بافت تاریخی میدان ساعت(بحران مدیریتی یا مدیریت بحرانی)

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از آناج، درچند هفته اخیر شاهد کشمکشها درپروژه اجرایی درمرکز کلانشهر تبریز بودیم.این کشمکشها ازسطح خیابانها به رسانه ها نیز کشیده شد بطوریکه برخی از کارشناسان اعلام کردند که میدان ساعت بدون کار کارشناسی تخریب شده است. حال آنکه گروه مقابل نیز ضرورت ایجاد میدان مرکزی شهر را جزء اولویتها دانسته و نبود میدان اصلی شهر را یکی از نواقص شهر اولین ها می دانند.براستی آیا شهر اولین ها از اول دارای میدان نبوده یا در طول سالیان میدان اصلی یا میدان های اصلی از بین رفته است همچنانکه تبریز درگذشته به عنوان یک باغشهر مطرح بوده ولی به دلیل توسعه، اکنون یکی از سه شهر همیشه آلوده کشور است. زمانی که به آیتمهای اصلی  شهر پایدار توجه می کنیم احترام به طبیعت به محیط زیست  پایداری منابع درکنار مسکن و بهداشت پایدار و....شهر پایدار وجامعه پایدار را تعریف می کند ولی در کلانشهرها خصوصا بافت های تایخی مسائلی حائزاهمیت است که باید به آن توجه داشت.

طی ماده 166 برنامه سوم توسعه وماده 115 برنامه چهارم توسعه دولت ملزم به در پیش گرفتن سازوکارهای مدیرتی خاص برای اداره بافتهای تاریخی شهر واعطای وظایف و مسئولیت های بیشتر به نهادهای محلی است.

این قوانین بیان می کند که در حوزه مدیریت شهری خصوصا بافتهای تاریخی وظایف هر یک از ارگانهای ونهادها با محوریت آثارتاریخی چیست؟احترام به میراث گذشتگان زمانی امکان پذیر است که شناخت بهتری از آثار بجا مانده از گذشتگان داشته باشیم و زمانی این احترام بیشتر می شود که نحوه نگهداری ،حفاظت،ساماندهی یا سازماندهی آن را بدرستی دانسته و بصورت امانت از گذشتگان نگه داشته و به آیندگان انتقال دهیم.

در مدیریت بافت شهر معمولا چهار عنصر تاثیر گذار است.1- نیروی انسانی 2- منابع مالی 3- قوانین شهری وبافت های تاریخی 4- علم و اطلاعات.
می توان گفت تمامی راهکارهابصورت راهبردی یا برنامه اجرایی در نهاد چهار آیتم بالا تدوین وتهیه کرد.

باتوجه به اینکه در دیگرکشورها تجارب حفظ،نگهداری،ساماندهی و... بافت تاریخی یا میدانهای تاریخی وجود دارد بنابراین می توان با استفاده از اصول نظری مرمت ومدیریت بافتها و تجارب جهانی در باززنده سازی این آثار اقدامات ارزنده و در خوری در شهر اولین انجام داد.

ولی متاسفانه خلاء تقسیم وظایف وعدم هماهنگی در ساختار واداره بافتهای تاریخی، خلاءطرحها و برنامه ریزی راهبردی حفظ و احیاء بافت، ضعف تشکیل ارتباط سازمانی و اجرایی برخی برنامه ها و شهرسازی بدون توجه به بافت قدیمی شهرباعث بروزاختلاف نظر،اختلاف ایده و ....فراوانی شده است.

بطوریکه می توان گفت حرفها واستدلالهای یک گروه،مخالفت گروهی دیگررا برمی انگیزد،یعنی در پی بدست آوردن راهی هستند تا عدم درستی وصحت عقیده طرف مقابل راثابت کنند و این یعنی انتقادناپذیری.

استفاده ازهمه ظرفیتهای شهری اعم از چهار مورد ذکر شده (1- نیروی انسانی 2- منابع مالی 3- قوانین شهری وبافت های تاریخی 4- علم و اطلاعات.)می توان ساماندهی بافت شهری کلانشهرتبریز را شان شهر اولین هارا درپی داشته باشد.احترام به کارشناسان وتشکیل کمیته ساماندهی بافت شهر با حضور دستگاههای ذیرربط بدون در نظرگرفتن تعصبات می تواند بافت تاریخی شهر تبریزرابه یک فرصت گردشگری ارزنده و میراثی تبدیل کند.چنانچه بافت تاریخی شهرتبریز دارای گره ههاوزخمهای ارزشمند تاریخی،فرهنگی،سیاسی،تجاری،است ومیدان ساعت یکی از باارزشترین آنهاست و یادگار جنگ جهانی دوم می باشد.

ولی اگر بخواهیم بافت تاریخی را با نام عدم استحکام کافی بناهای موجود،ازبین ببریم واقعا ظلم نابخشودنی به فرهنگ گذشتگان یک شهر کرده ایم یعنی منابع مدیریت بستر سازحفظ واحیاءبافتهای تاریخی شهر است نه فراهم آوردن امکاناتی جهت از بین بردن بافت تاریخی و فرهنگ یک جامعه.

زمانی که شهر اسلامی تبریز به عنوان یکی از زیباترین الگوهای شهرسازی و معماری از گذشتگان بیان شده چه ضرورتی دارد که تنها به فکرفرهنگهای وارداتی دیگرکشورهاباشیم(اشتباه نشود علم نه فرهنگ وارداتی)شهری که تمام الگوههای شهری ایلامی از جمله احسان ،تقوی، پاکی،عبودیت ،عبادت،هدایت ،هماهنگی و....از دیر باز دارد.

بنابراین دو دیدگاه متفاوت در تغییر و بهسازی میدان در کلانشهر تبریز وجود دارد.

1. گروهی از کارشناسان اولویت را به جنبه هنری، معماری وشهرسازی داده اند وبیشتر اصالت و فرهنگ را در نظر گر فته اند که میدان اصلی شهر با پیشینه تاریخی نشانگر هویت شهر تاریخی و بافت تاریخی است یعنی با از بین بردن بافت فرهنگی قدیم، فرهنگی جدید ابداع نکنیم.
2. گروه دیگر نیز اولویت را به جنبه های اجتماعی و شهریتی داده و نیز عملکرد فضا را مورد تاکید قرار می دهند (این گروه زمان فعلی را تاریخ آینده دانسته وهرگونه کم کاری را ظلم به آیندگان می دانند.)

ولی واقعا آیا نمی توان با احترام به منشورها و قطعنامه های جهانی و استفاده از تجربیات جهانی، مدیریت بافت تاریخی به تعامل سازنده بین دستگاههای ذیربط در کلانشهر تبریز دست یافت که مرمت شهر و بافت تاریخی با احترام به میراث گذشتگان متکی بر درآمد زایی و سرمایه گذاری به عنوان عامل تشویق کننده با حفظ اصالت بهره برد؟