نگین آب‌های جهان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از دزفول امروز: خوزستان است و رودخانه های پرآبش که نام آنها را حتما شنیده اید. معروف ترین آنها کرخه و کارون هستند. رودخانه هایی طولانی و پرآب که نقش مهمی را در توسعه و رونق این استان ایفا می کنند. اگر خوزستانی باشی بی شک نام دز را هم شنیده ای، رودی زیبا که به داشتن آبی زلال و تمیز شهرت دارد و جالب است بدانید از زلال ترین رودخانه های جهان به شمار می رود و به خاطر ویژگی های منحصر به فردی که داراست همیشه سوژه ی شکار عکاسانی است که می خواهند جلوه ای از زیبایی های محض را به تصویر بکشند.
دز از میانه ی رشته کوه زاگرس و جنوب استان لرستان سرچشمه می گیرد و در مسیر خود از شهر تاریخی دزفول عبور می کند. در واقع از ۴هزار و ۶۰۰ کیلومتر وسعت شهرستان دزفول ۴۰ درصد آن به دز اختصاص دارد و از وسط شهر گذر کرده و نهایتا در بند قیر شوشتر، رود کارون را سیراب می کند.

اقتصاد شهر دزفول بر پایه ی کشاورزی است که علت آن، وجود رود دز، مردم پرتلاش و خاک مرغوب این شهر در شمال جلگه ی خوزستان است.
اگر در فصل گرما به دزفول سفر کرده باشید احتمالا از اهالی آن نام عجیب و غریب «کَت» (kat) را بارها و بارها شنیده اید. کت واژه ایست دزفولی هم خانواده با Cave (غار به انگلیسی) و کهف (معرب غار). شاید خیلی هیجان انگیز باشد ساعاتی از روزت را در حفره هایی غار مانند در کنار رودخانه سپری کنی، اما اکنون همین غارهای کوچک و بزرگ یکی از مهم ترین تفرج گاه های دزفولی ها در روزهای گرم تابستان هستند.
همانگونه که اشاره شد به این حفره های غار مانند که ساخته ی دست بشرند و در حاشیه ی رودخانه دیده می شوند. در حقیقت کت ها پناهگاهی برای رهایی از گرمای طاقت فرسای هوا برای مردم گذشته به حساب می آمدند و امروزه به یکی از منحصر به فرد ترین مراکز گردشگری اهالی دزفول تبدیل شده اند.
نشستن کنار این آب روان و بهره مند شدن از خنکای ساحلش، قایق سواری، شنا و ورزش های آبی از تفریحات مورد علاقه ی مردم در روزهای گرم سال است اما جلوه های زیبایی این رود به همین جا ختم نمی شود. در مسیر رودخانه بازمانده هایی از آسیاب های آبی ای دیده می شود که عمده ی آنها متعلق به دوران قاجار است اما پیشینه ی تاریخی آنها به دوران ساسانی برمی گردد و در گذشته برای آرد کردن گندم از آنها استفاده می شد که تا چهار دهه ی پیش پابرجا بودند. آسیاب های دزفول در ردیف آثار ملی کشور به ثبت رسیده اند.
از دیگر سازه های آبی که در مسیر رودخانه قرار دارند می توان به قنات ها و در اصطلاح دزفولی قُمِش اشاره کرد. ویژگی خاص قنات های دزفول این بود که آب را به طور مستقیم از رودخانه توسط تونل های زیرزمینی به زمین های زراعتی انتقال می داد.
اما مگر می شود یک رود از وسط شهر عبور کند و راه های ارتباطی رفت و آمد نداشته باشد؟
بر فراز این رودخانه پل های متعددی بنا شده است که معروف ترین و زیباترین آنها پل قدیم نام دارد.
تاریخ بنای آن به دوره ساسانیان برمی گردد و قدیمی ترین پل استوار جهان است و حتی تا چند سال گذشته هنوز امکان تردد خودروها روی آن ممکن بود.
این پل شرق و غرب دزفول را به هم متصل می کند و یکی از راه های ارتباطی بین شهر باستانی گندی شاپور (مادر سرزمین دزفول و دارنده ی اولین دانشگاه جهان) و سرزمین بین النهرین بوده است که توسط شاپور اول ساسانی ساخته شده است. جالب است بدانید نام شهر دزفول (دژپل) برگرفته از همین بنای تاریخی و با شکوه است.
آب با خود آبادانی می آورد و سرسبزی.
در نزدیکی سواحل رودخانه گونه های درختی، درختچه ای و مرتعی مختلف به چشم می خورد. بیشتر بیشه زارهای رودخانه در قسمت پایین دست آن قرار دارند از آبزیان رودخانه هم می توان به ۴ خانواده کپورماهیان، آزاد ماهیان، کفال ماهیان و سگ ماهیان اشاره کرد.
تمام آنچه گفته شد باعث شده دز به یکی از خاص ترین رودخانه های جهان بدل شود که هنوز هم با وجود تفرج گاه های متعدد و زیبا در حاشیه ی این رود، پتانسیل های مختلفی برای رشد و توسعه ی هر چه بهتر دارد یکی از معروف ترین و قدیمی ترین پارک های ساحلی دزفول «علی کَلِّه» است که در ابتدای شمالی ورود رود دز به شهر واقع شده و یکی از پر طرفدارترین مراکز تفریحی خوزستان است.

اما اگر به دنبال فضایی بکر و آرامش بخش هستید که در آن طبیعت را با تمام وجود لمس کنید سفری به «چال کَندی» داشته باشید. چال کندی نام دره ای است که خروجی آب سد دز از آن عبور می کند. منطقه ای دست نخورده و زیبا که لحظه های دلنشینی را برای شما فراهم می کند و از طریق قایق هم قابل دسترسی است.
در پایان از ذکر این نکته نباید غافل شد که این رود بی نظیر هم مانند سایر رودخانه های کشور از آلودگی های زیست محیطی و کم آبی های سالهای اخیر رنج می برد. «دز» به عنوان شاهرگ حیاتی اقتصاد و زندگی مردم شمال خوزستان در معرض خطر است. در این رودخانه آلودگی های ناشی از فاضلاب های «شهری و روستایی»، «کشاورزی و مزارع پرورش ماهی» و «صنعتی» و نیز عدم رعایت نظافت و فرهنگ شهروندی از جانب شهروندان حیات این رودخانه را با خطر جدی مواجه ساخته است.

در سالهای اخیرهم برداشت و انتقال بی رویه ی آب از سرچشمه ی این رود زیبا به استانهای مختلف برای مصارف صنعتی، کشاورزی و آب شرب هم مزیدی بر این علت شده است.

«دز» یکی از پاک ترین رود های جهان است که در حال حاضر اکوسیستم و زیست بوم آن در خطر است. به هر حال همه باید دست به دست هم دهیم تا این رود منحصربه فرد زنده، پاک و زیبا باقی بماند.

راستی اگر گذرتان به جنوب ایران افتاد تماشای این رود نیلگون و گذران لحظه هایی پای این آب روان را از دست ندهید.

مریم امیدیان

انتهای پیام/