سال هاست رد پای تکم چی در زنجان گم شده است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از زنجانم، در آخرین چهارشنبه سال افراد خانواده همگی در پشت بام های منزلشان جمع می شدند و آتشی به پا می کردند و با اشعار مخصوصی سنت پردیدن از روی آتش را بجا می آوردند. بعد از این مراسم به همگی در منزل بزرگ خاندان جمع شده و با خوراکی هایی مانند کشمش و گردو ، انجیل ، سنجد ، نقل و شکلات و ... که بنام شب چره شهرت داشت به شب نشینی می پرداختند .

در شب نشینی هایشان بازهای مختلف سنتی مثل گل یا پوچ  ویا تاپّاجا و... را اجرا می کردند همچنین بازگویی داستانهای کهن و عبرت آموز از دیگر موارد شب نشینی گذشتگان بود .

در پایان شب از شب چره آن شب به تعداد هفت نوع از خوراکی هایی که در شب نشینی صرف شده بود در محل مشخصی از خانه قرار می دادند که به عنوان سهم آخرین چهارشنبه سال تعریف می شد.

*آئین هایی که مردم زنجان در پی دلخوشی و شاد کردن بودند مثل آئین "شال سالاما"

بعد از آخرین چهارشنبه سال آیین شال آویز گردن برقرار بود به این صورت که اشخاص بطور ناشناس به پشت بام خانه ها رفته و شالهای رنگین خود را از روزنه هایی در سقف(پاجا) که برای تهویه و بیرون کردن دود تنورساخته بودند، آویزان می کردند به این منظورکه عیدی می خواهم.

صاحبخانه باید نسبت بفراست خود حدس بزند که این ناشناس کیست و چیزی بفراخور حال خود و تناسب با او برسم عیدی به نوک شال او ببندد. عیدی های آنروزها بیشتر جورابهای پشمی گلدار، دستمالهای ابریشم، سازدهنی بچه ها، تخم مرغ های رنگی، اجیل و شیرینی و از این قبیل بودند.

این موضوع بیشتر برای تشویق بچه ها مخصوصا دلنوازی کودکان فقیر و در عین حال یکی از مراسم باشکوه و مفرح ایام عید بود.

*همچنین در روزهای پایانی سال و در ایام عید آیینی به نام تکم گردانی در محلات انجام می شد.

به این صورت که فردی با در دست داشتن وسایل تکم بازی که معمولا به شکل بزغاله بود به بازی دادن آن می پرداخت و در کوچه پس کوچه ها راه می رفت و اشعار و آهنگهایی در وصف تکم می سرود.

خانواده های هر یک از کوچه سارها برسم دادن عیدی به فرد تکم باز به کوچه آمده و عیدی هایی را به فرد می دادند.

آوازها ی تکم چی که در کوچه ها طنین انداز می شد

روزگاری نه چندان دور صدای آواز تکم‌چی که در کوی و برزن می‌پیچید همه نزدیک شدن بهار را به خود احساس کرده و برای خانه‌تکانی و آمادگی برای استقبال از نوروز مهیا می‌شدند اما این روزها دیگر خبری از آواز تکم‌چی نیست، تکم‌چی که دور مسئول دادن بشارت بهار به مردم بود و با تکم (بز) چوبی خود در روستاها و کوی و برزن می‌چرخید و آمدن بهار را به اطلاع همه می‌رساند این روزها خانه‌نشین شده و تکم‌ چوبیش کنج طاقچه خاک می‌خورد.

سال ها ست رد پای تکم چی در زنجان گم شده است آیا از هنرمندان زنجانی کسی هست برای دلخوشی مردم شهرش به خصوص آن کسانی که این ایام را به یادمی آورند دوباره تکم را به دست گیرند و بخوانند در سر هر خیابان و چهارراه و کوچه ای :

بو تکه آختا تکه/ بویونوندا وار نوختا تکه/ گاه قول اولار ساتئلار/ گاهدا چئخار تاختاتکه

این بز نر ، بز نر آخته است / طنابی بر گردنش بسته شده است / گاه غلام و برده می‌شود و به فروش می‌رسد / و گاه پادشاه می‌شود و بر تخت سلطنت تکیه می‌دهد /

جناب جبرئیل نامه گتوردی / گتور جگین پیمبره یتوردی/ مبارک قوللارین گویه گوتوردی/ سیزون بوتازه بایراموز مبارک/ آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک

جناب جبرائیل نامه آورد / به محض آوردن به پیامبر رسانید / پیغمبر هم دستهایش را بر آسمان برداشت که / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارک باد /

امیرالمومنین تخته چخاجاق / یزیدون بوینونا نوخدا وراجاق / شیرین شربت سو یرینه آخاجاق / سیزون بوتازه بایراموز مبارک/ آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک

حضرت امیرالمومنین ، به تخت ولایت خواهد نشست / و برگردن یزید افسار خواهد بست / و به جای آب در رودها شربتهای شیرین جاری خواهد شد / این عید تازه تان مبارک باشد / ماهتان ، سالتان ، هفته تان ، روزتان مبارک باد.

براستی آیئنی با مفهومی زیبا که فرهنگ و اعتقادات مردم را یادآوری می کند حیف نیست که فراموشش کنیم.

انتهای پیام/