«چاروق» نخستین پاپوش مردان نمکی زنجان/ صنعت چاروق دوزی زنجان در انزوا

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مهرزنجان، چاروق از صنایع دستی زنجان بوده و عبارت از پاپوش و پای افزار است که از قدیم مورد استفاده مردم بوده و به اشکال مختلف تهیه می شود و قسمت اعظم آن در قدیم از چرم بوده و امروزه بیشتر به عنوان سوغاتی و هدیه ای تزئینی مورد استفاده قرار می گیرد.

قدمت آن به دوره ساسانی و اوج تزیینات آن به دوره صفوی می رسد. بزرگترین چاروق جهان توسط مرد علی حیدری هنرمند چاروق دوززنجانی دوخته شده و هم اکنون در رختشویخانه زنجان نگهداری می شود.

چاروق دوزی یکی دیگر از هنرهای دستی است که دستهای ظریف هنرمندان زنجانی در تولیدات آن مهارت ویژه‌ای دارند . این چاروقها مشخصاً زنانه بوده و استفاده از آن جنبه تشریفاتی و تفننی دارد.

مردعلی حیدری یکی از قدیمی ترین چاروق دوزان زنجان، بزرگ ترین چاروق دنیا را در سال ۸۵ دوخت.او هم اکنون آموزش رایگان چاروق دوزی در محل موزه رختشویخانه زنجان برای علاقمندان ارائه می دهد.

چاروق‎ دوزی یکی از صنایع دستی بومی استان زنجان است که دست‎های ظریف هنرمندان زنجانی در تولید آن مهارت ویژه‎ای دارند.

چاروقی که هم اکنون در زنجان عرضه می شود، به صورت یک صنعت دستی ظریف و تزئینی کاربرد داشته و با چاروق های قدیمی متفاوت است.

زنجانی ها در اصطلاح محلی به لهجه ترکی چاروق را ( چارخ) تلفظ می کنند.

چاروقی که در ادبیات ما از آن نام برده اند (چارقت دوزم کنم شانه سرت «مولوی») یا در قدیم مورد استفاده بود، بکلی مغایر و کاربرد آن نیز متفاوت است. چارق در گذشته نوعی کفش و پاپاوش بوده که از چرم ساخته می شده و در روستاها بیشتر چوپانان از آن استفاده می کرده اند و اغلب بدون پاشنه بود، با تسمه هائی که به ساق پا می پیچیده اند.

الف) ابزار کار:

ابزار کار و وسایل مورد استفاده برای تهیه چاروق بشرح زیر است:

۱) گزن ( اصطلاح محلی گعزن) قطعه فلزیست مثل تیغه کارد بطول ۱۷ تا ۲۰ سانتیمتر و به ضخامت ۱/۵ میلیمتر و پهنای ۳ سانتیمتر که یک سر آن با پیچیدن پارچه بصورت درآمده و سر دیگر آن با زاویه ای در حدود ۶۰ درجه بصورت تیغه تیزی درآمده که برای بریدن چرم بکار میرود.

۲) چرمکی وسیله ای فلزی و برای کوبیدن چرم است و حدود ۱۶ سانتیمتر طول داشته ، قطرش در زول آن متفاوت است.

۳) چکش برای میخکوبی و جا کردن قالب در چاروق با شکل مخصوصی نظیر چکش کفاشان(شکل ۳).

۴) قلاب - میله ای است فلزی دارای دسته چوبی است و نوک میله بصور قلاب درآمده که برای یافتن رویه چاروق بکار میرود.

۵) درفش - میله ای فلزی است دارای دسته چوبی که نوک میله به پهنای ۲ میلیمتر بصورت تیغه درآمده و برای سوراخ کردن چرم بمنظور دوختن و تعیین مسیر سوزن و نخ دوخت بکار میرود.

۶) گازانبر (میخ کش) نظیر گازانبر نجاری با اندازه کوچکتر از آن.

۷) گاز چرم کش که دارای ساختمان ویژه ای است که گوشه ها و لبه های چرم را با آن محکم کشیده و روی قالب چوبی سوار و با میخ محکم می کنند.

۸) شانه چوبی برای شانه کردن گل های روی چاروق.

۹) قیچی معمولی برای بریدن آستری و نخ و مقوا و غیره.

۱۰) سنگ چاقو تیز کنی باصطلاح محلی بلر برای تیز کردن گزن یا نوک درفش.

۱۱) قالب چوبی به اندازه های مختلف.

انتهای پیام/گ