زندگی دانشجویی به سبک شاگرد اول بِرکلی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ایران روشن؛ معبر شهادت، گذرگاهی به وسعت دامنه‌ی تاریخ است. معبری که در گوشه و کنار زمان، عده‌ای عاشقانه از آن عبور می‌کنند و مسیر جدیدی را به روی مردمان همان زمان می‌گشایند. آن‌ها که از غافله‌ی کربلا جا مانده‌اند، می‌کوشند تا با این معبر به بهشت خود برسند.

در سال 1311 در خیابان پانزده خرداد تهران نوزادی متولد شد. پدرش نام او را به عشق پیامبر رحمت، مصطفی گذاشت، مصطفی چمران. خیلی نگذشت که مصطفی برای گذراندن دوره‌ی ابتدایی در مدرسه‌ی انتصاریه، تا محله‌ی پامنار می‌رفت. دوازده سالش که شد به دارالفنون رفت.

نخبه‌ی شهید
مصطفی در ریاضیات و بخصوص درس هندسه، آن‌قدر توانا بود که حریفی نداشت. خیلی کم درس می‌خواند و همیشه سر کلاس درس را یاد می‌گرفت. بعد از اتمام دبیرستان رتبه 15 کشوری را در کنکور کسب می‌کند و در رشته الکترونیک در دانشکده فنی شروع به تحصیل می‌کند. دوره مهندسی برق (الکترومکانیک) دانشکده فنی تهران را با نمره ممتاز و شاگرداولی به پایان رساند و با استفاده از بورس تحصیلی ویژه شاگردان ممتاز برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد.

تحصیل در خارج از کشور

 ابتدا در دانشگاه تگزاس آمریکا مشغول تحصیل شده و درجه فوق‌لیسانس برق را دریافت نمود. سپس در سال 1342 از دانشگاه برکلی در کالیفرنیا دکترای خود را در رشته مهندسی برق در پلاسما و گداخت هسته‌ای دریافت کرد، که در آن زمان جدیدترین دانش روز غرب بوده است. آن روزها در آمریکا، پلاسما موضوع درجه‌یک بود. فیزیک پلاسما، یعنی بمب هیدروژنی، چیزی هم که ایشان درست کرد یک لامپ پیشرفته در ابزار جنگی بود. در درس‌های آن روز رایانه آنالوگ، جزو مهم‌ترین و سخت‌ترین درس‌ها بود. مصطفی از آن نمره 20 گرفت. در حال حاضر همه جزواتی را که او نوشته است درس می‌دهند. خلاصه یادداشت‌های ایشان از درس فیزیک پلاسما، که آن را در سال 1961 گذرانده، محتوای بسیار غنی دارد. وقتی در دانشگاه برکلی در حال گذراندن دوره دکتری است، به یکی از همکاران که چند سال از دکتر چمران زودتر فارغ‌التحصیل شده کمک می‌کند، به‌طوری‌که در پایان‌نامه دکتر ویلیام هارتمن می‌بینیم، از دکتر چمران به نیکی یاد می‌شود. موضوع پایان‌نامه چند صدصفحه‌ای دکتر چمران در مقطع دکترا، باریکه الکترون در مگنترون با کاتد سرد است.

راه و رسم دانشجویی به سبک شهید چمران

شهید چمران دریکی از دست‌نوشته‌هایش که به نظر می‌رسد در زمان تحصیل در دانشگاه برکلی آمریکا نوشته‌شده است، می‌گوید:" ای خدا، من باید ازنظر علم از همه برتر باشم، تا مبادا که دشمنان مرا از این راه طعنه زنند. باید به آن سنگدلانی که علم را بهانه کرده و به دیگران فخر می‌فروشند، ثابت کنم که خاک‌پای من هم نخواهند شد. باید همه آن تیره‌دلان مغرور و متکبر را به‌زانو درآورم، آنگاه خود خاضع‌ترین و افتاده‌ترین مرد روی زمین باشم. ای خدای بزرگ آن‌ها که از تو می‌خواهم، چیزهایی است که فقط می‌خواهم درراه تو به کار اندازم و تو خوب میدانی که استعداد آن‌ را داشته‌ام. از تو می‌خواهم مرا توفیق دهی که کارهایم ثمربخش شود و در مقابل خسان سرافکنده نشوم."

به نظر می‌رسد این دست‌نوشته‌ی شهید چمران، راه و رسم زندگی دانشجویی را به‌خوبی تصویر می‌کند. شاید نوشتن این چند خط و نصب آن بر روی دیوار خوابگاه، کمی مرا به هدفم نزدیک‌تر کند.

چمران، مرد پروژه‌های بزرگ

دکتر چمران در اولین قدم بعد از فراغت از دوره‌ی دکتری، در یک شرکت بزرگ آمریکایی به نام «بل» مسئول پروژه‌های غول‌پیکری روی قمرهای مصنوعی شد. چمران که در ایران شاگردی اساتیدی چون آیت‌الله طالقانی را تجربه کرده بود، آنجا هم دست از فعالیت‌های سیاسی‌اش برنداشت. بعضی فعالیت‌های او برخلاف منافع و مواضع رژیم شاه بود و همین باعث شد تا بورس شاگرداولی‌اش در آمریکا قطع شود؛ اما مصطفی چمران دست‌بردار نبود. در سال‌هایی که آمریکا بود اقدام‌هایی مثل تدارک اعتراض‌ها و بسیج دانشجویان در جلو سازمان ملل نیویورک، در مقابل کاخ سفید در واشنگتن و نیز سفارت ایران در شهر واشنگتن و سایر کنسولگری‌ها در شهرهای شیکاگو، نیویورک و سانفرانسیسکو در جهت اعتراض به وضعیت سیاسی، اجتماعی ایران انجام داد. اقدام‌هایی که هر‌ یک ازنظر سختی و بزرگی شاید کم‌تر از پروژه‌های شرکت بل نبود!

پیام حضرت روح‌الله (ره)

معمار کبیر انقلاب اسلامی ایران، به مناسبت شهادت دکتر مصطفی چمران (نماینده‌ی‌ امام (ره) در شورای عالی دفاع) پیامی خطاب به ملت ایران، لبنان و خانواده‌ی این شهید بزرگوار صادر کردند. در قسمتی از این پیام آمده است:"... او در حیات با نور معرفت و پیوستگی به خدا قدم نهاد و درراه آن به جهاد برخاست و جان خود را نثار کرد. او با سرافرازی زیست و با سرافرازی شهید شد و به‌حق رسید.
هنر آن است که بی‌هیاهوهای سیاسی و خودنمایی‌های شیطانی برای خدا به جهاد برخیزد و خود را فدای هدف کند، نه هوی و این هنر مردان خداست.
او در پیشگاه خدای بزرگ با آبرو رفت. روانش شاد و یادش به خیر... "
روح‌الله الموسوی الخمینی 1 تیر 1360

دکتر مصطفی چمران از منظر رهبر معظم انقلاب

رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره‌ی حضور این نخبه علمی در میدان‌های حق علیه باطل فرمودند:"در جنگ سرداران بزرگی داشتیم، شخصیت‌های برجسته؛ حالا بعضی‌ها نخبه‌ی علمی بودند، آمدند در جنگ شدند سرباز و فعّال و تفنگ به دست؛ مثل مرحوم شهید چمران. چمران یک نخبه‌ی علمی بود، نخبه‌ی هنری هم بود؛ خودش به من می‌گفت: من در عکّاسی هنرمندم. آمده بود جنگ، لباس نظامی پوشیده بود، شد نظامی؛ [امّا] قبل از اینکه وارد این میدان بشود، نخبه بود."

شخصیت هنری شهید چمران

دکتر چمران خطاط، نقاش و عکاسی بسیار ماهر و زبردستی بود. نقاشی بسیار زیبایی از حضرت علی علیه‌السلام در کودکی می‌کشد. در کنار نوشته‌های عارفانه‌اش، نقاشی‌هایی نیز از وی برجای‌مانده که رنگ و بوی عرفانی دارد.

دکتر مصطفی چمران یکی از آن نمونه‌هایی است که همیشه در ذهنم او را نگه می‌دارم. او در آمریکا درس می‌خواند، ولی جبهه‌ی حق علیه باطل را به آن ترجیح می‌دهد. حالا من همین نزدیکی هستم، آیا حقیقت زمان خودم را یاری خواهم کرد؟