چیله گجه‌سی در ارومیه/ حلوای گردو برندی که نام آذربایجان‌غربی را یدک می‌کشد

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از آناج، چیله گجه سی نام آذری شب یلدا است که فرصت مناسبی برای تمامی اعضای خانواده فراهم می‌کند، گردهم جمع شوند و تا ساعاتی از شب را کنار هم به خوشی بگذرانند. آیین‌های سنتی شب یلدا در آذربایجان غربی همانند سایر استانهای کشور ریشه در باورهای قومی و منطقه‌ای مردم استان دارد.

خوردن هندوانه، انار، حلوای گردو و هویج از خوراکی‌های این شب است؛ هندوانه نماد سبزی و شادابی است، انار نماد تکثر یا همان بیشتر شدن اعضای خاندان بشمار می‌ورد و حلوا نماد شیرین کامی و شیرینی تمام لحظات در زندگی می‌باشد.

در گذشته خانواده ها با درست کردن کرسی بزرگی که کانون خانواده را گرم می‌کرد، دور هم جمع می‌شدند، آجیل و تنقلاب می خوردند و بزرگترها فال حافظ می گرفتند شعرهای شهریار را زمزمه می کردند و گاه دسته جمعی با خواندن ماهنی‌های آذری دم می گرفتند.

از جمله داستانهای مخصوص این خطه کوراوغلی و اشعارهای عاشیقی می‌باشد که توسط ریش سفیدان هر خاندان در این شب خوانده می‌شود که این روش از سالیان دور از پدرانشان به آنها به یادگار مانده و حالا نیز سینه به سینه به نسلهای آینده منتقل می‌شود.

همچنین در این شب خانواده داماد به نوعروسان خود هدایایی را به همراه با میوه‌ها و خشکبار، تنقلات و یک تیکه طلا دستبند یا گردنبند به خانه نوعروسشان بعنوان تحفه می‌فرستند که به نام "چله لیخ" در این منطقه معروف است و خانواده عروس هم با ترتیب دادن یک مهمانی از خانواده داماد پذیرایی می‌کند؛ "ائویز آباد اولسون" (خانه تان آباد باد)، "پایینیز چوخ اولسون" ( نعمت‌تان به وفور)، "تانری خوشلوق وئرسین" (خداوند همیشه دلخوشتان کند) و نظایر این دعاهای خانواده‌هایی است که سوغات شب یلدا (چله‌ لیخ) را دریافت کرده است.

امروزه در آذربایجان شب یلدا  را جوان‌ترها در منزل پدر و مادر و بزرگ خاندان جمع می‌شوند و با خوردن هندوانه، انواع حلوا، نقل، آجیل، پشمک و سایر تنقلات از جمله کشمش، سنجد و انگور و سایر خوردنی‌های سنتی، این شب را جشن می‌گیرند.

از غذاهای مخصوص این شب  که در تمامی خانواده‌ها اقدام به پخت این غذای سنتی و خوشمزه می کنند کوفته بوده که به دست مادر بزرگ ها گوشت آن به‌وسیلع سنگ و گوشت کوب چوبی کوبیده می‌شود تا لذیذ تر از همیشه باشد. از قدیم الایام پخت آن در بین خانواده‌ها رواج داشته و در این شب همه افراد خانواده کوچک و بزرگ چشم به انتظار کوفته شب چلله می‌نشینند.

از دیگر خوراکی‌های شب یلدا میتوان به حلوای گردو در مناطق آذربایجان غربی نام برد که از جایگاه ویژه‌ایی برخوردار است بخصوص ارومیه که یکی از شهرهای تولید کننده این محصول در کشور است که شهرت خاصی را برای خود کسب کرده است در کنار این خوراکی‌ها، پشمک، مغز گرد و و بادام ،کشمش و سبزه، میلاخ (انگوری که به صورت آونگ از تابستان نگهداری شده است)، دوشاب (شیره انگور) نیز در بین خوردنی‌ها در آذربایجان غربی جایگاه ویژه‌ای دارد.

فصل زمستان در آذربایجان غربی به سه دوره تقسیم می‌شود که 40 روز اول آن چله‌ی بزرگ، 20 روز بعد از آن چله کوچک و 30 روز آخر هم به  بایرام آیی ( ماه عید نوروز ) نام گداری شده و معروف است.