دهه اول محرم است.

تعزیه، در لغت به معنى سوگوارى و در اصطلاح، به گونه‏ اى از نمایش مذهبى منظوم گفته مى ‏شود که در آن عده ‏اى اهل ذوق و کار آشنا در مناسبتهاى مذهبى و به صورت غالب، در جریان سوگواریهاى ماه محرم براى باشکوه‏تر نشان دادن آن مراسم  با رعایت آداب، رسوم، تمهیدات خاص، بهره‏ گیرى از ابزارها و نواها و گاه نقوش زنده برخى از موضوعات مذهبى و تاریخى مربوط به اهل بیت به ویژه واقعه کربلا را پیش چشم بینندگان بازآفرینی می کنند.

اجرای تعزیه تنها به یک شهر خاص محدود نشده و در شهرهای متعددی برای علاقه مندان برگزار می شود.

تفرش به لحاظ تعزیه و تعزیه خوان دارای سابقه زیادی است و این آیین سنتی در میان مردم تفرش از ارزش خاصی برخوردار بوده و هست. وجود تکایای متعدد، به خصوص دومین تکیه ایران از نظر قدمت در تفرش (تکیه زاغرم) سندی بر اثبات این مدعا است.

در دوران صفویه در میادین و کاروانسراها تعزیه خوانده می شد.

برای اجرای مراسم شبیه خوانی لباسها و ابزارهای همان زمان به کار برده می شود و چند نفر که هرکدام نقشی را برای بازی برعهده دارند به کمک هم و با زبان شعر و آواز به اجرای نمایش آن داستان می پردازند. در میان مجریان، گاه کودکان نیز دیده شده ولی به دلیل اعتقادات اسلامی هیچ گاه برای اجرای نقش زن ها از خانم ها استفاده نمی شود و مردانی چهره پوش نقش زنان را بازی می کنند.

زمان اجرای مراسم معمولاً با زمان وقوع آن همراه است و یا در تاریخ های مناسبت داری اجرا می شوند مانند اجرای مراسم امام حسین (ع) در روز عاشورا و تاسوعا و....  .

عامل اعتقاد، مذهب و هنر در به وجود آمدن تعزیه بسیار تاثیر داشته است، لذا باید تعزیه را هنر نمایش ایرانی نام نهاد که در هیچ یک از کشورها نمی توان مشابه آن را سراغ گرفت. زیرا ملیت، تمدن و مذهب که از ترکیب آنها روح ملی شکل می گیرد، ذوق هنری و مذهبی را به وجود می آورد.

واقعه کربلا و عدالتخواهی حضرت امام حسین(ع) خود رقم زننده یک حرکت متفاوت می شود و حضور شخصیت سید الشهداء (ع) اصلی ترین عامل در شکل گیری تعزیه می شود.

در کشور ما به خاطر گرایشی که به اهل بیت(ع) وجود دارد و نیز نیاز ملی – انسانی به هنر، تعزیه شکل گرفت.

تعزیه خوانی در ابتدا یک حرکت ساده بود که به مرور پیچیده شد و با عناصر دیگر از قبیل نوحه خوانی، شخصیت سازی، موسیقی و متن داستان همراه شد.

ساز اصلی تعزیه طبل است برای مثال طبل جنگ، طبل ظفر، طبل کوچ، طبل بشارت و طبل شکست. از آلات موسیقی دیگر که در تعزیه استفاده می شود می توان دهل، سنج، نقاره، قره نی و شیپور را نام برد که به تناسب امکانات گروهها و موقعیت آنها در تعزیه به کار می رود.

اما همین تعزیه در کنار فواید در صورتی که با تجملات و تحریفات برگزار شود مضرات بسیار زیادی خواهد داشت و تعزیه را از روح معنوی خالی و تعزیه به یک نمایشنامه بی احساس و غیر پویا تبدیل خواهد شد.

 

محقق و پژوهشگر تعزیه ایران :

اولین اصلاح نسخ تعزیه در زمان امیر کبیر انجام شد/وظیفه نسخه نویسان از مورخان جداست

احمد جولایی محقق و پژوهشگر تعزیه ایران با اشاره به تحریفات نسخ تعزیه، اظهار کرد: اولین باری که نسخه های تعزیه اصلاح شد در زمان امیر کبیر بود و در برخی از نسخه ها  شخصیت ها بر اساس اسطوره ها و از کتب دیگر وارد شده و دخل و تصرفهایی در آنها شد.

وی ادامه داد: برخی از مقتلها در روایات موثق نیستند و توسط افراد نوشته اند، لذا خلط معانی و جابجایی اشخاص نیز زیاد وارد شده است.

این محقق و پژوهشگر تعزیه ایران به وجود نسخه های تعزیه اشاره کرد و گفت: وظیفه نسخه نویسان تعزیه از مورخان جدا است و باید از نسخه های ‏صحیح و بدون تحریف در تعزیه ها استفاده شود. ‏

 محقق،نویسنده و استاد تعزیه:

تعزیه باید سبک سنتی و مذهبی خود را ادامه دهد/تعزیه خوان زیاد است ولی تعزیه دان کم است

رضا حیدری از محققان، نویسندگان نسخ تعزیه و از اساتید تعزیه در تفرش با اشاره به ورود تحریفات به تعزیه، گفت: متاسفانه در حال حاضر، یک سری افراد که از بچگی با تعزیه مانوس نبوده و از روی علاقه، بدون دانستن جزییات کار وارد این آیین سنتی شده اند و صد البته تاسف که برخی از ابیات معنا دار را حذف و با ابیات ترانه ها جایگزین می کنند. مثلاً در تعزیه حضرت عباس (ع): آن هنگام که دست آن حضرت قطع می شود آن حضرت(ع) می گوید:
« یک دم ای قوم جفا جو، دهید مهلت                      دست از جنگ بردارید شما یک ساعت
دست من قطع شد پای مرا قطع کنید                       می کشم منت اگر تیر به چشمم بزنید»

وی ادامه داد: ولی این دوبیت را حذف و با این بیت را با ترانه یکی از خوانندگان زن در کشورهای دیگر جایگزین کرده اند: «من مست جانانم کی ترسم از جان». اخیراً در تعزیه ها دیده می شود که آهنگ های مبتذل وارد شده است. تعزیه باید سبک سنتی و مذهبی خود را ادامه دهد و اگر به سمت ترانه ها برود از بین خواهد رفت.

این استاد تعزیه در تفرش با اشاره به ورود سایر انحرافات در تعزیه، اظهار کرد: در برخی از نسخ دروغهایی وجود دارد که بسیاری از آنها اصلاح شده ولی هنوز تمام نشده است باید دست اندرکاران از تعزیه حمایت کنند و نگذارند انحرافات بیشتری به این آیین سنتی و مذهبی وارد شود. هر شاعری نمی تواند شعر تعزیه بگوید. تعزیه خوان زیاد است ولی تعزیه دان کم است.

حیدری افزود: در لابلای تعزیه ها مطالب مستند و تاریخی وجود دارد ولی بسیاری از آنها برای گریه و بکا است. مثلاً در تعزیه حضرت علی اکبر (ع) نسبتهای به دور از شانی به زن امام حسین (ع) داده می شود و لذا جای دارد که تعزیه بازسازی شود تا همه افراد از مجتهد تا یک فرد عامه از آن لذت ببرند.

وی بیان کرد: یک تعزیه خوان باید دستگاهها و گوشه های تعزیه آشنایی کامل داشته باشد. تعزیه 7 دستگاه موسیقی یعنی سه گاه، ماهور، شور، ابوعطا، اصفهان، بیات ترک، چهار گاه و هر دستگاه دهها گوشه دارد.

این استاد تعزیه در تفرش تصریح کرد: تعزیه خوانی مشکل است باید از دوران بچگی تعزیه را یاد گرفت و اجرا کرد تا ملکه ذهن شود.

 تعزیه تفرش در فهرست آثار ملی ثبت کشور به ثبت رسیده است.

 انتهای پیام/