منارجنبان، یادآور پیشرفت تکنولوژی ایران در قدیم بوده است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز، پژوهشگر میراث فرهنگی در این باره گفت: برسنگ مزاراین عالم بزرگ که در ایوان رفیع و زیبای مقبره قرار دارد تاریخ۷۱۶ (ه.ق) یعنی زمان حکومت ایلخانان مغول خوانده می شود . اما آن چه که این بنای زیبا را از ارزش و اهمیت دو چندانی برخوردار کرده نحوه ی ساخت و تکان خوردن مناره هایی است که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان ومحققین درادوار بعدی به بنا اضافه شده اند.

مهدی فقیهی  افزود: این دو مناره هر کدام از سطح زمین ۱۷ متر ارتفاع دارند وفاصله آن ها از یکدیگر به ۵/۷ متر می رسد. ارتباط این مناره ها تا پنجره های گل دسته با پله مارپیچی صورت می گیرد، که فقط یک انسان لاغر توان بالا رفتن از آن را دارد. متاسفانه در سال های پیش از انقلاب اسلامی کنجکاوی مهندس – معمار آمریکایی و دست کاری او بر گل دسته راست منار جنبان سبب شد که این گل دسته از جنبش باز ایستد ؛ ولی در هر حال تکان خوردن و ارتعاش مناره دیگر باعث جذب مسافران و جهانگردان بسیاری برای بازدید از این بنا گشته است. بنای تاریخی منارجنبان در ۲۰/۳/ ۱۳۲۱ و با شماره ۳۴۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

وی درباره ویژگی خاص این بنا گفت: ایوان این بنا از نمونه بناهای سبک مغول ایران است؛ اما مناره ها در اواخر دوره صفویه به ایوان افزوده شده و با حرکت دادن یکی از آنها هم مناره دیگر و هم تمام ساختمان به حرکت در می آید.

وی با تاکید بر موقعیت جغرافیایی این مکان گفت: در سر راه اصفهان به نجف آباد قریه ای است که آن را کارلادان می گویند که منارجنبان در این مسیر قرار دارد.

وی افزود: تاریخی که بر فراز سنگ عمو عبدالله نوشته شده و سال ۷۱۶ هجری را نشان می دهد مبین این نکته است که این عارف بزرگ در زمان سلطان (محمد خدابنده) ایلخان مسلمان می زیسته است ایوان منارجنبان یکی از آثار تک ایوانی دوران ایلخانی است اما برخی از محققین عقیده دارند که مناره ها بعداً به ایوان مزبور افزوده شده است.

فقیهی گفت: نکته ای که باعث شهرت منارجنبان شده و هر مسافری را برای بازدید از آن ترغیب می کند این است که حرکت دادن یک مناره نه تنها مناره دیگر را به حرکت در می آورد بلکه تمامی ساختمان مرتعش می شود.

بسیاری از معماران و مهندسان درباره جنبش مناره ها به اظهار نظر فنی و مهندسی پرداخته اند اما برخی نیز می گویند هیچ دلیل منطقی برای تحرک مناره ها ارائه نشده است. جهانگردانی که به نقاط مختلف دنیا سفر کرده اند در مشاهدات خود مناره هائی را معرفی کرده اند که در نقاط دیگر جهان همین خصوصیت را داشته اند.

وی ادامه داد: اما قدر مسلم اینکه منارجنبان اصفهان وجه تمایزی با سایر مناره های متحرک دارد و آن این است که گذشته از حرکت مناره ها سایر قسمت های بنا نیز حرکت می کند. ارتفاع ایوان مقبره عمو عبدالله از سطح زمین بقعه ۱۰ متر و ارتفاع هریک از دو مناره ۵/۷متر است.

در این ایوان مزار عمو عبدالله قرار دارد و راه صعود به بام و مناره ها نیز به وسیله درگاه کوچکی است که با پلکانی مارپیچ به بام مربوط می شود.
اما حمید شاهین پور،سرپرست کمیته پژوهشی انجمن فناوری های بومی ایران که چندی پیش به اختلالات اخیر در نوسانات دو منار اصفهان پی برده بود، تصمیم گرفت علت ارتعاشات بنا را با فرمول های دینامیکی پیدا کند.

پژوهش شاهین پور با تمام فرمول های پیچیده و آزمایشگاهی اش تنها در پی رسیدن به این نتیجه است.«هنگامی که دو نخ مشابه را به طول مساوی و انتهای نخ ها به یک نخ افقی ببندید دو آونگ کاملا مشابه حاصل می شود.اگر یکی از وزنه های به نوسان در آید یکی دیگر از وزنه ها هم شروع به نوسان می کند.

اگر یکی از نخ ها بلندتر شود در صورت نوسان یکی،وزنه دیگر دچار نوسان نمی شود. حال اگر وزن یکی با دیگری متفاوت باشد باز هم نوسان یکی منجر به اختلال در نوسان دیگری می شود. بنابر این می توان ارتعاش یک مناره به مناره های بعدی هم منتقل شود.»

پیش از شاهین پور افرادی دیگری هم درباره منار جنبان کار کرده اند اما تا کنون کسی،کار آزمایشگاهی روی این بنا انجام نداده اند.
در کشورهای عراق و عربستان هم منار جنبان های زیادی وجود دارد. شاهین پور تمام منارجنبان های ساخته شده در دنیا را متعلق به فرهنگ ایرانی اسلامی می داند.