شمشاد هیرکانی در حال انقراض، نیاز به حمایت همه‌جانبه مسئولان دارد

تاج درختان نباید کمتر از 10 درصد آن را پوشش دهد اگر کمتر از این مقدار باشد به آن دیگر جنگل نمی گویند بلکه بیشه می گویند.

اما با این حال به دلیل کمبود جنگل که ناشی از قرار گرفتن اغلب مناطق کشور در نواحی خشک و نیمه خشک است. این مقدار را به 5 درصد در نظرمی گیرند به دلیل این تفاوت مساحت جنگل های ایران از 1/11 میلیون هکتار بر مبنای 10 درصد تا 3/14 میلیون هکتار ذکر می گردد.

محمد حسن نژاد کارشناش جنگل ها و منابع طبیعی در گفت و گو با قائم آنلاین جنگل های ایران را به 5 قسمت تقسیم بندی کرد که شامل: 1- جنگل های هیرکانی یا خزری 1943353 هکتار 5/14 درصد، 2- جنگل های زاگرس 6074000 هکتار 5/45 درصد، 3- جنگل های ایران و تورانی 4124000 هکتار 9/30، 4- جنگل های خلیج فارس و عمانی 1088100 هکتار 1/8 درصد، 5- جنگل های ارسباران 148700 1/1 درصد است.

وی افزود: جنگل‌های مختلط کاسپینی-هیرکانی یک زیست‌منطقه در زیست بوم جنگل‌های مختلط پهن برگ حاشیه جنوبی دریای خزر به مساحت ۵۵٬۰۰۰ کیلومتر مربع است که در حاشیه جنوبی و جنوب غربی دریای خزر در دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان است.

حسن نژاد با اشاره به اینکه این جنگل از منطقه هیرکانی جمهوری آذربایجان آغاز و تا استان گلستان در ایران امتداد دارد و در ایران مورد حفاظت مشترک سازمان محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی می‌باشد، تصریح کرد: این جنگل با قدمت ۴۰ میلیون سال یکی از ارزشمندترین جنگل‌های جهان به شمار می‌آید و از آن به عنوان موزه طبیعی یاد می‌شود.

وی یادآور شد: در ۲۱ تیر ۱۳۸۵ جمهوری آذربایجان درخواستی را مبنی بر ثبت جهانی جنگل کاسپینی-هیرکانی به یونسکو ارائه کرد.

کارشناس جنگل ها و منابع طبیعی با اشاره به اینکه با بررسی کارشناسان این سازمان اعلام شد به دلیل اینکه سهم جمهوری آذربایجان تنها ۲۰ هزار هکتار در مقابل سهم ۲ میلیون هکتاری ایران از این جنگل متعلق به دوره ژوراسیک می‌باشد، تأکید کرد: ثبت جهانی این اثر به تنهایی به نام آذربایجان ممکن نیست.

وی عنوان کرد: پس از آن مقامات فرهنگی ایران پیشنهادی را به آذربایجان ارائه دادند مبنی بر ثبت مشترک این اثر طبیعی. تاکنون این امر به دلیل اختلافات دو طرف میسر نشده است.

حسن نژاد در خصوص گونه های گیاهی و جانوری جنگل هیرکانی توضیح داد: از جمله گونه های گیاهی جنگل های هیرکانی می توان به درخت بلوط، راش،ممرز، لیلکی،شب خس،خرمندی، توسکا، نمدار، سپیدار،اوجا،لرگ،گیلاس وحشی ، کرکو و کیکم، سیب و گلابی وحشی و... اشاره کرد و از نمادهای گونه گیاهی منطقه هیرکانی به درخت آهن یا انجیلی ،سرخدار و از همه مهمتر شمشاد اشاره کرد از جمله گونه های جانوری این منطقه می توان پلنگ، خرس، مرال، شوکا، گراز، روباه معمولی، گربه جنگل، سیاه گوش و ... اشاره نمود.

این کارشناس جنگل با اشاره به اینکه با توجه به اینکه شمشاد از گونه های مهم جنگل هیرکانی است، معرفی شمشاد و مشکل به وجود آمده برای شمشاد هیرکانی بسیار مهم است، گفت: شمشاد در فهرست گونه‌های گیاهی در معرض انقراض اتحادیه جهانی حفظ طبیعت قرار دارد.

حسن نژاد اضافه کرد: شمشاد یکی از درختان همیشه سبز است که چوب سخت آن در صنعت استفاده می‌شود.

وی با بیان اینکه شمشاد معمولاً در مناطق مرطوب کاشته نمی‌شود ولی توسط باران تغذیه می‌شود، گفت: جنگل‌های انبوهی از شمشاد در کنار سواحل شنی ایجاد می‌کنند تا از پراکندگی شن‌ها جلوگیری کنند.

حسن نژاد افزود: از جنگل‌های انبوه شمشاد برای تهیه الوار استفاده می‌شود بنابراین شمشاد از اهمیت خاصی در جهان برخوردار است.

این کارشناس با اشاره به اینکه این گونه مختص ایران بوده و از اهمیت خاصی بین ذخایر جنگلی جهان برخوردار است، عنوان کرد: بیماری بلایت شمشاد از جنگل‌های گیلان و مازندران در سال۱۳۹۱در سطح وسیع‌تری از سایر عرصه‌های شمشاد مشاهده شد و انتشار بیماری به سرعت از غرب به شرق در حال توسعه و گسترش است و تاکنون میزان خشکیدگی به بیش از ۱۵ هزار هکتار از رویشگاه‌های شمشاد رسیده است.

حسن نژاد با اشاره به اینکه در تحقیقی که در دانشگاه علوم و تحقیقات تهران انجام شد، با توجه به پیشرفت سریع بیماری، مسیر حرکت و پراکنش بیماری پایش و عامل بیماری بازیابی شد، عنوان کرد: انتشار این بیماری در تمامی گستره جنگل‌های هیرکانی ایران از منتهی علیه غرب (آستارا) تا شرق (استان گلستان) دارای اهمیت است.

وی در ادامه با بیان اینکه به گزارش سازمان فائو، بحران زنجیره غذایی ناشی از مجموعه‌ای از عوامل اکولوژی زراعی همچون روش‌های زراعت فشرده، تخریب جنگل زدایی و چرای مفرط دام، نوسانات آب و هوایی و تغییرات اقلیمی، خشکسالی، باران‌های شدید، موج‌های حرارت و تغییرات پوشش گیاهی می باشد، گفت: از عوامل دیگر بحران، رفتار‌های انسانی همچون اقدامات فرهنگی، جنگ‌ها و نا‌امنی‌های داخلی و تجارت که باعث همچنین بلایای طبیعی می‌شود.