لبس‌ها، سخنگویان بی صدای فرهنگ‌ها

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ مُکریان، تاکنون از فرهنگ، مد، لباس، پوشش و... بسیار شنیده‌ایم. فرهنگ که‌‌ همان بینش و نگرش ما به هستی و جهان پیرامونمان است، آن قدر اهمیت دارد که تمام ارزش‌ها، روش‌ها، الگو‌ها و رفتارهای فرد و اجتماع را در بر می‌گیرد. فرهنگ هر جامعه و کشور و ملتی در شکل و کیفیت بسیاری از جنبه‌های محسوس و ملموس زندگی آن قوم، ملت و جامعه، تأثیر قوی دارد. جهانی که مردم می‌سازند و در آن زندگی می‌کنند بنا بر فرهنگ آن جامعه است، اگر اینچنین نبود، تمام جوامع حاضر در دنیا باید یکسان می‌بودند. حال این فرهنگ حاکم بر جامعه از جمله مواردی را که پوشش می‌دهد، لباس افراد آن جامعه است.

فرهنگ هر ملتی آینه‌ای است که اگر در آن بنگریم نوع پوشش افراد آن جامعه را می‌بینیم. رابطه لباس و فرهنگ آن قدر قوی است که ما یک فرد خارجی و یک فرد ایرانی را از سبک لباس پوشیدن‌شان تشخیص می‌دهیم، و آن فرد با لباسی که برتن دارد می‌گوید: من کیستم و از کجا آمده‌ام و به کدام فرهنگ تعلق دارم. فرهنگ هر جامعه‌ای بر پوشش افراد آن اثرگذار بوده و باعث تمیز در نوع لباس شده است. لباس ایرانیان، از جمله روستائیان، عشایر و طوایف مختلف آنان از جمله کُرد‌ها، لُر‌ها، بختیاری‌ها، قشقایی‌ها، و لباس زنان آنان که کاملاً دورمانده از فرهنگ غربی است، لباس روحانیون، لباس کشورهای همسایه از جمله اعراب، زنان هندی، افغانی، پاکستانی، قبایل یمن و مراکش و غیره از مثال‌های قابل ذکر در این زمینه است.

با کمی دقت در نوع لباس این افراد در می‌یابیم که یک نقطه اشتراک در تمام این لباس‌ها به چشم می‌خورد و آن هم بلند بودن، گشاد بودن، و در اکثر موارد ساده بودن است. حتی اگر به پوشش مردم ایران و خیلی کشور‌ها قبل از ورود اسلام هم بنگریم می‌بینیم که لباس‌های آنان بلند و گشاد بوده است. بر خلاف لباس شرقی‌ها کشورهای اروپایی و آمریکایی و نوع لباس آنان ویژگی‌های دیگری دارد. به نظر شما ین ویژگی‌ها چه هستند؟ نقطه اشتراک در لباس این جوامع چیست؟ آری درست حدس زدید؛ تنگ؛ چسبان و کوتاه.

اینک هنگام آن است که بپرسیم لباس تنگ و کوتاه غرب امروز چه رابطه‌ای با جهان‌بینی و فرهنگ غرب دارد؟ لباس پوشیدن شأنی از شئون انسان است و در هر تمدن رابطه مستقیمی با معنای انسان و تعریف انسان در آن تمدن دارد. انسان در تمدن جدید غربی چیست؟ در پاسخ می‌گوییم در تمدنی که اساسا مادی است، انسان چه می‌تواند باشد؟ بیش از چهار قرن است که در اروپا خدا از صحنه زندگی غایب شده و در کلیسا عزلت گزیده است. معنویت به حاشیهٔ زندگی خزیده و استخوان بندی فرهنگ و تمدن غربی یک استخوان بندی مادی شده است.

در چنین فرهنگی که در آن، انسان پوک و پوچ است و از معنویت خالی است و رمز و رازی در وجود او نهفته نیست و هر چه هست‌‌ همان تن و جسم است و دست و چشم، لباس چه شکلی می‌تواند داشته باشد؟ پیداست که لباس وسیله‌ای برای پوشش تن نیست، بلکه برای آرایش آن است. در چنین حال و هوایی که شخصیت زن به نمایش جسم اوست. لباس او باید تنگ باشد تا همچون لعاب نازکی روی جسم او کشیده شود و خصوصیات جسمانی او را محو نسازد، و باید کوتاه باشد تا هر چه بیشتر تن او نپوشاند. لباس نه خانه تن که «پوست دوم» اوست، و لباس به تن می‌کند تا با کمک آن بعضی از اندام خود را «قالب» و بعضی دیگر را «قاب» بگیرد.

آنچه مدل لباس را تعیین می‌کند، روان‌شناسی جنسی است و در حقیقت مبتکران مدهای تازه، همراه در کار تنظیم نسبت میان برهنگی و پوشیدگی هستند، تا بتوانند حداکثر جلوه و جاذبه را در این جنس و حداکثر اشتیاق را در آن جنس دیگر ایجاد کنند. این تنها لباس زنان نیست که تابع رابطه «چشم و جسم» است که لباس مردان نیز چنین وضعی دارد. تصادفی نیست که کت و شلوار مردانه غربی، که همه ما امروز می‌پوشیم، این اندازه چسبیده به تن و به اصطلاح قالب تن است. این هم غربی و دقیقاً ناشی از مفهوم مسأله جنسیت در غرب است. این میل به نمایاندن تن است که حتی لباس مردان را این اندازه تنگ می‌سازد و به تن می‌چسباند.

حال آنکه اسلام برخلاف غرب در این مورد انسان را بطور کلی آزاد نگذاشته و معتقد است آنچه باعث آرامش روانی جامعه می‌گردد، پوشش صحیح و مناسب است، پوششی که تحریک آن در مقابل نامحرم و هنگام حضور در اجتماع بنا شده است. در عین حال هرگونه پوششی را در مقابل شوهر حلال و جایز دانسته است. البته باید به این نکته خاطرنشان کنم اینکه ما می‌گوییم پوشش صحیح و مناسب، آن پوشش غربی و پوشش تنگ و کوتاه نیست و وقتی پوشش فرهنگ اسلامی و شرقی را تأیید کردیم به این معنا نیست که پوشش بلند و گشاد عشایر را بر تن کنیم و بگوییم این فرهنگ ماست، نه بلکه با توجه به ضوابط تعیین شده دراین مورد عمل کنیم. مثلاً در روایات ما آمده: «بهترین لباس هرزمان، لباس اهل آن زمان است».

رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم هم به سلامت و عافیت جسمی، هم به سادگی و هم به نوع سالم تر پارچه ی لباس توجه داشت . لباس پنبه ای مورد علاقه ی آن حضرت بود . علی علیه السلام می فرماید: «لباس های پنبه ای بپوشید، چرا که آن، لباس پیامبر خداست » .

آن حضرت، هم لباس برد یمانی می پوشید، هم جبه ای پشمین و خشن از پنبه و کتان .

می فرمود: «پنج چیز را تا زنده ام ترک نمی کنم، ... یکی هم پوشیدن لباس پشمی » .

رنگ سبز، رنگ مورد پسند پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم برای لباس بود . بیشتر جامه های پیامبر سفید بود و می فرمود: لباس سفید را بر زندگانتان بپوشانید و مردگانتان را هم با پارچه ی سفید کفن کنید .

بلاشک غرب به دنبال برنامه ریزی برای پوشش دیگر ملت‌ها از جمله ایرانیان است و در پی ارائه یک فرهنگ پوششی برای کشورهای دیگر، هدف خاصی را دنبال می‌کند که در پس آن هدف می‌خواهد به یک نتیجهٔ خاص خود برسد. چنان چه نخست وزیر رژیم صهیونیستی پس از سخنانش در مورد عدم استفاده ایرانیان از شلوار جین و تحریک آنان برای استفاده از آن، هدفی را دنبال می‌کند، هدفی که نتیجه آن استفادهٔ بیشتر از شلوار جین در میان ایرانیان و اتفاق نهایی است که در پس آن روی می‌دهد، یعنی عقیم شدن مردان و زنان ایرانی.

هوشیاری مردم و مسئولین برای جلوگیری از ورود این فرهنگ غربی به کشور ضرورت امروز سبک پوشش ایرانیان است. نباید اجازه داد غرب برای فرهنگ ایرانی برنامه ریزی نماید و اهداف خود را در میان مردمان سرزمین ما پیاده کند، زیرا آنچه در ‌‌نهایت پدید می‌آید، چیزی نیست که برای فرهنگ و مردم ما مفید و قابل استفاده باشد و بدون شک بر ضرر ما خواهد بود.

محسن افضلی

 انتهای پیام/