پروژه خودمختاری؛ دانشگاه آزاد ارث پدر هیچکس نیست!

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از  صاحب نیوز ، دانشگاه آزاد در ایران از آن پدیده های مدرنی است که هنوزهم شیوه های برخورد با آن را بسیاری از آدم بزرگ ها نیافته اند، این را به وضوح می توان دربرخی  اظهار نظرها و واکنش های سال های نسبتا دور دید، سال های پایانی دهه پرتلاطم ۷۰ که نقش سیاسی دانشگاه آزاد در ایران پر رنگ تر از همیشه شد و هنوز هم پر رنگ است.

دعواهای رسانه ای و مصرانه محمود احمدی نژاد و تیم او درخصوص تصدی کرسی ریاست این دانشگاه که مهمترین سنگر اقتصادی و سیاسی هاشمی رفسنجانی بود، گواهی است بر این مدعا؛ پیروزی شیرین و کودکانه ای که دیری نپایید!

دانشگاه آزاد اسلامی محلی که گرچه در ابتدای تاسیس با نگرش ها و نگره های خیرخواهانه ای تاسیس شد ولی در ادامه مسیر و طبق کارکردهای پنهان یک سازمان به طورناخواسته به نوعی هوش مصنوعی دست یافت و به قول معروف خودش کنترل اوضاع را به دست گرفت.

دراثبات این مدعا بد نیست مروری کنیم به نخستین نطفه های تاسیس این مرکز عریض و طویل آموزشی، جایی که با وام ۱ میلیون تومانی امام در سال ۱۳۶۰ تولد آن کلید خورد، زمانی که هاشمی رفسنجانی در یکی از خطبه های نماز جمعه تهران گفت «… ازهمین امسال درهرجا که دستمان رسید و شاید کم‌کم به روستا هم بکشد – البته به شهرهای کوچک به آسانی می‌رسد – مراکزی درست کنیم به نام دانشگاه آزاد اما نه دانشگاه آزاد رژیم گذشته، دانشگاه آزاد واقعی که مواد تحصیلی دانشگاهی را با روش تحصیلی که درحوزه‌های علمیه علوم دینی می‌خوانند، خوانده شود. امروز اگر یک دانشجو در سال به خاطر فضای دانشگاه و اساتید زیاد، کارمندان مؤسسه، وزارت علوم، آزمایشگاه‌ها و سایر چیزها، ده‌ها هزار تومان، صدها هزار تومان خرجش است…».

به این ترتیب نخستین آزمون در اسفند ۱۳۶۱ دانشگاه آزاد اسلامی در ایران با شرکت ۳۲ هزار داوطلب در امام شهر (شاهرود)، اهواز، تبریز، تهران، رشت، زاهدان، کرمان، مشهد و یزد برگزار شد و حدود ۳ هزار نفر در رشته‌های راه و ساختمان، برق، مکانیک، فیزیک، ریاضی، شیمی، صنایع فلزی، نساجی و حسابداری پذیرفته شدند.

به هرحال این اتفاق میمون و مبارک ادامه یافت و در دهه ۶۰ با وجود همه مسائل و مصائب موجود در مملکت، پیشنهادی که دکترعبدالله جعفرعلی جاسبی داده بود سراسر ایران را گرفت و هنوز هم ایران شمولی این مرکز آموزشی به وضوح وجود دارد و کارکردهای پنهان سازمانی را همچنان در پی دارد.

جالب اینکه همان سال ها هم استان اصفهان با تمام نقشی که در تاریخ و جغرافیای ایران دارد ترجیح داد پدیده دانشگاه آزاد اسلامی را میزبانی نکند و این افتخار نصیب نجف آباد و سپس خوراسگان محفوظ بماند جایی که از بدو تاسیس تاکنون در تملک و سیطره دو  نفر است؛ «دکتر سید محمد امیری» رئیس دانشگاه نجف آباد و «دکتر احمدعلی فروغی ابهری» رئیس دانشگاه خوراسگان تا این نظریه را اثبات کنند دانشگاه آزاد اسلامی ایران گویی ارث پدری است نه محل کار.

            

اینکه جلوس چنین چهره هایی بر این مسند چقدرمی تواند منشأ خیر و برکت باشد امری بدیهی است ولی اینکه تا چه سن و سالی و تا چه زمان می تواند منشأ برکت بماند، حرف دیگری است.

گویا برخی مدیران و رؤسای دانشگاه ها فراموش کرده اند جاسبی رئیس سابق دانشگاه آزاد ایران که برخی او را رئیس مادام المعر می گفتند بالاخره رخت ریاست را بعد از۳۰ سال کند؛ حتی همان زمان هم برخی معتقد بودند شخص هاشمی رفسنجانی خیلی هم از این برکناری ناراضی نبوده است چرا که مطمئن بوده کسی حریف جاسبی نیست حتی خود او.

گویا واقعا دانشگاه های آزاد به نوعی هوش مصنوعی رسیده اند و خودشان برای خودشان تصمیم می گیرند، بخصوص در مناطق بومی تر و این یعنی حرکت به سمت خودمختاری و توتالیتریسم علمی.

ماجرا هنگامی جالب ترمی شود که روسای مادام العمردانشگاه های آزاد بعد از مقطعی، خودشان را ازمنسوب کنندگان بالاتر و فراتر می دانند؛ نمود عینی این قضیه را می توان به عدم تمکین دکتر فروغی در حکم انتصاب دکترمساح به ریاست دانشگاه آزاد خوراسگان به عینه دید.

از طرفی در اینکه دانشگاهی مثل دانشگاه خوراسگان یا نجف آباد محلی برای صادرات چهره های برترعلمی و دانشگاهی در سراسر کشور و خاورمیانه بوده تردید نیست ولی مطالعات و دریچه های مدیریت نوین درهمه نهادهای روبه توسعه و پویا ماندن هیچ مدیری را طی ۳ دهه به هیچ عنوان عقلانی و منطقی نمی داند، بخصوص زمانی که این مدیران در دهه هشتم حیات پربارخود باشند.

نکته بعدی در تایید و اثبات اینکه وجود چهره های قبل بعد از مدتی دارای کارکردی معکوس می شود را می توان در میانگین سنی اعضای هیات علمی هر دو دانشگاه دید.

در یک مرور اجمالی به وضوح قابل مشاهده است که هیات علمی های هر دو دانشگاه در رشته های علوم انسانی، پایه و کشاورزی جایی برای جوان ترها ندارند و این بدلیل همان حلقه های رفاقتی است که روسای مسن و سن و سال دار دانشگاه با اساتید قدیمی دارند و ترجیح می دهند در علومی که ذکر شد شایسته سالاری و جوانگرایی را پیش پای دوستی، رفاقت و مرام گذاری قربانی کنند، این درحالی است که ایران اکنون بیش از هر زمان در چنین علومی نیازمند تفکرات جدید و اساتید پرانرژی است نه اینکه از جوان ترها به عنوان اساتید حق التدریسی با ساعات اندک تدریس استفاده شود.

به همه این دلایل می توان گفت زمان آن رسیده است که برخی باورکنند، ریاست دانشگاه هایی چون  خوراسگان  و نجف آباد جایی برای پیرمردها نیست.