جایگاه وقف در پیشرفت کشور

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صبح بردسکن، وقف احساس مسئولیت در مقابل آیندگان داشتن و خودخواهی را کنار گذاشتن و از افتخارات دین مبین اسلام  است که به طور غیرمستقیم در قرآن و به طور مستقیم در سیرۀ پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) بسیار مورد توجه قرار گرفته.

از نظر اسلام وقف، پیوند با آفریدگار متعال و راه‏گشایی برای رفع محرومیت‏های مادی و معنوی جامعه است؛ به فرمودۀ امام صادق(ع) بهترین چیزى­که انسان از خود به یادگار می­‌گذارد، سه چیز است: فرزند نیکوکارى که براى او استغفار کند، روش و سنت خوبى­ که مردم از او پیروى کنند و صدقه جاریه‌ای که پس از مرگش جریان داشته باشد.

نخستین حکومت اسلامی که توسط پیامبر اکرم (ص) در مدینه تشکیل گردید و امور حکومتی به جریان افتاد، وقف این سنت نبوی نیز برقرار شد؛ رفتار و شیوه‏ پیامبر(ص) به صورت قول یا فعل در رواج و گسترش وقف بر رفتار مسلمانان تأثیر گذاشت و امروز نیز مردم در همان مسیر پیامبر خود گام بر می دارند و بخشی از امکانات مالی خود را وقف می کنند.

سنت وقف ویژه‏ کشورهای اسلامی و شرقی نیست بلکه در میان کشورهای آلمان، فرانسه، و نظام‏های آنگلوساکسون تشکیلات عام المنفعه‏ایی وجود دارد که کارکرد آنها شبیه نهاد وقف است.

در کشور ما ایران نیز از گذشته‏ های دور وقف مرسوم بوده است در دوره‏ سامانیان برای اداره‏ موقوفات تشکیلاتی به نام دیوان اوقاف به وجود آمد، با حمله‏ مغولان به ایران وضع موقوفات آشفته شد اما با روی کار آمدن صفویان وضع موقوفات دوباره سر و سامان گرفت و در دوره‏ قاجاریه رو به فزونی گذاشت.

در سال 1289 قانون وزارت معارف و اوقاف تصویب شد، چون این قانون دارای اشکالات شرعی و اجرایی بود، پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با فتوای امام خمینی (ره) قانون جامع اوقاف مطابق احکام و شریعت اسلام و در نظر گرفتن راهکارهای اجرایی تهیه و به تصویب رسید.

در فرهنگ دینی و اسلامی پدیده وقف درست در مقابل فقر قرار دارد به عبارت دیگر یکی از دلایل فلسفه وجودی فرهنگ وقف، فقرزدایی جامعه است که با گسترش فرهنگ وقف قطعا میزان فقر و محرومیت در جامعه کاهش می یابد.

مهمترین کارکرد وقف از گذشته‏ های دور تاکنون کارکرد فرهنگی و اقتصادی است که به لحاظ آثار مثبت آن در جامعه‏ اسلامی، اسلام عمل به وقف را در ردیف ایمان به خدا، رسول خدا و روز قیامت قرار داده است.

نقش وقف و موقوفات در توسعه جامع کشور در اقتصاد بدون نفت و رواج صنعت گردشگری علیرغم اهمیت فراوان آن کمتر مورد توجه کارشناسان و برنامه ریزان قرار گرفته است و دهه چهارم انقلاب اسلامی که دهه پیشرفت و عدالت نامگذاری شده، وقف می تواند الگوی مناسبی برای حل معضلات و مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشور باشد.

اگر چه وقف به عنوان یک امر اخلاقی شناخته شده ولی در عمل تأثیر به سزایی در تأمین عدالت اجتماعی دارد و همچنین از عوارض سوء بی عدالتی های اجتماعی و شکافهای طبقاتی تا حد زیادی می کاهد و از حاد شدن مشکلات اجتماعی جلوگیری می کند.

وقف می تواند وسیله مناسبی برای توزیع مجدد و حمایت مستقیم و غیر مستقیم از اقشار آسیب پذیر جامعه باشد بدون این که هزینه ای بر بودجه دولت تحمیل کند؛ با از بین رفتن تراکم ثروت و با بهره مند شدن همگان از امکانات رفاهی و اقتصادی زمینه تکامل در ابعاد فرهنگی، سیاسی و اجتماعی نیز فراهم می شود.

تشویق مردم برای ایجاد وقف جدید بر اساس نیازهای روز جامعه، مبارزه با موقوفه خواری و ملموس کردن آثار وقف برای آحاد جامعه از نکاتی است که با برنامه ریزی و مدیریت صحیح می توان زمینه توسعه اقتصادی همراه با عدالت اجتماعی و رفاه عمومی که هدف نهایی اقتصاد اسلامی است را فراهم ساخت.

یادداشت: صادقی

انتهای پیام/