«علم گردانی» سنت دیرینه تفرشیها در روز اول محرم

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از ندای تفرش، عزاداری شهادت حضرت اباعبدالله یکی از شعائر دینی ما شیعیان بوده و منحصر به یک مراسم آیینی صرف نیست بلکه دارای یک بار معنایی، فکری و فرهنگی گسترده‌ ای است.

اهمیت عزاداری

اهمیت فوق‌العاده‌ای که این مراسم مذهبی و عزاداری برای سرور و سالار شهیدان در جامعه ما دارد بر کسی پوشیده نیست و تنها در یک جمله می‌ توان از آن به عنوان مراسمی راهبر در اندیشه و عمل شیعیان نام برد که دایره نفوذ آن منحصر به شیعیان نیز نبوده و چه بسا برای بسیاری از اندیشمندان جهان درس‌آموز و الگو است. برای نمونه می‌توان به نظرات گاندی رهبر آزادی خواه و مبارز با استعمار هند یاد کرد.

در ایام محرم، آداب و رسوم خاص نظیر عزاداریهای دسته ای، هیئتی و به خصوص برنامه های عزاداری که به صورت تجمعات باشد می تواند پیامهای مهم و آثار ارزشمندی داشته باشد.

آیینهای عزاداری تفرش در روز اول محرم

ایام محرم تفرش به خصوص در ۱۰ روز اول با آیینها و رسوم خاصی همراه است.

آیین «علم‌گردانی» از جمله آیین‌های عزاداری در ماه محرم است که هر ساله در اولین روز از ماه محرم در شهرستان تفرش برگزار می‌ شود.

(تصویر آرشیوی است)

در این روز، عزاداران امام حسین(ع) در تفرش با جمع شدن و اقامه عزاداری در جلوی منزل کسی که صاحب علم است، علم او را همراه با چاوشی خوانی و نوحه سرایی به سوی حسینیه ها می برند.

برخی نیز نذر دارند، هنگامی که علم و دسته عزاداران از مقابل خانه آنها عبور کرد، گوسفند ذبح کنند و نذری پخش کنند.

در آخرین شب ماه ذی الحجه، خانواده هایی که علم دارند مراسم عزاداری و قرائت ادعیه را در منزلشان برگزار می کنند.

همراه با این علم گردانی افراد زیادی حرکت می کنند که معمولاً فردی علم را نگه داشته، فردی مداحی و مصیبت می خواند و بقیه افراد گروه نیز با همراهی و سینه زنی، یاد و نام شهدای کربلا را زنده می کنند.

در سایر روزهای ماه محرم و به خصوص عاشورا تعدای از علم ها در خیابانها همراه با دستجات عزاداری به حرکت در می آید.

علم چیست؟

" علم" معمولا  از چوبی بلند و محکم به طول دو تا سه متر ساخته شده که پارچه ای سیاه به دور آن پیچیده و بر فراز و نوک این چوب قبه ای گنبدی شکل و یا سرپنجه ای از جنس برنج نصب می شود.

نقش پنج انگشت در بالای علم وجود دارد و بیانگر و نشانه دست حضرت ابوالفضل العباس (ع) است و از بالا تا پایین علم نیز با پارچه های رنگارنگ تزیین می شود.

علَم درعزاداری حسینی از ابزارهایی است که در هیئت‌ها و دسته‌های مذهبی به کار گرفته و از نشانه‌های گروه‌های عزادار محسوب می شود.

علَم در حقیقت به عنوان سمبلی برای تداعی کردن واقعه کربلا طراحی شده است نشانه‌هایی مانند دست بریده یا شاخه‌های نخل، ابزارآلات جنگ مانند سپر و شمشیر و یا تزیین یک چوب بلند با پارچه‌های سبز و قرمز و نصب ابزار آلات جنگی و ... از علَم های اصیل محسوب می شود.

این سنت در عصر قاجار در اثر ارتباط با کشورهای اروپایی و تأثیر پذیری از آداب و سنت‌های مسیحیان دستخوش برخی انحرافات قرار گرفته است.

اضافه کردن مجسمه‌های بی معنا، تزیین با طلا و نقره، پر تیغه شدن علم و ... از مهمترین تحریفات این سنت است که گاهی عزاداران و عزاداری را از محتوا و اصل اقامه شعائر دینی باز می دارد.

سخن آخر:

در نهایت آنکه حمل علامات و نخل تنها نمادهای عزاداری محسوب می شوند و جز شعائر حسینی نیستند. به عبارت بهتر آنچه که در عرف به عنوان نماد است، شعائر حسینی محسوب نمی شود.

فرهنگ حسینی سرفصل همه آموزه های دینی، دستورات و اهداف امام حسین(ع) است. فرهنگ حسینی باید از نکات مورد توجه همه کسانی که در محافل، مجالس و عزاداری امام حسین(ع) حضور پیدا می کنند، باشد.

انتهای پیام/