جرم در لوای تخفیف!

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛  چند سالی است که با توسعه اینترنت در فضای کسب و کار، تلاش برای جذب مشتری و تشویق افراد به خرید بیشتر، شکل جدیدی به خود گرفته است.  وجود فضای مجازی همچون اینترنت، بستر مناسبی برای گسترش بیش از پیش مدل تجارت الکترونیک و البته جریان مصرف گرایی در جامعه شده است. در این میان سیستم های تخفیف گروهی یا به قولی سایت های تخفیف دهنده کالا و خدمات، جایگاه جدیدی یافته اند. این سایت ها نوعی از کالا یا خدمات را برای مدتی محدود با تخفیف بالا در معرض دید مشتریان قرار داده و تنها در صورتی که تعداد مشخصی از افراد، آن کالا یا خدمات را خریداری کنند، تخفیف به خریداران تعلق خواهد گرفت. در این سیستم در قبال هر خرید، کوپنی صادر می شود و مشتری فرصت دارد در یک بازه زمانی جهت دریافت آن کالا یا خدمات، کوپن خریداری شده را به ارائه کنندگان آن تحویل دهد. بازدید کنندگان این سایت ها زمانی که با تخفیف های بالا (مثلا 70 درصد) مواجه می شوند، برای به دست آوردن کالای مورد نظر وارد بازار رقابت و خرید می شوند. در واقع، استفاده از روش های تاثیرگذار بر ذهن انسان مانند تبلیغات رسانه ای برای القای سودمند بودن کالا یا خدمات ارائه شده، فرد را به سمت خرید و مصرف بیشتر سوق می دهد. این امر یعنی تلاش برای استفاده بیشتر از شرایط ایجاد شده -حتی در صورتی که فرد به کالاهای مورد نظر احتیاج ندارد- باعث شکل گیری الگوی مصرف اسراف کارانه در خانواده و در سطح کلان تر، جامعه می شود. در چنین جامعه ای، افراد نه به علت نیاز ضروری به خرید، بلکه به علت تشویق هایی که در قبال خرید کردن به دست می آورند (مانند تخفیف های خرد و کلان، دریافت کالا یا خدمات ارزان قیمت یا کمتر ارائه شده)، و یا به علت تبلیغات تجاری گسترده ای که مصرف بعضی از کالاها را به عنوان یک ابزار هویتی معرفی می کند، به سمت خرید و مصرف بیشتر سوق داده می شوند. ارائه تصویر زندگی تجملاتی و سبک زندگی اشرافی گری در تبلیغات، که با مصرف کالاهای لوکس و غیرضروری و یا اسراف کارانه نشان داده می شود، از جمله راهکارهایی است که در تغییر سبک زندگی به سمت مصرف گرایی موثر است.

نگاهی به گذشته نشان می دهد تلاش نظام سرمایه داری غرب برای رواج روحیه مصرف گرایی و تغییر سبک زندگی اسلامی بی تاثیر نبوده است. نظام سرمایه داری که نیازمند بازاری برای تولیداتش است، سعی می کند با ایجاد احساس ضرورت و نیاز کاذب به دریافت آن کالا یا خدمات، بازار خوب و مطمئنی برای محصولاتش ایجاد کند. از سوی دیگر دشمن با زدودن ارزش هایی همچون پرهیز از اسراف و آزمندی، ساده زیستی و قناعت باعث رواج روحیه مصرف گرایی، تجمل گرایی، تفاخر و ظاهرگرایی به جای ارزش های اسلامی شده و به اهداف ضد فرهنگی و اقتصادی اش نیز دست می یابد. دشمنان اسلام و مسلمین در این راه از ابزارهای مختلفی مانند رسانه ها و تبلیغات جهت اشاعه فرهنگ مدگرایی، موفق و برتر جلوه دادن ثروتمندان و اشراف و گسترش ضد فرهنگ مصرف گرایی استفاده می کنند. در این میان، تبلیغ حراج های پی در پی کالا و رواج کارت های اعتباری گوناگون برای خرید بیشتر نیز در ایجاد احساس نیاز کاذب برای خرید بیشتر و بی رویه بی تاثیر نیست! این در حالی است که در اسلام کوچک ترین بی توجهی و مصرف زیاده از حد برای فرد، مسئولیت ایجاد می کند. آیات قرآن با نهی از اسراف در تمامی اشکال و صورت های آن، افراد را به پرهیز از زیاده خواهی و فزون طلبی فرا خوانده و با تاکید بر اعتدال گرایی و پرهیز از افراط و تفریط، ضمن توصیه به تلاش در عرصه تولید و قناعت در عرصه مصرف، رعایت تقوا در مصرف نعمت های الهی را متذکر شده است.

در کنار اشاعه ضد فرهنگ مصرف گرایی ناشی از فعالیت سایت های تخفیفی، روش تبلیغاتی این سایت ها نیز نیازمند بررسی آسیب شناسانه است. استفاده از جذابیت های بصری در تبلیغات این سایت ها مانند استفاده ابزاری از زنان و مردان با پوشش های نامناسب و غیر اسلامی و بعضاً نیمه عریان، باعث ایجاد آثار مخرب فرهنگی زیادی می شود. عدم نظارت بر محتوای این سایت ها و نوع تبلیغات آن ها باعث شده بعضی افراد فرصت طلب نه تنها از روش های نامناسب برای تبلیغ استفاده کنند، بلکه با تبلیغ بعضی منکرات مانند تصاویر مشروبات الکلی در آگهی های مرتبط با بعضی رستوران ها، باعث گسترش فحشا نیز بشوند! تصاویر زننده و نامناسب در بعضی از این سایت ها و عدم برخورد و نظارت مدیران و مسئولان در فضای مجازی نشان دهنده آن است که این سایت ها به نام تجارت الکترونیک از هر وسیله ای جهت رسیدن به اهداف اقتصادی خود بهره می جویند.

با توجه به اینکه طیف گسترده ای از مخاطبین و کاربران اینترنتی و فضای مجازی، جوانان هستند، از مسئولین محترم انتظار می رود با سودجویانی که به اسم تجارت و کسب و کار اینترنتی به فرهنگ و اقتصاد کشور ضربه می زنند برخورد جدی کنند! مسئولین محترمی که در خواب غفلت هستند باید هشدارهای دلسوزانه مقام معظم رهبری در باب فضای مجازی را جدی گرفته و با جریانات هدفمندی که در سایه بی توجهی و عدم نظارت مسئولان در جهت تغییر سبک زندگی و فرهنگ این کشور حرکت می کنند برخورد قاطع داشته باشند. رخوت و سستی حاکم بر دستگاههای نظارتی و عدم برخورد مسئولانه متولیان فرهنگی در فضای مجازی کشور باعث شده تا فضای مجازی جولانگاه سودجویان و مغرضانی شود که تنها به فکر منافع مادی و اقتصادی خود بوده و در این راه خواسته یا ناخواسته دشمن را در جنگ نرم فرهنگی اش یاری می رسانند. از مسئولان محترم کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه نیز انتظار می رود با حساسیت بیشتر راه نفوذ و رخنه دشمن را بسته و برخورد سخت و جدی با خاطیان داشته باشند.

در این میان فرمایشات مقام معظم رهبری در باب ویژگی های جنگ نرم برای تمام افراد بصیرت جو رهنماست: "...در جنگ روانی و آن چه که امروز به آن جنگ نرم گفته می شود در دنیا، دشمن به سراغ سنگرهای معنوی می آید که آن ها را منهدم کند؛ به سراغ ایمان ها، معرفت ها، عزم ها، پایه ها و ارکان اساسی یک نظام و یک کشور [می آید]. دشمن به سراغ این ها می آید که این ها را منهدم بکند و نقاط قوت را در تبلیغات خود به نقاط ضعف تبدیل کند؛ فرصت های یک نظام را به تهدید تبدیل کند. این، کارهایی است که دارند می کنند. در این کار، تجربه هم دارند؛ تلاش هم زیاد دارند می کنند؛ ابزار فراوانی هم در اختیارشان هست. باید ابعاد دشمن و ابعاد دشمنی را بدانیم تا بتوانیم بر او فائق بیاییم؛ البته ما مدد الهی داریم؛ کمک غیبی داریم؛ بدون شک. این را انسان دارد مشاهده می کند؛ لکن ما مادامی که هوشیارانه [و] آگاهانه در میدان نباشیم، تدبیر لازم را به کار نبریم، کمک الهی، به سراغ ما نخواهد آمد. (از سخنان مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای مجلس خبرگان، 2 مهر 1388) "

سمانه موسی پور کارشناس فضای مجازی