چرایی عضویت در شبکه‌های اجتماعی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از دانا رضوی، بسیاری از پژوهش‌هایی که به بررسی انگیزه‌های افراد برای عضویت در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی پرداخته‌اند، نشان می‌دهند که این شبکه‌ها عمده‌ی نیازهای کاربران را که قبلاً به طور پراکنده با پست الکترونیک، وب‌سایت‌های خبری، وبلاگ‌ها، اتاق‌های گفت‌وگو و... برآورده می‌شد تأمین می‌کنند.

افرادی برای سرگرمی، نیازهای اطلاعاتی، معاشرتی، کنجکاوی، رهایی، تعامل اجتماعی و گذراندن وقت در این فضا حضور می‌یابند. در واقع نیازهای بین فردی، تماس اجتماعی، هویت شخصی و نیازهای راهنمایی یا اطلاعاتی خود را مرتفع می‌کنند.

تحقیق درباره‌ی کاربرد و کاربران شبکه‌های اجتماعی در فضای وب همچنان محدود است، اما محققان دلایل متعددی برای چرایی عضویت در شبکه‌ها مطرح می‌کنند. به نظر می‌رسد عضویت در شبکه‌ها، حس ارتباط را به ویژه در افرادی که خود را روشن فکران اینترنتی می‌دانند و به دنبال تحلیل‌های عمیق‌تر از محتوای رسانه‌های سنتی هستند، تقویت می‌کند. علاوه بر این، محتوای استاتوس و دیوار نوشته‌ها اغلب نشان دهنده دیدگاه صاحب صفحه و حلقه‌ی دوستان وی است که می‌خواهند در یک مسئله از موضع خاصی حمایت کنند و حس تعلق به گروهی از افراد هم عقیده را افزایش دهند. تحقیقات دیگر، راحت طلبی را محرکی برای استفاده از شبکه‌ها می‌دانند؛ چدا که با عضویت در صفحات خبری همه اخبار و رویدادها برایشان ارسال می‌شود.

جست‌وجوی اطلاعات نیز معمولاً یکی از دلایل استفاده از شبکه‌ها است. این جست‌وجوی اطلاعاتی، دنبال کردن رویدادی طولانی‌تر از آنچه که در رسانه‌های سنتی ارائه می‌شود و در نهایت عادت کردن از مواردی است که باعث جذب کاربران به شبکه‌ها می‌شوند. "لنهارت" و "مدن" دو پژوهشگر آمریکایی در تحقیقی درباره علل گرایش کاربران به شبکه‌های اجتماعی مجازی در ایالات متحده، دریافتند که 91درصد کاربران از این سایت‌ها برای حفظ روابط با دوستان خود استفاده ایجاد و پیگیری طرح‌های اجتماعی از این سایت‌ها بهره می‌گیرند.

در جوامعی که قدرت وسیاست به نظر دور از دسترس بوده، تأثیرگذاری برآن سخت و دشوار است و امکان و توان «مشارکت حقیقی» و مملوس وجود ندارد، «مشرکت مجازی» رخ می‌دهد( نظریه وابستگی ).

مشارکت حقیقی معمولاً زمانی می‌تواند مفید واقع شود که شبکه‎‌های اجتماعی واقعی نظیر احزاب یا گروه‌های سنتی، از قدرت و انسجام کافی برخوردار بوده و امکان و توان اعمال آن قدرت را داشته باشند. در فضای مجازی کشور ما سه گروه بیشتر مشمول این موضوع می‌شوند: دسته اول اپوزیسیون خارج نشین هستندکه عملاً از عرصه سیاسی کشور حذف شده و توان مشارکت حقیقی را ندارند. دسته‌ی دوم تهدیدگران داخلی که به واسطه‌ی فتنه‌گری‌هایشان، توسط مردم و نظام اسلامی کنار زده شده و امکان بازیگری را از دست داده و به مشارکت و فعالیت مجازی روی آورده‌اند. دسته‌ی سوم، مردم عادی هستند که از شیوه‌ی دیگری برای بیان ایده‌ها و تأثیرگذاری سیاسی برخوردار نیستند. این دسته هر کدام به نوعی، از روی اجبار یا علاقه به فعالیت و مشارکت سیاسی مجازی پرداخته و در شبکه‌های اجتماعی حاضر می‌شوند.

گمنامی، اولین و مهم‌ترین دلیل جذابیت شبکه‌های اجتماعی مجازی برای کاربران است. کاربر می‌تواند در این فضا آنچه را که در محیط اجتماعی امکان مشاهده، پرسش و یا ایجاد آن را ندارد و در صورت انجام آن در فضای غیر مجازی، دچار انزوا و طرد از اجتماع و یا از دست دادن برخی امتیازات می‎‌شود، آزادانه و بدون هیچ‌گونه تهدیدی انجام دهد.

دیگر دلیل جذابیت این شبکه‌ها را در خود تولیدکنندگانی می‌توان خلاصه کرد (نظریه‌نوآوری). کاربر خود تولیدکننده‌ی پیام است و می‌تواند بازخورد پیامش را نیز شخصاً دریافت کند. از این گذشته در این فضا، دیگر در برقراری ارتباط و اعمال نظر، سلسله مراتب اجتماعی، علمی، سیاسی و... مد نظر قرار نمی‌گیرد و همه آزاد هستند تا با هر فردی که مد نظرشان است ارتباط برقرار کنند و نیز هر آنچه که مایل هستند را بدون در نظر گرفتن هیچ‌گونه ملاحظه‌ای بگویند.

همچنین کاربران می‌توانند در یک لحظه با بی‌نهایت کاربر ارتباط برقرار کنند و حتی صدا و تصویر یکدیگر را دریافت نمایند.

یکی از اهداف و انگیزه‌های کاربران ایرانی برای پیوستن به شبکه‌های اجتماعی مجازی، پیگیری روابط دوستی، وابستگی‌های خانوادگی و فامیلی است که در این بخش، انگیزه‌ی انسجام بخشی اجتماعی نام‌گذاری می‌شود. از آنجا که روابط گروهی در سنین نوجوانی و جوانی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و همسالان اوقاتی از شبانه روز را در فضاهای آموزشی، ورزشی، کاری وتفریحی با هم می‌گذرانند، در ایجاد الگوهای رفتاری یکدیگر نقش مهمی ایفا می‌کنند.

چنانچه اظهارات کاربران هم حاکی از آن است که حضور جوانان در شبکه‌های اجتماعی مجازی، به دنبال فشار گروه دوستان و به انگیزه‌ی همراهی و همنوایی با آن‌ها انجام شده است. بنابراین یکی از مهم‌ترین دلایل عضویت در شبکه‌های اجتماعی مجازی، حس تعلق به یک گروه، بودن در میان آن‌ها و عضو آن‌ها تلقی شدن است. در سایه تعاملات شبکه‌ای به‌رغم فاصله فیزیکی، نزدیکی عاطفی اعضا نیز احساس می‌شود.

انتهای پیام/