صرفا به “مبارزه از زیر لحاف” بسنده نکنیم

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از پیک دانشجو یادداشت دانشجویی؛*امروزه با گسترش شبکه های اجتماعی و تاثیر متقابل فضای مجازی و دنیای واقعی، در واکنش به برخی از وقایع، کمپین ها یا معادل فارسی آن، پویش هایی شکل می گیرند. برای بررسی میزان تاثیرگذاری این پویش ها ابتدا مفهوم اصطلاح “مبارز زیر لحاف” را در منابع مرور می کنیم.

اسلکتیویسم (Slacktivism) که به “مبارزه از زیر لحاف” معروف است در واقع وصفی تحقیرآمیز از فعالیت های مجازی ای است که در کاربر احساس رضایتی کاذب از انجام عملی مثبت ایجاد می کند، در حالی که تاثیر واقعی آن کار هیچ یا بسیار ناچیز است. “چریک زیر پتو” نیز اصطلاحی دیگر است که در همین رابطه در ادبیات و گفتار فارسی زبانان وجود دارد.
کارشناسان رسانه در توصیف فعالیت های اسلکتیویستی به کاربرانی اشاره دارند که با حداقل تلاش که معمولا محدود به یک کلیک و فشردن دکمه ارسال است، احساس می کنند در راستای یک هدف اجتماعی یا سیاسی کنش داشته و نقشی ایفا کرده اند.

فرد کلارک و دوایت ازارد اولین کسانی بودند که در سال ۱۹۹۵ دو واژه Slacker به معنی فرد تنبل و سست و بیحال و Activism به معنی فعالیت را با هم تلفیق کرده و اسلکتیویسم را در وصف جوانانی به کار بردند که می خواستند با اقدامات کوچکی مثل کاشت یک درخت به تخریب محیط زیست اعتراض کنند. البته کلارک و اوزارد این واژه را به معنای مثبتی به کار برده بودند.

پس از نگاهی اجمالی به تعاریف نظری، به بررسی تاثیرگذاری کمپین ها در بعد عملیاتی آن می پردازیم.
پویش های فضای مجازی می توانند تاثیرگذاری حداقلی یا در شرایطی حداکثری داشته باشند. اولین و بدیهی ترین تاثیر مثبت پویش ها این است که موجب اطلاع رسانی عمومی شده و به فراخور موضوع می توانند افرادی را جذب نموده و برایشان دغدغه فکری ایجاد کنند. در واقع جامعه ای با هدف مشترک را کنار هم قرار می دهند.
اسلکتیویسم (سست کنشی) یا به اصطلاح “مبارزه از زیر لحاف” وقتی شکل می گیرد که پویش در همین مرحله باقی بماند و در عمل حرکت خاصی مشاهده نشود. هرچند نمی توان اثرگذاری پویش تا همین مرحله را صفر در نظر گرفت، ولی با این شرایط اثری حداقلی داشته و رکودی که به دلیل از رضایت از خود در افراد شکل گرفته موجب می شود حس کنند تا همین مرحله کار بزرگی انجام داده اند و دیگر مسئولیتی روی دوش آنان نیست. در این حالت عملا پویش از رسیدن به اهداف اصلی و حداکثری خود بازمی ماند.

اما اسلکتیویسم (سست کنشی) می تواند در مواردی به اکتیویسم و فعالیت منجر شود. در این حالت فرد در راستای تحقق اهداف پویش به انجام حرکتی عملی اقدام می کند. در واقع پویش ها زمانی به تاثیرگذاری حداکثری می رسند که تلفیقی از فعالیت مجازی و اقدام و عمل در دنیای واقعی شکل بگیرد. برنامه ریزی و مدیریت صحیح گردانندگان پویش در این زمینه بسیار مهم و تاثیرگذار است.

نمونه بارز کمپینی که منجر به حرکتی عملی شد در انتخابات مجلس شورای اسلامی سال ۹۴ اتفاق افتاد. موجی مجازی و منسجم در پایتخت که در کنار فعالیت عملی موجب شد تمام کرسی های مجلس در شهر تهران به یک جناح برسد.
مثال مشهور مبارزان زیر لحاف هم کسانی بودند که در زمان ۸ سال دفاع مقدس صرفا مقابل تلویزیون شعار جنگ جنگ تا پیروزی سر می دادند ولی در عمل حرکت موثری در راستای تحقق این هدف نداشتند!

این روزها در استان گیلان در واکنش به اتفاقات روز دانشجو در جهاد دانشگاهی رشت حرکتی منسجم در فضای مجازی با عنوان “پویش جوانان انقلابی” شکل گرفته. هدف این پویش روشن شدن ابعاد ماجرا به همراه موضع گیری صریح و روشن مسئولان مربوطه و همچنین عذرخواهی مقصرین این اتفاق از مردم انقلابی و دانشجویان ولایت مدار استان می باشد.
شکل گیری پویشی انقلابی با این گستردگی اتفاق مثبت و نوینی محسوب می شود. خوشبختانه این حرکت مجازی با اقدام و تحرک در دنیای واقعی تلفیق شده و حمایت چهره های انقلابی و فرهنگی شناخته شده استان را به همراه داشته است.
برگزاری همایش استانی مرگ بر آمریکا، فراخوان برای حضور گسترده در مراسم های مرتبط با ۹ دی و مطالبه گری مستمر از مسئولین مربوطه موجب شده این حرکت پویایی خود را حفظ نموده و امید است به اهداف خود نایل شود.
اما اگر بنا بر هر دلیلی این پویش دچار رکود شده و مراسم ها و فراخوان های مربوطه با حضور حداکثری جوانان انقلابی همراه نباشد و صرفا به فعالیتی مجازی بدون اقدام و حرکتی موثر تبدیل شود، به همان “مبارزه از زیر لحاف” بی شباهت نخواهد بود. از تمام جوانان انقلابی استان انتظار می رود در راستای دستیابی به اهداف حداکثری این پویش علاوه بر فضای مجازی در برنامه ها و  مراسم های مرتبط نیز حضوری فعال و پرانرژی داشته باشند تا صدای حق طلبی این مجموعه بیش از پیش به گوش مسئولین برسد.

ادامه این حرکت منسجم و رسیدن به اهداف پویش می تواند به عنوان مدلی موفق برای فعالیت های تشکیلاتی جوانان انقلابی استان در آینده، از جمله در انتخابات پیش رو مورد استفاده قرار گیرد.

امید است همواره و در همه صحنه ها نیروهای انقلابی با حضور موثر خود فضا را برای افرادی که با آرمان های انقلاب زاویه دارند محدود کرده تا اجازه فعالیت های مخرب به آنان داده نشود.

مهدی خوش خواهش فعال دانشجویی استان گیلان